II SA/Po 473/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stypendium uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] 2016 r. Nr [...] Starosta P., postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie utraty stypendium przez B. K., zakończone decyzją ostateczną wydaną z upoważnienia Starosty P. przez Zastępcę Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] 2014 r., znak: [...], z dnia 19 [...] 2014 r., znak: [...], z dnia [...] 2015 r., znak: [...], z dnia [...] 2015, znak: [...] i z dnia [...] 2015 r. [...] W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją Starosty [...] z 19 września 2013 r. orzeczono o uznaniu B. K. z dniem 19 września 2013 r. za osobę bezrobotną i na podstawie przedłożonych dokumentów odmówiono przyznania prawa do zasiłku. Następnie, na podstawie złożonego wniosku, zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyznano B. K. prawo do stypendium od 1 stycznia 2014 r. w związkiem z podjęciem nauki w Prywatnej Szkole [...]. W dniu 24 lutego 2015 r. Urząd uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w okresie od 5 marca 2014 r. do 21 marca 2014 r. B. K. podlegała ubezpieczeniom z tytułu wykonywania pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia. Fakt ten potwierdziła strona w oświadczeniu złożonym w dniu 3 marca 2015 r. Po wznowieniu postępowania, w dniu [...] 2016 r. Starosta P. wydał decyzję nr [...], którą: 1. uchylił decyzję z [...] 2014 r. znak: [...] w sprawie przyznania B. K. prawa do stypendium od 1 stycznia 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; 2. orzekł o przyznaniu B. K. prawa do stypendium od 1 stycznia 2014 r. do 4 marca 2014 r. w wysokości 100% zasiłku dla bezrobotnych oraz od 5 marca 2014 r. do 21 marca 2014 r. w wysokości 20 % zasiłku podstawowego dla bezrobotnych; 3. uchylił decyzję z [...] 2014 r. znak: [...] w sprawie przyznania B. K. prawa do stypendium od 1 października 2014 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie; 4. uchylił decyzję z 19 stycznia 2015 r. znak: [...] w sprawie przyznania B. K. prawa do stypendium od 1 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie; 5. uchylił decyzję z 20 stycznia 2015 r. znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 stycznia 2015 r.; 6. uchylił decyzję z 22 stycznia 2015 r. znak: [...] w sprawie przyznania B. K. prawa do stypendium od 1 stycznia 2015 r.; 7. orzekł o odmowie przyznania B. K. prawa do stypendium od 22. marca 2014 r.; W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż B. K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 19 września 2013 r., nabywając z tym dniem status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Następnie decyzjami Starosty [...] przyznano jej stypendium w wysokości 100% zasiłku dla bezrobotnych z tytułu podjęcia nauki w Prywatnej Szkole [...]. Stypendium wypłacano stronie przez okres 12 miesięcy, tj. od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. Następnie decyzją z 22 stycznia 2015 r. przyznano B. K. stypendium na dalszy okres - od 1 stycznia 2015 r. w związku z kontynuacją nauki. W dniu 24. lutego 2015 r. tutejszy Urząd uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w okresie od 5 marca 2014 r. do 21 marca 2014 r. B. K. podlegała ubezpieczeniom z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, o czym nie poinformowała Powiatowego Urzędu Pracy w ustawowym terminie. W tej sytuacji, mając na względzie treść art. 74 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , decyzją z [...] 2015 r., orzeczono o utracie przez B. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 marca 2014 r. w związku z podjęciem pracy zarobkowej. Dalej organ wyjaśnił, iż z aktualnie posiadanej dokumentacji wynika, że od 22 marca 2014 r. strona nie wykonywała pracy zarobkowej i nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, dlatego wnioski o dalsze wypłacanie stypendium nie powinny zostać rozpatrzone pozytywnie. Odwołanie od tej decyzji wniosła B. K. podnosząc, iż 18 marca 2014 r. poinformowała pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w P. o podjęciu zatrudnienia i biegnącym okresie wypowiedzenia umowy o pracę. Zastała wówczas powiadomiona, że nie musi zgłaszać tego zatrudnienia. Wojewoda decyzją z [...] 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił przebieg dotychczasowego postępowania, a przede wszystkim przebieg postępowania dotyczącego utraty przez B. K. statusu bezrobotnego, wskazując, iż pozbawia się statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, czyli osobę która nie spełnia definicji bezrobotnego. Wojewoda podkreślił, iż strona była poinformowana o obowiązku zgłaszania do Powiatowego Urzędu Pracy podjęcia pracy zarobkowej, a mimo to nie zgłosiła faktu podjęcia pracy na podstawie umowy o dzieło w firmie P.W.. "E." H. G. w okresie 5-21 marca 2014 r. Fakt zatrudnienia w tym okresie potwierdziła sama B. K.. Organ wskazał także, iż decyzja Starosty [...] z 25 marca 2015 r. o utracie przez B. K. statusu bezrobotnej jest ostateczna – została utrzymana w mocy przez Wojewodę (decyzja z [...] 2015 r.), a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 580/15 oddalił skargę B. K. na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Wojewoda stwierdził, iż skoro B. K. utraciła status bezrobotnego z dniem 5 marca 2014 r., to zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia [...] 2015 r. zostało wydane zgodnie z prawem. W skardze na powyższą decyzję B. K. podniosła ponownie, iż w dniu 18 marca 2014 r. poinformował pracownika Powiatowego Urzędu Pracy o podjęciu zatrudnienia. Zaznaczyła, iż w tym dniu biegł już okres wypowiedzenia zawartej umowy o pracę, a niezgłoszenie zatrudnienia w urzędzie pracy nie wiązało się dla skarżącej z ewentualnymi korzyściami. Te okoliczności mogły mieć wpływ na niewłaściwe pouczenie skarżącej przez pracownika urzędu w dniu 18 marca 2014 r. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podkreślając zarazem, iż stypendium mogą otrzymywać jedynie osoby posiadające status osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje; Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz zasadniczo z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesiono. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach sprawowanej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016 r. wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznymi decyzjami w sprawie przyznania skarżącej B. K. prawa do stypendium na podstawie art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 149), w związku z podjęciem z dniem 1 stycznia 2014 r. nauki w szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych i jej kontynuacją w 2015 roku. Przesłanki wznowienie postępowania oraz tryb tego nadzwyczajnego postępowania został uregulowany w Rozdziale 12, działu II ustawy z 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) - dalej: K.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie Starosta P. wydał w dniu 25 marca 2015 r. postanowienie o wznowieniu postępowania powołując jako przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jako nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji i nieznaną organowi uznano podleganie w okresie od 5 marca 2014 r. do 21 marca 2014 r. ubezpieczeniom z tytułu wykonywania pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia. Taką samą podstawę wznowieniową Starosta powołał w decyzji pierwszoinstancyjnej, dodatkowo uzasadniając, iż w związku z ujawnieniem faktu zatrudnienia decyzją z dnia 25 marca 2015 r. orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 marca 2014 r., decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę i wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 580/15, skarga na nią została oddalona. W opinii Sądu wskazane okoliczności nie mogą zostać uznane za przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powinny bowiem przedstawiać określony stan faktyczny lub prawny, który istniał w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, a mający wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Tymczasem w dacie wydania pierwszej z decyzji, której dotyczyło wznowienie, tj. w dniu 23 maja 2014 r., skarżąca nie była osobą podlegającą ubezpieczeniu społecznemu, bowiem zatrudnienie trwało w okresie od 5 marca do 21 marca 2014 r., jak również posiadała status osoby bezrobotnej, bowiem decyzja o przyznaniu tego statusu została wyeliminowana z obrotu prawnego dopiero z dniem 1 stycznia 2016 r., kiedy to uprawomocnił się wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Po 580/15 (k. nr 183 akt admin.). Należy również mieć na uwadze, że aczkolwiek utrata statusu osoby bezrobotnej w związku z podjęciem pracy zarobkowej, zgodnie z decyzją z dnia 25 marca 2015 r. nastąpiła z dniem 5 marca 2014 r., to nie bez znaczenia jest, kiedy i w jakim trybie doszło do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Należy pamiętać, że w sytuacji, gdy nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy powstały po wydaniu uchylonej decyzji ostatecznej, to decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z uznaniem występowania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dotknięta jest wadą nieważności (por. wyrok NSA z 20.11.1984 r. sygn. I SA 1111/84, Lex nr 1687599). Pojawienie się nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. G. Łaszczyca (w:) Komentarz, 2010, t. 2, s. 282; por. też wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 1997 r., III SA 77/97, LEX nr 32672). Ponadto, jedynie tryb nieważnościowy wywołuje skutek ex tunc – czyli od początku. Powyższe umknęło uwadze organom obu instancji i nie zostało wyjaśnione w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, tym niemniej nie można pominąć, iż w powyższym zakresie skutki prawne wywołała dopiero decyzja o uchyleniu skarżącej statusu bezrobotnej, co miało miejsce dopiero w 2015 r. Zaskarżona decyzja narusza zatem prawo, gdyż wznowienie postępowania w sprawie nie znajduje oparcia w przesłance określonej przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stosownie zaś do treści art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu tego postępowania wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., tj. brak podstaw do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie należało zatem odmówić uchylenia decyzji skoro nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o wadliwości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, skutkujące jej eliminację z obrotu prawnego i dlatego też Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił te rozstrzygnięcia. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca na umowę zlecenie była w 2014 roku zatrudniona zaledwie przez 15 dni, uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 150 zł, a po dniu 21 marca pozostawała bez pracy. W kontekście wyjaśnień skarżącej, iż podczas wizyty w PUP w dniu 18 marca 2014 r. informowała pracownika PUP o zatrudnieniu na umowę zlecenie przez ten okres oraz, że jest już na wypowiedzeniu, a ten powiedział, iż nie musi zgłaszać tego zatrudnienia (k. nr 162 akt administracyjnych), należy rozważyć, czy kwestionowanie obecnie prawa skarżącej do pobieranego przez kolejne lata stypendium w łącznej kwocie kilku tysięcy złotych jest działaniem uzasadnionym z uwagi na zasady ogóle z K.p.a. – zasadę prawdy obiektywnej (art. 7), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8), informowania (art. 9), przekonywania (art. 11).