II SAB/Rz 73/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. J. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Motywując to żądanie wskazał na niski dochód uzyskiwany z tytułu umowy o dzieło, który na dodatek nie jest stały. We wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) skarżący zaznaczył, że opieka nad niepełnosprawną ruchowo matką uniemożliwia mu podjęcie pracy na pełny etat. Dlatego uzyskuje dochód z tytułu umowy o dzieło w wysokości 1092 zł. Z kolei jego matka pobiera rentę rodzinną w kwocie 1600 zł. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego, którym dojeżdża do pracy, czego koszt to 400 zł miesięcznie. Rodzina mieszka w domu o pow. 90 m.kw. stanowiącym własność matki strony. Wydatki stałe wnioskodawcy to: 530 zł – rata kredytu zaciągniętego na konieczny remont dachu, 300 zł – rata innego kredytu, 300 zł – leczenie skarżącego i jego matki, 400 zł – wyżywienie, 100 zł – media, 100 zł - środki czystości. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy stanowi formę dofinansowania strony ze środków Skarbu Państwa, pochodzących od ogółu obywateli. Dlatego też winno mieć zastosowanie tylko w nie budzących wątpliwości przypadkach trudnej sytuacji finansowej strony postępowania sądowego. Wynika to z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym strony postępowania ponoszą związane ze swoim udziałem w sprawie koszty, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tą szczególną regulacją są unormowania odnoszące się do instytucji prawa pomocy, które na wnioskującego o nie nakładają obowiązek wykazania, że jego sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa jest na tyle zła, że zasadne jest udzielenie mu żądanego wsparcia. Wskazany ciężar dowodu co do okoliczności dotyczących sytuacji materialnej strony można wywieść wprost z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który ustanawiając przesłankę przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie (a więc np. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych) wskazuje jednocześnie, że jej dowiedzenie spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, art. 252 § 1 P.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o prawo pomocy obowiązek podania dokładnych informacji odnośnie do jego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. Uwzględniając powyższe przyjąć należy, że J. G. nie wykazał, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co w myśl powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. warunkuje zwolnienie od kosztów sądowych. Mianowicie, z przedłożonego oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jego średnie miesięczne wydatki to kwota ok. 2130 zł, natomiast uzyskiwany dochód oscyluje wokół kwoty 2692 zł. Oznacza to, że po pokryciu wszystkich ponoszonych przez stronę wydatków pozostaje do jej dyspozycji kwota ok. 560 zł. Jest ona wystarczająca do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, których aktualna wysokość to 100 zł z tytułu wpisu od skargi. Kolejne zaś najbardziej prawdopodobne koszty nie powinny przekraczać kwoty 200 zł. Należy mieć ponadto na uwadze, że skarżący spłaca dwa kredyty. Ujawnił on jednak przeznaczenie tylko jednego z nich wskazując, że był on zaciągnięty na konieczny remont domu. Biorąc pod uwagę wskazany przez stronę cel pobrania powyższych środków nie można go zakwestionować z punktu widzenia niezbędności, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Strona nie wskazała jednak, na co zaciągnięte zostało drugie z podanych przez nią zobowiązań. Zasadniczo zaś, prywatne zobowiązania stron stanowią ich wybór, który nie może wpłynąć na przyznanie wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. O ile więc cel zaciągnięcia kredytu czy pożyczki nie jest związany z zaspokojeniem koniecznej potrzeby w rozumieniu przywołanego przepisu, to nie można uznać, że poniesienie kosztów sądowych skutkowało będzie powstaniem uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony i pozostałych członków jej gospodarstwa domowego. Z podanych przyczyn odmówiono zwolnienia J. G. od kosztów sądowych. Nie wykazał on bowiem, by udzielenie żądanej pomocy było mu potrzebne. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.