II GSK 3111/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 1044/16 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: decyzją z dnia [...] marca 2016 r., Naczelnik Urzędu Celnego we Wrocławiu, powołując m. in. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.; dalej: ugh lub ustawa o grach hazardowych), wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie [...] nr [...], poza kasynem gry. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę wyrokiem objętym skargą kasacyjną, w pierwszej kolejności, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r., Nr 204, s. 37 ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Następnie Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu zależało od ustalenia dwóch kwestii: czy ujawnione urządzenie stanowiło grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ugh oraz czy skarżąca urządzała gry hazardowe na przedmiotowym urządzeniu, wbrew warunkom ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do pierwszej kwestii Sąd wskazał, że analiza akt sprawy pod kątem definicji gier na automatach zawartej w art. 2 ust. 3 ugh prowadzi do wniosku, że ujawniony podczas kontroli automat czyni zadość tej regulacji. Zdaniem Sądu z poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, bazujących przede wszystkim na wynikach przeprowadzonego podczas kontroli eksperymentu oraz opinii biegłego z zakresu informatyki wynika, że sporny automat do gier jest urządzeniem elektronicznym z zainstalowanymi grami o charakterze wyłącznie losowym, których wynik jest niezależny od umiejętności czy zdolności psychomotorycznych grającego. Zwłaszcza, że posiada ono tryb gry automatycznej. Sąd wskazał, że opinia biegłego potwierdziła również komercyjny charakter urządzenia, bowiem warunkiem rozegrania na nim gry było zakredytowanie go konkretną kwotą pieniędzy (monety pięciozłotowe). Rozstrzygając natomiast kwestię, czy skarżąca była osobą urządzającą gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, Sąd stwierdził, że z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca zawarła z innym podmiotem, właścicielem ujawnionego podczas kontroli automatu do gier, umowę najmu przewidującą wynagrodzenie w zamian za wynajem 1 m2 powierzchni lokalu pozostającego w jej władaniu. W ocenie Sądu za urządzającego gry należy uznać podmiot, który spełnia dwie przesłanki: nie tylko wynajmuje, wydzierżawia lub użycza lokal pod automat do gier, ale ponadto podejmuje czynne działania w celu urządzania tych gier. W sprawie pierwszy ze wskazanych warunków, zdaniem Sądu, został spełniony. Analiza umowy najmu prowadzi bowiem do wniosku, że skarżąca zapewniła podmiotowi, będącemu właścicielem automatu, powierzchnię swojego lokalu wraz z niezbędnymi mediami pod automat do gier. W zamian otrzymywała miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2000 zł. Zdaniem Sądu za spełnioną należy uznać również przesłankę czynnego urządzania gier. Zeznania skarżącej potwierdzają jej rolę jako podmiotu urządzającego gry hazardowe. Z ich treści jasno wynika, że jej działania nie ograniczały się wyłącznie do udostępnienia powierzchni lokalu pod automaty do gier, ale że skarżąca de facto je urządzała. Brała czynny udział w eksploatacji urządzeń poprzez ich częściową obsługę polegającą choćby na zaopatrywaniu urządzeń w środki pieniężne do rozliczania się z grającymi. Sąd przypomniał, że biegły badając ujawniony w sprawie automat wprost wskazał w swojej opinii, że urządzenie to wypłacało nagrody pieniężne pochodzące z wpłat osób grających lub ze środków umieszczonych w nim przez operatora. Wreszcie zeznanie skarżącej o tym, że dokonywała rozliczeń automatów, ostatecznie potwierdza jej udział w działalności naruszającej przepisy ustawy o grach hazardowych. W ocenie Sądu rozliczanie automatów nie należy bowiem do obowiązków wynajmującego i ma charakter czynnego przyczyniania się do eksploatacji przedmiotowych automatów. Sąd uznał zatem, że rzeczywistym "celem" skarżącej i jej kontrahenta było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego w zakresie uruchomienia i prowadzenia gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ugh. W podstawie prawnej wyroku powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: ppsa). II Skargę kasacyjną wniosła A. P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) – art. 2 ust. 3-5, art. 6, art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 i ust. 2 ugh polegające na niewłaściwym zastosowaniu, poprzez niesłuszne uznanie i przyjęcie, że A. P. urządzała gry na automacie poza kasynem gry bez wymaganej koncesji w lokalu przy ulicy [...] w Ś., w rozumieniu powołanych przepisów; II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) – art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niesłusznym uznaniu, że przepisy te mogły stanowić podstawę do wymiaru kary pieniężnej w niniejszej sprawie, pomimo że właściwą podstawą prawną mogły być co najwyżej wyłącznie przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 ugh. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżąca zrzekła się rozprawy. III W odpowiedzia na skrgę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącą karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przyjmując, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa Sąd I instancji przesądził, że skarżąca urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Sąd za organami przyjął, że w lokalu mieszczącym się przy ulicy [...] w Ś. skarżąca zgodnie z umową najmu z dnia 2 stycznia 2014 r. wynajmowała A Spółce z o.o. powierzchnię w celu zainstalowania i eksploatacji automatu [...] nr [...]. W dniu kontroli automat ten był włączony do sieci elektrycznej i przygotowany do gry. Sąd przyjął również, że skarżąca zapewniła podmiotowi, będącemu właścicielem automatu nie tylko powierzchnię swojego lokalu wraz z niezbędnymi mediami pod automat do gier, ale również dostęp do tego urządzenia nieograniczonemu kręgowi graczy. W zamian otrzymywała miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2000 zł. Jednocześnie Sąd podkreślił, że ze szkicu sytuacyjnego miejsca kontroli w lokalu, pozostającym we władaniu skarżącej, wynika jednoznacznie, że lokal skarżącej służył tylko i wyłącznie celom urządzania gier hazardowych. Poza bowiem ladą i kącikiem sanitarnym w lokalu znajdowały się na moment kontroli wyłącznie automaty do gier. Sąd wskazał, że w trakcie przesłuchania skarżąca zeznała, że włączała i wyłączała znajdujące się w lokalu urządzenia, zasilała je monetami i raz na miesiąc dokonywała ich rozliczeń, za co otrzymywała dodatkowe wynagrodzenie w kwocie 500 zł. Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne nie zostały w sprawie skutecznie zakwestionowane. Analiza skargi kasacyjnej wskazuje bowiem, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy za jego podstawę przyjęła jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego. Opierając z kolei skargę kasacyjną tylko na zarzucie niewłaściwego zastosowania przywołanych przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej tym samym uznał, że ustalony przez organy, a następnie przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Wiąże on w takiej sytuacji również Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania tego sądu granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, stanowiąca podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia, oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem określającym przedmiot zaskarżenia, jak i związany podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zasada związania Sądu granicami skargi kasacyjnej nie obowiązuje w całości jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 ppsa, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Powyższe oznacza, że w sprawie pozostaje bezsporny ustalony charakter gier na spornym automacie, jak i udział skarżącej w przedsięwzięciu urządzania gier na automacie w kontrolowanym lokalu. Te ustalenia skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Powyższe uwagi prowadzą logicznie do wniosku, że dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania skarżącej – w przyjętym stanie faktycznym sprawy – pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest prawidłowa. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowany w pkt I petitum skargi kasacyjnej w zakresie ich błędnego zastosowania w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Podniesiony z ostrożności procesowej drugi zarzut skargi kasacyjnej również nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W powołanej już przez Sąd I instancji uchwale II GPS 1/16 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zagadnienie dotyczące powołanej przez organ podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej. Uchwała w punkcie 2 sentencji stanowi, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Należy zatem stwierdzić, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd strony skarżącej, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych jest błędny. Rozpoznając sprawę w granicach zakreślonych skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją w oparciu o art. 184 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).