I OSK 17/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia WSA del. Arkadiusz Blewązka, , po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 226/16 w sprawie ze skargi A.K. na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 226/16, w pkt 1. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego A.K. o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (znak: [...]), w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2. stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wskazanej w punkcie 1; w pkt 3. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł; w pkt 5. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A.K. sumę pieniężną w wysokości 1000 zł; w pkt 6. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A.K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 8 listopada 2013 r. Prezydent [...], działając na wniosek współwłaścicieli G.S., D.G., D.K., D.K., I.S., P.S. oraz A.K., wydał decyzję nr [...], znak: [...], w której zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w W., przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Powstałe na skutek tej decyzji działki o numerach nr [...] o pow. 693 m², nr [...] o pow. 1025 m², nr [...] o pow. 636 m² i nr [...] o pow. 191 m² przeszły na własność W., co ujawniono w księdze wieczystej nr [...]. W dniu 9 września 2014 r. został podpisany protokół z rokowań pomiędzy W. a A.K., G.S., D.G., D.K., I.S. oraz P.S., D.K., w którym strony zgodnie ustaliły wysokość odszkodowania za wskazane wyżej nieruchomości przejęte pod drogi publiczne na kwotę w wysokości 1 269 955 zł, tj. 499zł/m². Odszkodowanie ustalone w protokole z rokowań nie zostało wypłacone uprawnionym. W dniu 11 maja 2015 r. D.G. wystąpiła z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnoprawnym (wskazując, że uważa za bezskuteczne przeprowadzenie negocjacji w trybie cywilnoprawnym), zaś na początku czerwca 2015 r. wnioski takie złożyli pozostali współuprawnieni (byli współwłaściciele przejętej nieruchomości). Na skutek zlecenia Urzędu [...] z dnia 4 września 2015 r., w dniu 30 października 2015 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy, określający wartość przejętych nieruchomości na kwotę 1 722 965 zł (677 zł/m²). Strony, w tym skarżący, w dniu 24 listopada 2015 r. oświadczyły, że akceptują wskazany wyżej operat szacunkowy i nie wnoszą do niego żadnych uwag oraz zastrzeżeń, a nadto rezygnują z przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 14 stycznia 2016 r. W dniu 20 stycznia 2016 r. A.K. złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], zobowiązał Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Termin ten upłynął bezskutecznie 22 czerwca 2016 r. A.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zatytułowaną jako "skarga na bezczynność" wnosząc o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny wedle uznania sądu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując m. in. na znaczną ilość podobnych spraw oczekujących na załatwienie oraz konieczność zarezerwowania środków finansowych w budżecie miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 września 2016 r. uznał skargę za zasadną. Wskazano, że w komparycji wyroku Sąd określił przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie jako skarga na przewlekłość, a nie skarga na bezczynność, jak to podano literalnie w skardze, gdyż lektura uzasadnienia skargi prowadzi – w ocenie Sądu – do wniosku, że w rzeczywistości skarżący zarzucił Prezydentowi [...] przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd podał, że analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż Prezydent od chwili otrzymania wniosku w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 215 r., poz. 1774 - dalej "u.g.n."), tj. od dnia 11 maja 2015 r. podejmował czynności wstępne (np. pozyskał akta z delegatury w [...] oraz odpis skrócony aktu małżeństwa I. i P. S.). Zdaniem Sądu czynności te niewątpliwie mogły być wykonane szybciej, tym bardziej, że dotyczyły dokumentów zgromadzonych w ramach tego samego Urzędu [...]. Przede wszystkim jednak – zdaniem Sądu – trudno znaleźć usprawiedliwienie dla wyznaczenia w dniu 31 sierpnia 2015 r. jako terminu załatwienia sprawy 31 marca 2016 r., motywując to potrzebą sporządzenia operatu szacunkowego. Sąd podkreślił, że wiadomo mu z urzędu z innych podobnych spraw, że zwykle operaty szacunkowe są sporządzane w znacznie krótszym terminie, z reguły nie przekraczającym dwóch miesięcy. Przyznał zresztą to pośrednio sam organ, wskazując w zleceniu dla biegłego z dnia 4 września 2015 r. termin sporządzenia operatu na dzień 2 października 2015 r. Sąd wskazał, że przedmiotowy operat został sporządzony w dniu 30 października 2015 r. Pomimo jednak złożenia w dniu 24 listopada 2015 r. oświadczenia przez byłych współwłaścicieli przejętej nieruchomości, że akceptują wspomniany wyżej operat szacunkowy i nie wnoszą o przeprowadzenie rozprawy, Prezydent do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w sprawie. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że w świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Ul. z 2016 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a.") zasadne było zobowiązanie Prezydenta do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ustalenie to uzasadnia również stwierdzenie, że Prezydent prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd podkreślił, ze na tę ocenę rzutuje m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania. Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie miał na uwadze, iż od listopada 2015 r. Prezydent dysponuje materiałem dowodowym niezbędnym do wydania decyzji. Pomimo tego, a także postanowienia Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., Prezydent wciąż nie rozstrzygnął sprawy. Przy czym Sąd podkreślił, że skarżący nie stwarzał jakichkolwiek przeszkód w rozpoznaniu sprawy. Wręcz przeciwnie, skarżący oraz pozostałe zainteresowane osoby złożyły oświadczenie o akceptacji operatu szacunkowego, a wcześniej, tj. w dniu 9 września 2014 r., podpisały protokół uzgodnień (ustalając z organem kwotę odszkodowania). Zdaniem Sądu Prezydent nie był w stanie podać jakichkolwiek rzeczowych powodów mogących uzasadniać zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Okolicznościami takimi nie są – w ocenie Sądu – podnoszone przez organ kwestie dotyczące liczby wpływających spraw oraz zaplanowanych w budżecie miasta wydatków. Są to bowiem przyczyny pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego jako całości. Sąd podkreślił przy tym, że stwierdzenie przewlekłości, podobnie jaki i ocena, czy miała ona charakter rażący, są kategoriami obiektywnymi, niezależnymi od ewentualnej winy poszczególnych funkcjonariuszy publicznych. Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny jest konieczne przede wszystkim w aspekcie funkcji prewencyjnej tego środka prawnego. Sąd uznał, że kwota w wysokości 2000 zł jest proporcjonalna do zakresu stwierdzonej przewlekłości. Sąd zauważył, że kwota ta stanowi zaledwie około 5 % maksymalnej kwoty grzywny (wynoszącej 38 999,78 zł – zob. Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2016 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2015 r., M.P. z dnia 11 lutego 2016 r.). Jako okoliczności uzasadniające ustalenie tak niskiej kwoty grzywny Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę to, że organ uzyskał jednak kluczowy dla sprawy dowód w postaci operatu szacunkowego oraz brak danych mogących dowodzić, że zwłoka była wynikiem zawinionych – w sensie subiektywnym – działań pracowników organu. Sąd uznał również za uzasadnione przyznanie skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł. Kwota ta z jednej strony nie ma charakteru symbolicznego, a równocześnie uwzględnia całokształt okoliczności sprawy, w tym okres zwłoki w procedowaniu przez organ. Od w/w wyroku skargę kasacyjną złożył Prezydent [...], zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., organ zrzekł się rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.s. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 149 § 1, 1a, i 2 p.p.s.a.w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że przewlekłość Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ podejmował czynności niezbędne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie nie podejmował czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienie sprawy, a w konsekwencji wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz sumy pieniężnej; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa i wysokości grzywny, wskazując, że brak było powiadomienia skarżącego o terminie rozpoznania sprawy i przyczynach zwłoki, podczas gdy strony były regularnie informowane o terminie zakończenia sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie podejmowano na bieżąco czynności mające na celu rozstrzygnięcie sprawy. Wskazano, że właściwość rzeczowa Prezydenta [...] obejmuje nie tylko rozpatrywanie spraw w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne, ale także na podstawie art. 73 ustawy Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, art. 129 u.g.n. oraz dekretu warszawskiego. Podkreślono, że skala roszczeń odszkodowawczych kierowanych przez byłych właścicieli do Prezydenta [...] jest ogromna, a środki finansowe ograniczone. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.K. wniósł o jej oddalenie oraz przychylił się do wniosku skarżącego kasacyjnie organu o rozpoznanie sprawy poza rozprawą. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy. Strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, wobec czego rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 K.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Natomiast z art. 35 § 3 K.p.a. wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Brzmienie tego przepisu oznacza, że ewentualne przedłużenie postępowania spowodowane koniecznością przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego/dowodowego może uwolnić w konkretnym przypadku organ od zarzutu bezczynności/przewlekłości, nawet jeśli doszło do przekroczenia terminu określonego w art. 35 k.p.a., ale tylko w sytuacji, jeżeli organ wykaże się określoną aktywnością w zakresie tych uzgodnień. Z kolei art. 36 § 1 w zw. z § 2 K.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ustawodawca uznał zatem możliwość powstania sytuacji, w której zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu; w takim jednak wypadku zobowiązał organ do poinformowania stron postępowania o przyczynach zaistniałej zwłoki i wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną w świetle art. 12 K.p.a. koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Z przewlekłością postępowania mamy więc do czynienia wtedy, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n., który złożyli: w dniu 11 maja 2015 r. D.G., w dniu 2 czerwca 2015 r. A.K., w dniu 3 czerwca 2015 r. I.S., D.K., P.S. i D.K. oraz w dniu 5 czerwca 2015 r. G.S. Wobec tego od tej chwili zaczął biec termin, o którym mowa w w/w art. 35 K.p.a. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, organ pismem z dnia 10 lipca 2015 r. powiadomił strony, że z uwagi na konieczność zebrania materiału dowodowego, nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy odszkodowawczej w terminie określonym w art. 35 K.p.a. oraz wskazał, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony do dnia 31 sierpnia 2015 r. Po czym pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. organ poinformował, że z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r. i wskazał dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2016 r. Następnie, w operacie szacunkowym z dnia 30 października 2015 r. została określona wartość przedmiotowej nieruchomości, zaś pismem z dnia 8 lutego 2016 r. organ poinformował, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nastąpi do dnia 31 sierpnia 2016 r. Pomimo tego jednak organ nie rozstrzygnął merytorycznie wniosku o odszkodowanie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. w wyniku rozpatrzenia zażalenia A.K., wyznaczył Prezydentowi [...] termin dwóch miesięcy na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Pomimo tego jednak do chwili obecnej nie wydano decyzji odszkodowawczej. Zauważyć należy, że w dacie wydania wyroku przez Sąd I instancji (6 września 2016 r.) zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez Prezydenta [...] wynosiła ponad rok. Wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Natomiast § 2 tego przepisu określa, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ustawodawca przyznaje zatem sądowi administracyjnemu uznanie w zakresie stwierdzenia podstaw do wymierzenia grzywny, jak też nie definiuje pojęcia "rażącego naruszenia prawa" przyjętego w cytowanym przepisie, pozostawiając w tym zakresie również swobodę interpretacyjną sądom administracyjnym. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż rażącym naruszeniem prawa – w rozumieniu art. 149 § 2 p.p.s.a. – jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność/przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności/przewlekłości. Wobec tego uznać należy, że bezczynność/przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność/przewlekłość. Wskazać należy, że gromadzenie w niniejszej sprawie przez organ dokumentów, m. in. takich, jak decyzja podziałowa, akt małżeństwa, podjęcie czynności dokonania zmian w księdze wieczystej, czy wreszcie zlecenie sporządzenia operatu szacunkowego, a następnie odbiór jego protokołu, są zwykłymi czynnościami zazwyczaj koniecznymi w tego rodzaju sprawach. Zatem nie może skutecznie uwalniać od zarzutu przewlekłości podnoszony w skardze kasacyjnej argument konieczności przeprowadzenia w sprawie w/w czynności i uzyskania w/w dokumentów. Nie usprawiedliwiają tego stanu również powołane w skardze kasacyjnej względy finansowe i organizacyjne związane z dużą ilością spraw o odszkodowanie za drogi. Są to argumenty natury praktycznej, obowiązujący stan prawny nie łączy jednak z nimi żadnych skutków prawnych i nie pozwala usprawiedliwić prowadzenia postępowania z naruszeniem terminów ustawowych. Wobec tego uznać należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 149 § 1 p.p.s.a., zatem ustalenie że sprawa nie została rozpoznana w ustawowym terminie, a jej okoliczności nie uzasadniają czasu trwania postępowania, obligowało Sąd I instancji od zobowiązania organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd I instancji był także zobowiązany do stwierdzenia, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena dokonana w tym zakresie jest pochodną czasu trwania postępowania i powodów ten okres uzasadniających, oba czynniki uzasadniają stanowisko Sądu I instancji, zaś w skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych argumentów przeciwko takiej ocenie. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie organ zarzucając naruszenie art. 149 § 1, §1a i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. zakwestionował prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie zaistnienia rażącej przewlekłości, nie przedstawił jednak żadnych argumentów świadczących o wadliwym ustaleniu stanu faktycznego lub wadliwej ocenie elementów tego stanu. Nie zakwestionowano zatem, że pomimo, iż wnioski o odszkodowanie wpłynęły do organu w maju i czerwcu 2015r., to do czasu wyrokowania przez Sąd I instancji (6 września 2016.) nie zostały rozpoznane merytorycznie. Sąd I instancji opisał czynności podejmowane przez organ i uznał je za rutynowe, a stopień skomplikowania sprawy za nie odbiegający od przeciętnego. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono argumentów podważających te ustalenia i oceny. W rozpoznawanej sprawie nie ma zatem wątpliwości, że doszło do znaczącego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy, a nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu. Zatem ponad roczna zwłoka w załatwieniu sprawy uzasadniała uznanie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć bowiem należy, że Prezydent [...] przez cały czas nie załatwił sprawy. W konsekwencji tego Sąd I instancji ocenił charakter zaistniałej bezczynności i zasadnie orzekł o zasądzeniu grzywny w wysokości 2.000 zł oraz sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł – na podstawie art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Dodać też należy, że zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest możliwością dla sądu, z której może skorzystać, jeżeli w realiach rozpoznawanej sprawy uzna za uzasadnione z punktu widzenia ochrony interesu strony skarżącej bezczynność/przewlekłość. Literalne brzmienie przywołanego przepisu, w szczególności użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" właściwego dla alternatywy łącznej, wskazuje jednoznacznie, że obie instytucje mogą być zarówno wykorzystywane przez sąd jednocześnie, jak i każda z nich może być orzeczona oddzielnie. Nie została przy tym określona żadna kolejność, według której rzeczone rozwiązania mają być stosowane. Wykładnia gramatyczna art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje na równorzędność wymienionych w tym przepisie środków. Podnoszony w skardze kasacyjnej argument, że do organu wpływa duża ilość spraw, które powinny być rozpatrywane według kolejności wpływu nie uwalnia Prezydenta od zarzutu kwalifikowanej przewlekłości. Podkreślić bowiem należy, że sposób organizacji pracy urzędu oraz ewentualne wakaty na stanowiskach urzędniczych nie są okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazać należy, że może on być skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania, przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oceniając kwestionowany wyrok pod tym kątem stwierdzić należy, że wyrok ten zawiera wszystkie wymagane elementy. Wobec tego stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.