II GSK 245/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1358/16 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "A." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1358/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "D" Spółki z o.o. w K na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2916 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 14 sierpnia 2015 r., o godz. 9:24:25 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr DK77_0648,9_PEF_0 (3444) znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinaka drogi krajowej nr 77 na odcinku Jarosław (skrzyżowanie z drogą krajową nr 94) – Tuczempy (skrzyżowanie z drogą gminną nr 11525R) zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [..] należącego do "D" Sp. z o.o. w K (dalej: skarżąca) bez uiszczenia opłaty. Decyzją z [...] stycznia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Decyzją z [...]kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję. W toku postępowania odwoławczego organ wyjaśnił okoliczności przedstawione przez stronę, tj. że sporny pojazd zapewne widnieje nadal pod dawnym numerem rejestracyjnym, do którego przypisane być może urządzenie viaBOX. Po uzyskaniu informacji od K sp. z o.o. organ uznał, że w czasie przejazdu nie znajdowało się w pojeździe poprawnie zainstalowane urządzenie viaBOX, a za przejazd nie została uiszczona opłata. WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd podzielił stanowisko organu, że urządzenie viaBOX znajdujące się w spornym pojeździe w trakcie spornego przejazdu znajdowało się w stanie uniemożliwiającym komunikację z bramownicą, co skutkowało tym, że nie została uiszczona opłata za przejazd po płatnym odcinku drogi publicznej. Wobec tego organ zasadnie uznał, że przyczyną braku uiszczenia opłaty była nieprawidłowa instalacja urządzenia do poboru opłaty elektronicznej. Zdaniem WSA, to w interesie skarżącej jest wykazanie, że nie miała wpływu na zaistniałe naruszenie, a nie przedstawiła ona w toku całego postępowania żadnych dowodów na poparcie swoich zastrzeżeń. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7, 8, 80 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.). Organ wystarczająco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą i przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a także prawidłowo uzasadnił decyzję. Wobec tego organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję z [..] stycznia 2016 r., nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości, a w konsekwencji uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 460; dalej: u.d.p.) poprzez jego zastosowanie i ustalenie, iż skarżący naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, w sytuacji gdy organ: – sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym ustalił, że poddany kontroli pojazd skarżącego nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczanie i poboru opłat (str. 5 uzasadnienia decyzji); – bezdowodowo i bezpodstawnie ustalił, że w czasie wykonywania spornego przejazdu w pojeździe nie znajdowało się poprawnie zainstalowane urządzenie do poboru opłaty elektronicznej; – nie ustalił przyczyn nienawiązania łączności pomiędzy urządzeniem poboru opłat viaBox znajdującym się w pojeździe o nr rej. [...] (którego poprzednim nr rej. był nr: [...]) a bramownicą; 2. przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania kompletnego materiału dowodowego i ustalenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności: – nieustalenie, jaka była przyczyna nienawiązania przy wjeździe na drogę płatną w dniu 14 sierpnia 2015 r., godz. 09:24:25 łączności pomiędzy urządzeniem viaBOX a bramownicą i czy zdarzenie to miało jakikolwiek związek przyczynowo skutkowy z zachowaniem skarżącego; – nieustalenie, że urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr DK77_0648,9_PEF_0(3444), które znajdować ma się na odcinku drogi krajowej 77 J T, nie figuruje w systemie Operatora K sp. z o.o., oraz czy okoliczność ta stanowiła przyczynę nie zarejestrowania w dniu 14 sierpnia 2015 r., godz. 09:24:25 przejazdu samochodu skarżącego przez obsługiwany przez Operatora system elektronicznego poboru opłaty; 3. przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczne z zasadą swobodnej oceny dowodów ustalenie, że: – poddany kontroli pojazd skarżącego nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczania i poboru opłat (str. 5 uzasadnienia decyzji), w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że pojazd wyposażony jest w viaBox; – w czasie wykonywania spornego przejazdu w pojeździe nie znajdowało się poprawnie zainstalowane urządzenie do poboru opłaty elektronicznej (str. 6 uzasadnienia), na co nie ma dowodów, a organ nie sprawdzał poprawności zainstalowania urządzenia; 4. art. 8 k.p.a. poprzez podważenie zaufania do organów administracji ustaleniami decyzji, że pojazd o nr rej. [...], który zgłoszony został w systemie viatoll, to ten sam pojazd co pojazd o nr rej. KR [...] (str. 3 uzasadnienia), a następnie sprzecznie z tym ustalenie, że pojazd KR 895UJ nie był wyposażony w urządzenie viaBox (str. 5 uzasadnienia dec.); 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia tej decyzji w całości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 6. skarżąca powołała się również na umorzone przez organ poprzednie postępowanie w identycznej sprawie, tj. na prawomocną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr BP.702.1.2503.2016.1014.04 z dnia [...] czerwca 2016 r., którą dołączyła do skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sad Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Spółki nie wskazuje w sposób jednoznaczny podstaw kasacyjnych. Wprawdzie przy niektórych zarzutach stwierdza, że jest to naruszenie przepisów postępowania, jednak inne zarzuty kasacyjne nie zawierają w tym zakresie jasnego określenia, w ramach której podstawy kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. są stawiane. W takiej sytuacji NSA w pierwszej kolejności odniesie się do tych zarzutów, które wprost są łączone z przepisami procesowymi. W dalszej kolejności dokona oceny zarzutów, które nie zostały jednoznacznie określone przez stronę. Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. W ocenie NSA nietrafne są podniesione przez Spółkę zarzuty wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania. W tym zakresie Spółka podnosi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie tych przepisów zostało zidentyfikowane wprost jako naruszenie procedury, natomiast w dwóch pozostałych zarzutach wskazano przepis art. 8 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. bez wyraźnego zaznaczenia, że chodzi o naruszenia proceduralne. Dokonując oceny tak zbudowanych zarzutów kasacyjnych, Sąd II instancji stwierdza, że są niezasadne. Przede wszystkim zostały ujęte w sposób formalnie wadliwy, tym samym bądź wyłączają możliwość oceny wyroku albo w znacznym zakresie ograniczają taką ocenę. NSA zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym, co oznacza, że postępowanie kasacyjne może się toczyć tylko w granicach i kierunkach wskazanych przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną. Sąd II instancji nie może z urzędu dokonywać kontroli wyroku. Jedynie możliwe odstępstwo od tej reguły jest dopuszczalne w ramach przyjętych przez uchwałę NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1. Na tej podstawie Sąd II instancji może dokonać kontroli wyroku tylko w takim zakresie, który można ustalić pomimo formalnej błędności zarzutów na podstawie uzasadnienia. Inaczej rzecz ujmując NSA może rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli zarzuty zostały wadliwie skonstruowane, ale z jej uzasadnienia wprost wynika charakter tych zarzutów, zatem w jakiej podstawie kasacyjnej są stawiane, na czym polega ich istota, a więc jakiego naruszenia dotyczą, na czym polega to naruszenie i jak powinien być stosowany przepis w sposób prawidłowy oraz jaki to miało wpływ na rozstrzygnięcie. Tylko spełnienie tych wymogów uprawnia sąd kasacyjny do merytorycznego odniesienia się do zarzutów, pomimo że skarga kasacyjna narusza art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W każdym innym przypadku wadliwie postawione zarzuty stanowią przeszkodę do prowadzenia merytorycznej oceny wyroku. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wcześniej przedstawionych warunków. Przede wszystkim Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów wskazanych w zarzutach w sposób opisany w jej uzasadnieniu. Nie mógł naruszyć, bo tych przepisów nie stosował. Wskazane przepisy były stosowane przez organ, natomiast Sąd I instancji, dokonując kontroli, stosował przepisy p.p.s.a. Skuteczna skarga kasacyjna powinna te przepisy wskazać, bo przecież kwestionuje wyrok sądu, a nie decyzję. Decyzja podlega dopiero wtórnej ocenie, a więc przez pryzmat poprawności prawa stosowanego przez Sąd I instancji. Skarga kasacyjna Spółki takich przepisów nie określa, toteż Sąd II instancji może przyjąć na podstawie uzasadnienia, że Spółka kwestionuje ustalenia i ocenę stanu faktycznego sprawy. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, bo analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i akt sprawy prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji poprawnie ocenił ustalenia dowodowe. W ich świetle nie budzi wątpliwości, że brak potwierdzenia uiszczenia opłaty przez pojazd o nr rej. [...], był efektem działania Spółki, a to na niej spoczywa obowiązek poprawnego prawnie wykazania uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że Sąd I instancji dopuścił się naruszeń prawa. Z tego więc powodu zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim można je ustalić na podstawie uzasadnienia, należało uznać za nietrafne. Zdaniem NSA nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Strona nie wskazuje, w jakiej podstawie kasacyjnej jest on stawiany. Z treści uzasadnienia wynika, że przepis ten może być traktowany jako materialny, a strona upatruje wadliwości wyroku w niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu przez organ i zaakceptowaniu tego stanu przez Sąd I instancji, gdyż twierdzi, że wskazaną normę zastosowano do stanu, który został błędnie ustalony. Nietrafność tak ujętego zarzutu wynika z tego, że skoro Spółka nie doprowadziła do zakwestionowania stanu faktycznego sprawy, bo zarzuty odnoszące się do tej materii okazały się nieskuteczne, to nie można zasadnie przyjąć, że kara została nałożona na podmiot z naruszeniem art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.