II OSK 1262/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 53/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 53/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. M. (dalej również jako "skarżąca") na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej również jako "SKO") w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia. Sąd uznał, iż skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) jako przedwczesna. Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sąd podniósł, iż nad samorządowymi kolegiami odwoławczymi nie ma organów wyższego stopnia, zatem stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. skarżąca przed wniesieniem skargi powinna wezwać ten organ do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika aby skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu wzywała Kolegium do usunięcia naruszenia prawa, a pismo z dnia [...] września 2015 r., skierowane do Prezesa SKO, określane jako "Monit", nie może być zakwalifikowane ze względu na jego treść jako tego typu wezwanie. Sąd wskazał, że jak wynika z treści składanych pism, skarżąca ma wystarczającą wiedzę prawniczą aby jasno sprecyzować żądania, a nie jest rzeczą Sądu domyślać się w jaki sposób zakwalifikować pisma, których treść budzi wątpliwości interpretacyjne. Sąd uznał, iż z wyjaśnień składanych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. nie wynika, iż miała ona zamiar wezwania SKO do usunięcia naruszenia prawa i że monit z dnia [...] września 2015 r. był takim wezwaniem. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła H. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanego przepisu postępowania administracyjnego polegającej na przyjęciu, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa musi przybrać szczególną formę, a strona postępowania administracyjnego jest obowiązana wskazać w piśmie wprost, iż wzywa organ do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy obowiązek taki nie wynika z powołanego przepisu; - naruszenie art. 3 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2, art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez niewykonanie przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli legalności działań organu administracji publicznej i niedostrzeżenie przez WSA, że organy administracji publicznej, w szczególności SKO w Warszawie, uchybiły ww. przepisom postępowania administracyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącej, SKO w Warszawie obowiązane było ocenić żądanie skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] września 2015 r. zgodnie z jego treścią, a nie tylko na podstawie tytułu, a w razie wątpliwości wezwać skarżącą do sprecyzowania żądania; - naruszenie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarga na bezczynność została wniesiona z uchybieniem wymogu wyczerpania środków zaskarżenia; - naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, a przez to bezzasadne odrzucenie skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Sąd I instancji, w ocenie skarżącej, błędnie przyjął, że nie wyczerpała ona środków zaskarżenia stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., podczas gdy w sprawie bezspornym jest, że skarżąca składała do SKO w Warszawie pismo, z którego wprost wynika jej żądanie, które powinno zostać potraktowane przez SKO w Warszawie jak i przez WSA w Warszawie jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z art. 37 § 1 k.p.a.; - naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy, a polegających na zacytowaniu innej wypowiedzi skarżącej, niż rzeczywista treść tej wypowiedzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniała potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, gdyż sprawa nie ma skomplikowanego ani precedensowego charakteru. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istotnie doszło do naruszenie przepisów art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem o rodzaju środka zaskarżenia rozstrzyga jego treść, a nie tytuł czy wskazanie na konkretny przepis ustawy. Jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącej pismo z dnia [...] września 2015 r. zatytułowane "Monity" zawiera w swojej treści (pkt I) wezwanie do realizacji wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1630/14. Pomimo, iż pismo nie było zatytułowane "zażalenie" czy też "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" z jego treści można wywnioskować jakie były intencje skarżącej. W razie wątpliwości, organ powinien był dopytać stronę o cel składanego pisma, a także działając na podstawie art. 9 k.p.a., udzielić stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień dotyczących okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska WSA w Warszawie zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że skoro z treści pism skarżącej można było wnioskować wysoką świadomość prawną, to należało oczekiwać od niej jasnego sprecyzowania pism i nie rodziło to obowiązku ze strony organu do udzielania jej dodatkowych wyjaśnień i wezwania jej do sprecyzowania składanych wniosków. Na marginesie wskazać należy, że choć skarżąca zatytułowała przedmiotowe pismo z dnia [...] września 2015 r. jako "Monity", to jednak definicja tego pojęcia w słowniku języka polskiego PWN oznacza "urzędowe, pisemne przypomnienie o konieczności wywiązania się z zaległych zobowiązań", co również uzasadnia ocenę, iż intencją skarżącej było wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.