I FZ 371/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 726/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 726/16 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 16 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2011 r. postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 726/16, 2. oddalić zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 726/16 1. Postanowieniem z 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt: I SA/Bk 726/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu wniosku J. G. (dalej zwany "skarżącym"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 16 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2011 r. W uzasadnieniu sąd I instancji przyjął, że skarżący nie wykazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej zwana "ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"). Podkreślił, że przedstawiona przez skarżącego dokumentacja oraz wartość rynkowa środków trwałych, wielokrotnie przekraczają wartość przedmiotu zaskarżenia. Brak zaległości w ZUS w opłacaniu składek pracowniczych oraz zaciąganie kredytów inwestycyjnych i obrotowych świadczą, że skarżący posiada zdolność do bieżącego regulowania należności i nie można zaakceptować, aby zobowiązania publicznoprawne miały zostać potraktowane jako mniej istotne. Kondycja finansowa skarżącego wynikająca z przedstawionych dokumentów nie wskazuje – jak zaznaczył sąd I instancji - aby w razie wykonania decyzji nastąpiły skutki, o których mowa w uzasadnieniu wniosku o zastosowanie przedmiotowej ochrony tymczasowej. Prowadzona już egzekucja do majątku strony doprowadziła do zajęcia tylko części ruchomości firmowych, które nadal pozostają w dyspozycji skarżącego. 2. W zażaleniu skarżący zaskarżył w całości powyższe postanowienie i zarzucił, że wydano je z naruszeniem art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie oraz z naruszeniem art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 w związku z art. 160 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz błędną ocenę pozostałych dowodów i okoliczności sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o reasumpcję przez sąd I instancji zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 195 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z 5 października 2016 r., sygn. akt: I SA/Bk 726/16, uchylił na podstawie art. 195 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") postanowienie z 31 sierpnia 2016 r. i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie z 31 sierpnia 2016 r. było w pełni uzasadnione. Sąd I instancji przyjął, że kwota do zapłaty wynikająca z zaskarżonej decyzji wskazuje na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż skarżący uprawdopodobnił, że przymusowa egzekucja takiej kwoty może prowadzić do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, co stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Egzekwowanie tak znacznej kwoty może niewątpliwie wpłynąć na utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżącego, hamując czy też uniemożliwiając dalszy jego rozwój oraz realizację rozpoczętych inwestycji. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2016 r., oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, zarzucił sądowi I instancji naruszenie: - art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrzucenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji, - art. 195 § 2 w związku z art. 134 §1 i 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co doprowadziło sąd I instancji do błędnego przekonania, że w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie tego sądu w tej samej sprawie jest oczywiście uzasadnione, co z kolej spowodowało bezpodstawne uchylenie tego postanowienia w trybie autokontroli. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł także na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 197 § 2 i 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu zażalenia, celem wykazania, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz celem wykazania, że zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 31 sierpnia 2016 r., w sprawie I SA/Bk 726/16 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji nie było oczywiście uzasadnione. 4. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie Dyrektora Izby Skarbowej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 5 października 2016 r., uchylające na podstawie art. 195 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie z 31 sierpnia 2016 r. i wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy z zarzutami zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej, że sąd I instancji, uchylając na podstawie art. 195 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowienie z 31 sierpnia 2016 r., na podstawie którego odmówiono skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, doszedł do błędnego przekonania, że było ono oczywiście uzasadnione. Warunkiem zastosowania przez sąd administracyjny art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ustalenie, że na skutek wykonania zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie budzi wątpliwości w świetle okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu postanowienia z 31 sierpnia 2016 r. oraz w uzasadnieniu postanowienia wydanego w trybie tzw. autokontroli, że sąd I instancji w tym ostatnim postanowieniu odmiennie ocenił okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji i nie wykazał przekonująco, że przemawiała za tym "oczywista zasadność zażalenia". Przesłanką zastosowania przez sąd I instancji art. 195 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jest odpowiednikiem art. 395 § 2 k.p.c. jest ustalenie przez ten sąd, że wydane przez niego postanowienie jest dotknięte wadą nieważności bądź zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Przyjmuje się, że "oczywista zasadność zażalenia" zachodzi, gdy bez głębszej analizy każdy prawnik (tym bardziej sąd rozpatrujący sprawę) jest w stanie ocenić wadliwość orzeczenia (zob. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 r., II UZ 58/99, OSNP 2000, nr 15, poz. 602). Istotne jest przy tym to, że art. 195 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako przepis o charakterze wyjątkowym nie może być interpretowany rozszerzająco. 5.2. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w świetle argumentacji podniesionej w zażaleniu wniesionym przez Dyrektora Izby Skarbowej w B., a przede wszystkim mając na uwadze ustalenia wynikające z załączonych do zażalenia dokumentów, tj. sporządzonego w formie aktu notarialnego protokołu z nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. z siedzibą w ., wypisu z Krajowego Rejestry Sądowego oraz wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (k. 397 – 406 akt sądowych), okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz przez sąd I instancji w postanowieniu autokontrolnym z 5 października 2016 r., straciły na aktualności. Kluczowym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji było, jak przyjął sąd I instancji w postanowieniu autokontrolnym, ustalenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do zakończenia prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, co stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Egzekwowanie znacznej kwoty może bowiem wpłynąć na utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżącego, hamując czy też uniemożliwiając dalszy jego rozwój oraz realizację rozpoczętych inwestycji. 5.3. Skarżący, jak wynika z dołączonego do zażalenia aktu notarialnego z 31 sierpnia 2016 r., wniósł aportem do założonej przez siebie w dniu 4 lipca 2016 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. z siedzibą w G., której jest jednym wspólnikiem, zorganizowane przedsiębiorstwo, w którym – jako osoba fizyczna – prowadził działalność gospodarczą. Następnie, z dniem 2 września 2016 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Zaistniała w toku postępowania zmiana okoliczności faktycznych oznacza, że nie zachodzi realne niebezpieczeństwo zakończenia przez skarżącego prowadzonej działalności gospodarczej na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, skoro takiej działalności skarżący nie prowadzi. Przesądza to o bezzasadności zarzutów podniesionych w zażaleniu skarżącego na postanowienie sądu I instancji z 31 sierpnia 2016 r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. 5.4. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 184 i w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. 5.5. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zawartego w zażaleniu Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, zauważa, że nie może on być uwzględniony. Przepisy art. 203 i 204 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu I instancji. (por. także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 4/07, opubl. ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).