IV SA/Wa 1184/16
WyrokWSA w Warszawie2016-09-07
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Aneta Dąbrowska, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zameldowania na pobyt stały osoby, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i której właściciel nie wyraził zgody na zameldowanie, jeśli istnieją dowody potwierdzające faktyczne zamieszkiwanie tej osoby w lokalu?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może odmówić zameldowania jedynie z powodu braku zgody właściciela lokalu lub wydania wyroku eksmisyjnego, jeśli istnieją dowody potwierdzające faktyczne zamieszkiwanie osoby w danym lokalu. Zameldowanie nie kreuje prawa rzeczowego do lokalu ani nie narusza prawa własności, a jedynie potwierdza stan faktyczny związany z przebywaniem w lokalu z zamiarem stałego lub czasowego pobytu. Brak zgody właściciela wymusza wszczęcie postępowania administracyjnego, ale nie przesądza o odmowie zameldowania.Stan faktyczny
Kościół, właściciel lokalu, skarżył decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta o zameldowaniu E.E. w tym lokalu. Skarżący zarzucał wadliwe ustalenie stanu faktycznego, pominięcie wyroku eksmisyjnego, brak zgody właściciela na zameldowanie oraz naruszenie prawa własności. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję o zameldowaniu, uznając, że E.E. faktycznie zamieszkuje w lokalu, co potwierdziły oględziny, a brak zgody właściciela nie jest przeszkodą do zameldowania w drodze decyzji administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anita Wielopolska, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi Kościoła [...] Rzeczypospolitej Polskiej na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania Kościoła [...] dalej skarżącej, od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] stycznia 2016 r.nr.[...] o zameldowaniu E.E. w lokalu nr [...] a przy ulicy [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu.
Decyzją Prezydenta m. W. z dnia [...] stycznia 2016 r.nr.[...] orzeczono o zameldowaniu na pobyt stały E.E. w lokalu nr [...] a przy ulicy [...] w W. Organ uznał, że fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu jest niewątpliwy.
Z decyzją tą nie zgodził się Kościół [...], właściciel tego lokalu, zarzucając organowi wadliwe ustalenie stanu faktycznego, pominięcie, że w stosunku E.E. wydano wyrok eksmisyjny, faktu jej wymeldowania z dotychczas zajmowanego lokalu po wszczęciu postępowania administracyjnego, nie uwzględnieniu faktu, że sama twierdziła, iż nie mieszka w przedmiotowym lokalu.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], dalej "organ II instancji", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ ustalił, że w lokalu nr [...] a przy ulicy [...] w W. od czerwca 2014 r. zamieszkuje E.E. Mieszkanie to poprzednio zajmowała jej matka W.E.
Fakt zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu potwierdziły jego oględziny. Dowód ten organ uznał za przeprowadzony prawidłowo – z zawiadomieniem obu stron postępowania. Organ ustalił, że E.E. wymeldowała się z poprzednio miejsca stałego pobytu w dniu 20 sierpnia 2015 r. która to czynność była konieczna uwagi na zamiar zameldowania się w innymi lokalu. Nie przeczy temu zameldowanie w innym miejscu jej córki N.S. ani to, że miejscem zamieszkania córki, zgodnie z wyrokiem rozwodowym jej rodziców, jest każdoczesne miejsce zamieszkania matki. Odnosząc się do zarzutów braku zgody Kościoła na zameldowanie E.E. w przedmiotowym lokalu organ uznał je za nie mające znaczenia w tym postępowaniu, ponieważ dla oceny spełnienia przesłanki do zameldowania nie jest konieczne posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Organ wskazał, że to właśnie wniesienie sprawy o eksmisję E.E. świadczy o tym, że zamieszkuje w przedmiotowym lokali. Inaczej żądanie eksmisji byłoby pozbawione podstaw prawnych. Sąd nie może bowiem orzec o eksmisji gdy dana osoba w lokalu nie zamieszkuje. Ustaleniom organu nie zaprzecza treść maila E.E. z 4 kwietnia 2014 r. skoro początek okresu w którym E.E. zamieszkała, wskazała czerwiec 2014 r. Organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ I instancji art., 7, 77 § 1 czy 80 K.p.a.
Odnosząc się do zapadłego wyroku eksmisyjnego orzeczonego w stosunku do W.E. organ stwierdził, że wyrok nie został wykonany ponieważ J.E. uregulował zaległości czynszowe a kolejny pozew o eksmisję został odrzucony.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Kościół [...] zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie.
Zarzucił jej naruszenie:
- prawa materialnego:
a) art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez zameldowanie E.E. w przedmiotowym lokalu mimo braku zgody właściciela na zameldowanie w sytuacji w której lokal został przez nią bezprawnie zajęty po śmierci matki W.E.;
b) art. 30 pkt 1 ppkt 8 ustawy o ewidencji ludności nakazującego zamieszczenie w formularzu zgłoszenia stałego zameldowania podpisu właściciela lokalu wraz ze stwierdzeniem, że dana osoba przebywa pod wskazanym adresem, czego w przedmiotowym zgłoszeniu było brak. Mimo tego braku decyzja o zameldowaniu została wydana;
-art. 21 ust. 1 Konstytucji R.P. bowiem zameldowanie E.E. w tym lokalu w sytuacji w której wtargnęła do niego po śmierci matki jest "popieraniem przez Państwo bezprawnego naruszania i korzystania z cudzej własności".
W uzasadnieniu skargi skarżący zaprzeczył aby E.E. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Świadczy o tym korespondencja z Prezydentem m. W., Wojewodą [...] z której wynika, że jej matka W.E. mieszka sama i chciałaby wynająć mieszkanie w budynku przy ulicy [...] – w pobliżu miejsca zamieszkania matki aby się nią opiekować. Zdaniem skarżącego zameldowanie jej w lokalu narusza też prawa własności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Uchylenie decyzji jest możliwe m. inn. gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270).
Inaczej mówiąc uchylenie rozstrzygnięcia z przyczyn proceduralnych jest możliwe gdy naruszenie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 24 i 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności /D.U. 2015, poz. 388/, dalej "ustawa o e.l.". Zgodnie z nim ustawodawca nałożył na osobę przebywającą na terytorium Polski obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu czasowego lub stałego. Zameldowania dokonuje się formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Przy zameldowaniu obywatel ma obowiązek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu, dokonanego przez właściciela lub inny, posiadający do lokalu tytuł prawny oraz przedstawienia do wglądu tytułu prawnego do lokalu.
Zgodnie z art. 28 ust. 4 tej ustawy zameldowanie nie kreuje żadnego prawa rzeczowego do do lokalu. Stanowi wyłącznie fakt potwierdzenia zamieszkiwana w danym miejscu z zamiarem stałego lub czasowego pobytu. Miejsce stałego pobytu to miejsce w którym osoba przebywa koncentrując w nim swe codzienne sprawy związane z nocowaniem, spożywaniem posiłków, przechowywaniem rzeczy osobistych itp.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy ustaliły, że E.E. mieszka w lokalu nr [...] a przy ulicy [...] – co potwierdziły przeprowadzone oględziny podczas których kontrolujący stwierdzili, iż w lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste i mieszkanie jest zamieszkałe.
Dokument w postaci protokołu oględzin jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez uprawniony podmiot, który z mocy art.1 i 2 w zw. z art. 76 § 67§ 2 pkt 3 K.p.a. stanowi dowód tego co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
Odnosząc się do zarzutu wadliwości tego dowodu stwierdzić należy, że w aktach sprawy administracyjnej znajdują się zawiadomienia dla stron postępowania o mających się odbyć oględzinach w dniu 25 września 2015 (k 38-40), które następnie w związku z wnioskiem E.E. zostały przesunięte na 9 października 2015 r. (k 52). O terminie oględzin zostały powiadomione obie strony w sposób prawidłowy (k 54-53). Na wniosek Kościoła, również i te czynności zostały odroczone w czasie (Kościół deklarował chęć ustanowienia pełnomocnika w osobie adw. E.K.). Organ wezwał go do złożenia pełnomocnictwa pismem z 29 września 2015 r. doręczonym 5 października 2015 r. Złożono pełnomocnictwo dla ks. sup. S.R. Pismem z 26 października 2015 r. wyznaczono kolejny termin oględzin na 27 listopada 2015 r. O terminie został zawiadomiony pełnomocnik Kościoła S.R. (k 100). Kościół ponownie złożył 18 listopada 2015r. wniosek o odroczenie rozprawy (k 95). Jak wynika z jego treści powodem odroczenia były jedynie wątpliwości związane z wezwanie przez organ do opłacenia pełnomocnictwa. Oględziny odbyły się 27 listopada 2015 r. na których obecna była E.E. oraz 3 pracownicy organu –co z kolei wynika z treści protokołu.
W takim stanie faktycznym wynikającym z akt sprawy nie znajduje uzasadnienia zarzut, iż oględziny nie miały miejsca a adw. E.K. oczekiwała na ich przeprowadzenie w miejscu w którym miały być przeprowadzone. Nawiasem mówiąc adw. E.K. nie była ustanowionym pełnomocnikiem na etapie postępowania przed organem I instancji. Jej pełnomocnictwo nosi datę 27 maja 2016 r. i zostało złożone dopiero wraz z odwołaniem. Świadczy to o prawidłowości podjętych czynności organu.
Bez znaczenia prawnego dla oceny istnienia przesłanek do zameldowania ma fakt wydania wyroku eksmisyjnego i brak zgody właściciela lokalu na zameldowanie.
Obowiązek potwierdzenia pobytu w lokalu wynikający z art. 30 ust. 1 pkt 9 ustawy nie stanowi podstawy do odmowy zameldowania. Powoduje jedynie konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 31 ustawy o e.l. i podjęcie czynności mających na celu zbadanie czy osoba która ubiega się o zameldowanie faktycznie w tym lokalu przebywa. W skutkach, brak potwierdzenia przez właściciela lokalu faktu przebywania uniemożliwia wyłącznie zameldowanie danej osoby w drodze czynności materialno-technicznej. Potwierdzenie pobytu w lokalu przez osobę posiadającą do niego tytuł prawny nie jest więc elementem niezbędnym do dokonania zameldowania. Stanowi element formalny wniosku. Brak tej zgody wymusza na organie obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego i wydanie bądź decyzji pozytywnej bądź negatywnej i stanowi jeden z elementów stanu faktycznego. Nie daje podstaw do zameldowania w drodze czynności materialno-technicznej ale w warstwie merytorycznej nie przesądza o odmowie zameldowania. W związku z tym za niezasadny należy uznać zarzut skargi, że organ nie zwrócił uwagi na braki formularza w zakresie podpisu właściciela lokalu potwierdzającego pobyt. Organ zwrócił, i dlatego wszczął postępowanie w którym sprawdził czy rzeczywiście E.E. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 9 (mylnie wskazano w skardze art. 30 ust.1 pkt 8) i 28 ust. 2 ustawy.
Podkreślić należy że organ ewidencyjny nie rejestruje uprawnień podmiotu ubiegającego się o zameldowanie do lokalu. Potwierdza jedynie stan faktyczny związany z przebywaniem w tym lokalu z zamiarem stałego czy czasowego pobytu. Wydanie decyzji o zameldowanie nie narusza w związku z tym prawa własności. Ustawa nie przewiduje także aby warunkiem skutecznego zameldowania było uzyskanie zgody właściciela na pobyt w danym lokalu – brak jest takiej przesłanki w ustawie. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 Konstytucji R.P. gdyż zameldowanie nie odnosi skutku w postaci nabycia uprawnienia do swobodnego dysponowania lokalem za właściciela. Jak to wynika z art. 2 ustawy ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych więc nie stanowi ani formy kontroli legalności zamieszkiwania ani nie kreuje prawa czy to rzeczowego czy obligacyjnego do zamieszkiwania.
Podnoszone przez stronę skarżącą kwestie związane z wtargnięciem o lokalu bez zgody właściciela i ocena tego zachowania to kwestie etycznej postawy E.E. a nie kwestie prawne. Tak jak to zostało wskazane wyżej nie mają one wpływu na legalność zaskarżonej decyzji.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło