II GZ 448/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1448/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 22 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1448/16 odrzucił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z wniesieniem skargi na opisaną wyżej decyzję SKO w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r., K. K. (dalej: skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika A. K., zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Przewodniczącego Wydziału został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu pełnomocnik skarżącego wniósł o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zarządzeniem z dnia [...] września 2016 r. referendarz sądowy pozostawił ten wniosek bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego wniosku. Skarżący nie wniósł sprzeciwu, w związku z czym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V z dnia [...] października 2016 r. wezwano go do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia [...] czerwca 2016 r. i uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwane pełnomocnik skarżącego ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA w Warszawie stwierdził, że termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie z dniem [...] listopada 2016 r., bowiem skarżący nie uiścił wpisu, wobec czego Sąd, działając na podstawie art. 220 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) w skrócie: p.p.s.a., odrzucił skargę. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że prawomocne rozstrzygnięcie w kwestii prawa pomocy posiada moc wiążącą również wobec Sądu, który je wydał. W takiej sytuacji złożony przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonany w terminie określonym w wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie wywiera wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie domagał się jego zmiany poprzez przyjęcie skargi do rozpoznania bez konieczności ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę K. K. z tego powodu, że nie uiścił on wpisu od skargi w terminie, uczynił to przedwcześnie. Przesyłka z odpisem zarządzenia z dnia [...] października 2016 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. (k. 26 akt sądowych). Termin do wykonania zarządzenia upłynął więc z dniem [...] listopada 2016 r. Skarżący w dniu [...] listopada 2016 r., a zatem w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. Mimo złożenia przez skarżącego tego wniosku na formularzu PPF, Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z dnia [...] listopada 2016 r. w pkt. 2 nakazał sprawdzenie, czy w rejestrze opłat sądowych został uiszczony wpis w sprawie ze skargi K. K. na decyzję SKO w Warszawie oraz, w pkt. 3 zarządził rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszej kolejności. WSA w Warszawie po stwierdzeniu, że na rachunek Sądu nie wpłynęła żadna opłata z tytułu wpisu, odrzucił skargę K. K.. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi WSA podkreślił, że "był związany prawomocnym rozstrzygnięciem kwestii prawa pomocy. W takiej sytuacji złożony przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonany w terminie określonym w wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie wywiera wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a." Stwierdzenie to WSA poparł przytoczonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe twierdzenia Sądu pierwszej instancji – w okolicznościach tej sprawy – nie są zasadne. Otóż, poprzedni wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożony w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia [...] września 2016 r. pozostawił bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego wniosku. A zatem pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącego nie został rozpoznany co do meritum. Z kolei drugi wniosek, wniesiony w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, skarżący złożył na właściwym urzędowym formularzu, załączając do niego dokument potwierdzający trudną sytuację domową i finansową. Wniosek ten został rozpoznany dopiero w dniu [...] marca 2017 r. Co do zasady pogląd Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonany w terminie określonym w wezwaniu, nie wywiera wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a., jest prawidłowy. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż pierwszy wniosek skarżącego nie został złożony na urzędowym formularzu, a strona – pomimo wezwania – tego braku wniosku nie uzupełniła. Dopiero drugi wniosek mógł być przez Sąd pierwszej instancji rozpoznany, i jak wynika z akt sprawy, został rozpoznany, ale dopiero po odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady, podziela pogląd wyrażony przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że inne rozumienie uregulowania z art. 220 p.p.s.a. – niż to przyjęte przez Sąd – dawałoby stronom postępowania możliwość nieograniczonego w czasie przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Jednak w okolicznościach tej sprawy trudno przyjąć, że celem skarżącego było przedłużanie postępowania. Skarżący, wprawdzie po terminie wyznaczonym do uzupełnienia braku formalnego wniosku, składa jednak wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, załącza do niego dokumenty. Jak wyjaśnia w zażaleniu przyczyną nieuzupełnienia wcześniej wniosku były problemy finansowe i rodzinne. W tej sytuacji, wobec braku merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, za przedwczesne należy uznać odrzucenie skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.