II OSK 668/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 51/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. M. na bezczynność Wójta Gminy Czosnów w przedmiocie wykonania wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1630/14 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 51/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. M. (dalej również jako "skarżąca") na bezczynność Wójta Gminy Czosnów w przedmiocie wykonania wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1630/14. Sąd uznał, iż skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) jako przedwczesna. Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sąd podniósł, iż organem wyższego stopnia nad Wójtem Gminy Czosnów jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zatem stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. skarżąca przed wniesieniem skargi powinna złożyć zażalenie do Kolegium na niezałatwienie sprawy w terminie. W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika aby skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu składała zażalenie do Kolegium, a pismo z dnia [...] września 2015 r. skierowane do Prezesa SKO określane jako "Monit" nie może być zakwalifikowane ze względu na jego treść jako wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy, skarżąca ma wystarczającą wiedzę prawniczą aby składać pisma o jasno sprecyzowanej treści, a nie pisma, których interpretacja zostanie dopasowana do aktualnych potrzeb skarżącej. Sąd uznał, iż z wyjaśnień składanych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. nie wynika, iż miała ona zamiar wezwania SKO do usunięcia naruszenia prawa i że monit z dnia [...] września 2015 r. takim wezwaniem był. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła H. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanego przepisu postępowania administracyjnego polegającej na przyjęciu, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa lub zażalenie, o którym mowa w powołanym przepisie musi przybrać szczególną formę, a strona postępowania administracyjnego jest obowiązana wskazać w piśmie wprost, iż działa w trybie art. 37 k.p.a., podczas gdy obowiązek taki nie wynika z powołanego przepisu; - naruszenie art. 3 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2, art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez niewykonanie przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli legalności działań organu administracji publicznej i niedostrzeżenie przez WSA, że organy administracji publicznej, w szczególności SKO w Warszawie, uchybiły ww. przepisom postępowania administracyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącej, SKO w Warszawie obowiązane było ocenić żądanie skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] września 2015 r. zgodnie z jego treścią, a nie tylko na podstawie tytułu, a w razie wątpliwości wezwać skarżącą do sprecyzowania żądania; - naruszenie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarga na bezczynność została wniesiona z uchybieniem wymogu wyczerpania środków zaskarżenia; - naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, a przez to bezzasadne odrzucenie skargi na bezczynność Wójta Gminy Czosnów. WSA w Warszawie, w ocenie skarżącej, błędnie przyjął, że nie wyczerpała ona środków zaskarżenia stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., podczas gdy w sprawie bezspornym jest, że skarżąca składała do SKO w Warszawie pismo, z którego wprost wynika jej żądanie, które powinno zostać potraktowane przez SKO w Warszawie jak i przez WSA w Warszawie jako wyczerpujące tryb z art. 37 § 1 k.p.a.; - naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez skierowanie do skarżącej błędnego wezwania do uzupełnienia braków skargi, a następnie wyciągnięcie negatywnych dla skarżącej konsekwencji procesowych, pomimo uprzedniego błędnego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniała potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, gdyż sprawa nie ma skomplikowanego ani precedensowego charakteru. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istotnie doszło do naruszenie przepisów art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem o rodzaju środka zaskarżenia rozstrzyga jego treść, a nie tytuł czy wskazanie na konkretny przepis ustawy. Jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącej pismo z dnia [...] września 2015 r. zatytułowane "Monity" zawiera w swojej treści (pkt I) wezwanie do realizacji wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1630/14. Pomimo, iż pismo nie było zatytułowane "zażalenie" czy też "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" z jego treści można wywnioskować jakie były intencje skarżącej. W razie wątpliwości, organ powinien był dopytać stronę o cel składanego pisma, a także działając na podstawie art. 9 k.p.a., udzielić stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień dotyczących okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska WSA w Warszawie zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że skoro z treści pism skarżącej można było wnioskować wysoką świadomość prawną, to należało oczekiwać od niej jasnego sprecyzowania pism i nie rodziło to obowiązku ze strony organu do udzielania jej dodatkowych wyjaśnień i wezwania jej do sprecyzowania składanych wniosków. Na marginesie wskazać należy, że choć skarżąca zatytułowała przedmiotowe pismo z dnia [...] września 2015 r. jako "Monity", to jednak definicja tego pojęcia w słowniku języka polskiego PWN oznacza "urzędowe, pisemne przypomnienie o konieczności wywiązania się z zaległych zobowiązań", co również uzasadnia ocenę, iż intencją skarżącej było złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.