I OZ 4/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2108/16 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 września 2016 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego Województwa [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia, przywrócił termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że Województwo [...] w dniu 7 lipca 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wniosło za pośrednictwem organu skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że w dniu 20 czerwca 2016 r. nadał skargę za pośrednictwem operatora pocztowego na adres wskazany przez Wojewodę [...] w piśmie z dnia 17 listopada 2015 r., przekazującym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji do organu drugiej instancji ("Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, 00-926 Warszawa, ul. Wspólna 2/4). W dniu 30 czerwca 2016 r. do skarżącego wpłynęła koperta zwierającą skargę z adnotacją "adresat nieznany". W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie, do ewentualnego uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności, za które nie ponosi winy, gdyż organ administracji nie poinformował skarżącego o zmianie swojej siedziby (wskazanej przez organ pierwszej instancji w piśmie przekazującym odwołanie). Tym samym skarga została wniesiona na adres, który operator pocztowy uznał za niewłaściwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 20 maja 2016 r., termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 20 czerwca 2016 r. zaś skarga został nadana w dniu 7 lipca 2016 r., zatem skarżący uchybił trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi. Oceniając przesłanki warunkujące przywrócenie terminu wskazane w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd uznał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez skarżącego niezawinione. Sąd wyjaśnił, że w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji (tj. [...] października 2015 r.) organem właściwym do rozpatrzenia odwołania był Minister Infrastruktury i Rozwoju. Zatem prawidło organ pierwszej instancji przekazał odwołanie skarżącego na adres ówczesnej siedziby Ministerstwa, o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 17 listopada 2016 r. Następnie, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania stał się Minister Infrastruktury i Budownictwa, bowiem na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015, poz. 2080) powstało Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, którego siedziba mieści się w Warszawie przy ul. Chałubińskiego 4/6. W zaskarżonej decyzji, w pouczeniu o środkach odwoławczych, organ nie poinformował skarżącego o zmianie siedziby i nie wskazał aktualnego adresu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że uchybienie terminu wskutek błędnego zaadresowania koperty nastąpiło bez winy strony, co uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że uchybienie terminowi na złożenie skargi nie było zawinione, w sytuacji gdy pełnomocnik skarżącego będący profesjonalnym pełnomocnikiem nie dopełnił obowiązku weryfikacji adresu organu, którego działanie było przedmiotem skargi. Zmiana organu i co się z tym wiązało zmiana adresu, nastąpiła w grudniu 2015 r., natomiast przedmiotowa skarga została nadana w czerwcu 2016 r., czyli ponad pół roku później. Trudno zatem dać wiarę pełnomocnikowi skarżącego, że nie miał świadomości o zmianie tych okoliczności i w żaden sposób nie mógł ich przewidzieć. Wskazując na powyższe, Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. np. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji niezasadnie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. Jako okoliczność wyłączającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi wskazano brak pouczenia pełnomocnika skarżącego o zmianie adresu i nadanie skargi na adres, który został wskazany przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. (a który okazał się nieaktualny). Przedstawione argumenty strony są chybione z następujących powodów. Po pierwsze, brak jest podstaw prawnych, aby twierdzić, że organ administracji ma obowiązek powiadamiać strony postępowania o zmianie swego adresu (w art. 41 § 1 k.p.a. ustawodawca wskazuje jedynie, że to strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu). Po drugie, z akt sprawy wynika bezspornie, że zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a aktualny adres siedziby organu, na który należało przesłać skargę, tj. ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa, został wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącego oraz jak - podaje Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na zażalenie – również na kopercie, w której przesłano stronie zaskarżoną decyzję. Nie bez znaczenia jest również to, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poinformował strony, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa, właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Budownictwa. Powyższa informacja powinna stanowić sygnał dla profesjonalnego pełnomocnika, że możliwa jest także zmiana siedziby organu i należy podjąć czynności mające na celu sprawdzenie czy do takiej zmiany rzeczywiście doszło. Ponadto niezrozumiałe jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że nadał skargę na adres wskazany przez Wojewodę [...] w piśmie z dnia 17 listopada 2015 r. przesyłającym odwołanie do organu odwoławczego (wtedy jeszcze Ministra Infrastruktury i Rozwoju), skoro jak wynika z nagłówka skargi i określenia nadawcy na kopercie (k. 10 akt sądowych), wskazano prawidłowo aktualną nazwę organu właściwego tj. Minister Infrastruktury i Budownictwa, a zatem strona miała świadomość, że doszło do zmiany organu. Z tych wszystkich przyczyn uznać należy, że błędne zaadresowanie koperty ze skargą świadczy w okolicznościach niniejszej sprawy o braku należytej staranności pełnomocnika przy dokonywaniu czynności procesowych, a zatem nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.