II OSK 809/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-06
Skład orzekający: Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia del. WSA Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działki gruntu oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem SFR (strefa rolna) z zaznaczeniem PE (powierzchniowa eksploatacja surowców) mogą zostać uznane za nieruchomości rolne przeznaczone na cele gospodarki rolnej w rozumieniu ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, co skutkowałoby ich nabyciem z mocy prawa przez gminę?Ratio decidendi
Nieruchomości rolne, które w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego znajdują się na obszarze oznaczonym jako strefa rolna (SFR) z zaznaczeniem powierzchniowej eksploatacji surowców (PE), nie mogą być uznane za przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki rolnej. Fakt jednoczesnego przeznaczenia terenu pod eksploatację surowców naturalnych wyklucza możliwość stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez gminę z mocy prawa na podstawie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nawet jeśli nieruchomość spełnia definicję nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego.Stan faktyczny
Gmina S. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Organ pierwszej instancji (Wojewoda) odmówił, uznając, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 1994 r., działki te były przeznaczone pod powierzchniową eksploatację surowców (PE), a nie wyłącznie na cele rolne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał decyzję w mocy. WSA w Warszawie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko organów. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną interpretację planu zagospodarowania przestrzennego i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1212/16 w sprawie ze skargi Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1212/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości rolnej Skarbu Państwa.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. przez Gminę S. części nieruchomości Skarbu Państwa, położonej na terenie gminy S., w obrębie K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. 0,2700 ha, [...] o pow. 0,2700 ha, [...] o pow. 0,0900 ha, [...] o pow. 0,0900 ha, [...] o pow. 0,1200 ha, [...] o pow. 0,1200 ha, [...] o pow. 0,1800 ha i [...] o pow. 0,2600 ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w P.- VI Wydziale Ksiąg Wieczystych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Burmistrz S. wystąpił o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę S. na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst. jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) własności części nieruchomości Skarbu Państwa szczegółowo opisanej w sentencji decyzji. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. Starosta P. potwierdził, iż ww. działki gruntu do dnia 30 czerwca 2000 r. nie zostały przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, natomiast z archiwalnego wypisu z ewidencji gruntów aktualnego w dniu 30 czerwca 2000 r. wynika, iż przedmiotowa część nieruchomości w przeważającej części powierzchni miała charakter rolny (użytki o symbolu R). W piśmie z dnia 19 sierpnia 2013 r. Burmistrz S. wskazał, iż zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] obowiązującym w dniu 30 czerwca 2000 r. ww. działki położone były w terenie SFR - strefa rolna z zaznaczoną PE - powierzchniową eksploatacją surowców (100% powierzchni działki) oraz granicą ochrony sanitarnej i granicą ochrony pośredniej zbiornika s.. Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, iż przedmiotem postępowania jest część nieruchomości, która zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, aktualnym w dacie 30 czerwca 2000 r., nie była przeznaczona na cele gospodarki rolnej, a zatem nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Gminę w trybie art. 13 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania Gminy S. od decyzji Wojewody [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Minister podzielił merytoryczne stanowisko organu I instancji w tej sprawie.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina S., zarzucając naruszenie: art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., art. 107 § 2 i 3 k.p.a., art. 138 § 1 § 1 k.p.a., art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym w zw. z punktem VI i VII ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. w zw. z art. 13 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.) ustawa reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do: 1) nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych; 2) innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń; 3) lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2. Z kolei przepis art. 13 ustawy przewiduje, że przejęcie przez Agencję praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, nastąpi nie później niż do dnia 30 czerwca 2000 r. (ust. 1). Nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone (ust. 2). Nabycie nieruchomości, o których mowa w ust. 2, stwierdza wojewoda w drodze decyzji (ust. 4).
Z powyższej regulacji wynika, że przy nabyciu z mocy prawa mienia przez właściwą gminę w trybie art. 13 ust. 2 ustawy istotne znaczenie ma stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu 1 lipca 2000 r. Dla niniejszej sprawy znaczenie miało to, czy przedmiotowe działki ewidencyjne w dniu 1 lipca 2000 r. były przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Z bezspornych ustaleń wynika, iż zgodnie z powołanym planem Gminy S. obowiązującym w dniu 30 czerwca 2000 r. ww. działki położone były w terenie SFR - strefa rolna z zaznaczoną PE - powierzchniową eksploatacją surowców (100% powierzchni działki) oraz granicą ochrony sanitarnej i granicą ochrony pośredniej zbiornika s. Zatem sporna nieruchomość nie podlegała reżimowi art. 13 ust. 2 ustawy, ponieważ nie spełniała przesłanki formalnej, albowiem nie była w powyższym planie przeznaczona na cele gospodarki rolnej. Spełnianie przez nieruchomość warunków pojęcia nieruchomości rolnej zdefiniowanego w art. 461 k.c. nie oznacza, że w każdym przypadku nieruchomość rolna objęta jest zakresem przedmiotowym ustawy. Konieczne jest, o czym już była mowa, położenie nieruchomości na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Nie ulega wątpliwości, że wymóg ten w niniejszej sprawie nie jest spełniony, gdyż nawet skarżący nie kwestionuje faktu, że miejscowy plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy S. zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. przewidywał w dniu 1 lipca 2000 r., że ww. działki ewidencyjne znajdowały się w terenie oznaczonym symbolem SFR - tj. strefa rolna z zaznaczoną PE - powierzchniową eksploatacją surowców oraz granicą ochrony sanitarnej. A zatem ta część nieruchomości nie była przeznaczona w planie na cele gospodarki rolnej.
Sąd wskazał, iż zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tej sprawie okoliczność powołana w skardze stanowiąca podstawę uwzględnienia wniosku dowodowego została wykazana w postępowaniu administracyjnym, a ponadto niezrozumiałe jest stanowisko skarżącej, w sytuacji kiedy z jej pisma z dnia 19 sierpnia 2013 r. skierowanego do Wojewody [...] jednoznacznie wynika przeznaczenie przedmiotowych gruntów w powołanym planie zagospodarowania przestrzennego, pod powierzchniową eksploatację surowców (100% powierzchni działki) oraz granicę ochrony sanitarnej i granicę ochrony pośredniej zbiornika s. Wobec powyższego Gmina sama przedstawiła organowi informację, którą poprzez dokonanie ponownej analizy planu zagospodarowania przestrzennego przed Sądem zamierzała uzyskać. Powyższe stanowisko Gminy jest zatem nielogiczne i nie mogło zostać uwzględnione.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Gmina S., opierając ją na podstawach naruszenia:
1. prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 2 oraz art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym w zw. z punktem VI i VII ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] w zw. z art. 1 punkt 1 i art. 13 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, iż decydujące znaczenie dla ustalenia przeznaczenia działek w planie zagospodarowania przestrzennego ma zaznaczenie "PE" dokonane na rysunku planu, do którego nie odnosi się tekst planu, a więc nie może mieć ono wiążącego znaczenia, albowiem zaznaczenie to nie stanowi normy prawnej; co doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia, iż działki nr [...] na dzień 30 czerwca 2000 r. nie były przeznaczone na cele gospodarki rolnej, pomimo tego, że znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem SFR - tj. strefa rolnicza, a w konsekwencji również do błędnego poglądu, że decyzje o odmowie stwierdzenia nabycia własności tychże działek przez skarżącego nie naruszają prawa;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 1, art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 2 i 3 k.p.a., art. 138 § 1 § 1 k.p.a. polegające na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli i w konsekwencji oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji wskutek błędnego przyjęcia, że normy powołanych wyżej przepisów k.p.a. nie zostały naruszone przez organy obu instancji administracyjnych, w sytuacji, gdy organy te:
a) oparły się jedynie na wypisie z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji, gdy dla dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy niezbędne było dokonanie pogłębionej analizy kompletnego, obowiązującego na dzień 30 czerwca 2000 r. ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] wraz z załącznikami i dokonanie wykładni norm prawnych zawartych w tymże akcie prawnym, co było niezbędne dla ustalenia przeznaczenia gruntów objętych postępowaniem;
b) bezzasadnie i sprzecznie z planem zagospodarowania nadały znaczenie tzw. zaznaczeniu PE, które nie ma jakiegokolwiek odniesienia ani w tekście planu zagospodarowania, ani też w uchwale zatwierdzającej plan zagospodarowania, co oznacza, iż zaznaczenie to nie jest normą prawną planu;
c) nie usunęły sprzeczności w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności nie wyjaśniły znaczenia symbolu SFR oraz zaznaczenia PE na części graficznej planu zagospodarowania w kontekście części tekstowej planu oraz uchwały zatwierdzającej plan zagospodarowania
d) dowolnie i (w konsekwencji zarzutów a, b oraz c) sprzecznie z planem zagospodarowania przyjęły, iż działki nr [...] na dzień 30 czerwca 2000 r. nie były przeznaczone na cele gospodarki rolnej pomimo tego, że znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem SFR - tj. strefa rolnicza;
e) w sposób niedostateczny, niepełny uzasadniły decyzje, z których nie wynika na jakiej podstawie organy ustaliły, że działki nr [...] na dzień 30 czerwca 2000 r. nie były przeznaczone na cele gospodarki rolnej w sytuacji, gdy według części opisowej planu zagospodarowania tereny oznaczone symbolem SFR to tzw. strefa rolna, nie powołano podstawy prawnej rozważań w tym zakresie oraz oceny dowodów;
f) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] w sytuacji, gdy braki w postępowaniu dowodowym przed organem I instancji uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia z art. 138 § 2 k.p.a.;
2. art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisów art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r., o planowaniu przestrzennym w zw. z punktem VI i VII ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] w zw. z art. 1 i art. 13 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu a także nieskonfrontowanie ww. zarzutu ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;
3. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu - ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] wraz z załącznikami (w tym rysunek planu na płycie CD) na okoliczność przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej terenów oznaczonych symbolem SFR - strefa rolnicza, w tym działek nr [...] na dzień 30 czerwca 2000 r., w sytuacji, gdy podnoszona w skardze argumentacja sprawiała, iż było to niezbędne dla wyjaśnienia wątpliwości związanych ze zgromadzonym materiałem, w szczególności w odniesieniu do tzw. zaznaczenia PE na rysunku planu oraz braku jakiegokolwiek odwołania do tego zaznaczenia w tekście planu;
4. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez sprzeczne z przedstawionym materiałem dowodowym ustalenie, że pismo z dnia 19 sierpnia 2013 r. nie budzi wątpliwości i może stanowić wystarczające potwierdzenie przeznaczenia w planie zagospodarowania działek nr [...] na dzień 30 czerwca 2000 r., w sytuacji, gdy treść tego pisma jest do tego celu nieprzydatna w świetle podnoszonych w skardze okoliczności i oparcie swego rozstrzygnięcia w sprawie na tejże wadliwej ocenie materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż ocena WSA w Warszawie dotycząca treści pisma z dnia 19 sierpnia 2013 r. jest chybiona. Skarżący przyznaje, iż pismo takie zostało sformułowane, jednakże jego treść jest na tyle nieprecyzyjna, iż nie sposób przyjąć, że wynika z niego przeznaczenie działek nr [...]. Pismo to posługuje się sformułowaniem "(...) ww. działki położone były w terenie SFR-strefa rolna z zaznaczoną PE - powierzchniową eksploatacją surowców (100% powierzchni działki) oraz granicą ochrony strefy sanitarnej i granicą ochrony pośredniej zbiornika s.". Wynika z tego dobitnie, iż pracownik niejako łącznie przekazuje wszystkie kategorie danych dotyczących przedmiotowych działek. Nie wszystkie jednak dane z planu stanowią o przeznaczeniu gruntów w planie.
Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym miejscowy plan określa przyrodnicze, społeczne, ekonomiczne, kulturowe i krajobrazowe warunki przestrzennego zagospodarowania miasta, gminy (miasta i gminy) lub ich części oraz cele i zasady polityki przestrzennej tych jednostek, a w szczególności ustala warunki i sposoby: zagospodarowania i wykorzystania gruntów (pkt 1). Wynika z powyższego, iż przeznaczenie gruntu stanowi jedną spośród kategorii danych zamieszczanych w planie. Pryewidyiiane na rysunku planu z 1994 r. "zaznaczenie PE" w ogóle nie może być traktowane jako ustalenie planu, albowiem nie ma ono żadnego odniesienia do tekstu planu. Tekst planu w żadnym miejscu nie definiuje terenu "PE". W punkcie VI. 4. (str. 104 planu) wskazuje się, iż w tzw. strefie rolniczej (oznaczenie na planie SFR) stosuje się preferencje rozwoju dla funkcji rolniczej, co niejako przesądza, iż strefa ta w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na cele gospodarki rolnej. Podobnie, w punkcie VII planu (str. 109 - 110), opisując strefę rolniczą nie ustalono, iż zaznaczenie "PE" ma jakikolwiek wpływ na przeznaczenie terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem SFR. Rysunek planu obowiązuje w takim zakresie, w jakim tekst planu odsyła do ustaleń planu wyrażonych graficznie na rysunku.
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wskazanego w punkcie 3 i 4 podniesiono, iż sąd wojewódzki nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. z 1994 r., a było to niezbędne dla wyjaśnienia wątpliwości związanych ze zgromadzonym materiałem, w szczególności w odniesieniu do tzw. "zaznaczenia PE" na rysunku planu oraz braku jakiegokolwiek odwołania do tego zaznaczenia w tekście planu. Zamiast tego sąd wojewódzki dokonał ponownej analizy samego pisma z dnia 19 sierpnia 2013 r. i wysnuł z niego te same, błędne konstatacje, co Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwonych podstaw.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 26 ust. 2 oraz art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym w zw. z punktem VI i VII ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 1994 r. w zw. z art. 1 pkt 1 i art. 13 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W skardze kasacyjnej zarzucono, iż przeznaczenie przedmiotowych działek w planie z 1994 r. organy ustaliły wyłącznie na podstawie rysunku planu (zaznaczenie PE), do którego nie odnosi się jednak tekst planu, a więc nie może mieć ono wiążącego znaczenia, albowiem zaznaczenie to nie stanowi normy prawnej.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r., Nr 18, poz. 99 ze zm.) plany miejscowe sporządza się jako plany ogólne i szczegółowe. W myśl art. 26 ust. 2 tej ustawy miejscowy plan ogólny określa przyrodnicze, społeczne, ekonomiczne, kulturowe i krajobrazowe warunki przestrzennego zagospodarowania miasta, gminy (miasta i gminy) lub ich części oraz cele i zasady polityki przestrzennej tych jednostek, a w szczególności ustala warunki i sposoby: zagospodarowania i wykorzystania gruntów (pkt 1), ochrony zdrowia (pkt 2), ochrony środowiska (pkt 3), ochrony dóbr kultury i wartości krajobrazowych (pkt 4), kształtowania infrastruktury technicznej i społecznej (pkt 5), kształtowania struktur przestrzennych (pkt 6), rozwiązań architektonicznych i budowlanych (pkt 7). Zgodnie natomiast z powołanym w skardze kasacyjnej art. 27 ust. 1 ustawy z 1984 r. miejscowy plan szczegółowy określa przeznaczenie gruntu, wyznacza linie rozgraniczające te grunty, ustala zasady uzbrojenia terenu oraz zasady kształtowania zabudowy, a w miarę potrzeby również inne warunki i wytyczne. Miejscowe plany szczegółowe sporządza się dla obszarów określonych w miejscowym planie ogólnym; w innych wypadkach miejscowe plany szczegółowe sporządza się w miarę potrzeby (art. 27 ust. 2). Miejscowe plany szczegółowe sporządza się dla części miasta (dzielnicy) lub gminy, a w uzasadnionych wypadkach - dla całości miasta (miasta i gminy) (art. 27 ust. 3).
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy S. z dnia [...] listopada 1994 r. był planem ogólnym, o którym mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z 1984 r. o planowaniu przestrzennym. Plan ten określał ogólnie uwarunkowania i kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, miał w znacznej części charakter opisowy, podobnie jak obecne studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego gminy. Trudno więc tego rodzaju plan porównywać z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego sporządzanymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które są aktami normatywnymi i aktami prawa miejscowego.
Nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącej Gminy, iż do zaznaczonego na rysunku planu ogólnego z 1994 r. terenu powierzchniowej eksploatacji surowców (PE) nie ma żadnego odniesienia w tekście tego planu. Wprawdzie w tekście planu nie ma bezpośredniego opisu funkcji tego terenu, lecz znajdują się tam fragmenty dotyczące eksploatacji surowców na terenie Gminy S. Na stronie 10 planu (rozdział II pkt 4 h) wskazano, iż na terenie gminy działają Zakłady Przemysłu Wapienniczego "S." eksploatujące złoża wapieni jurajskich dla potrzeb przemysłu cementowo-wapienniczego. Na stronie 101 planu (lit. I Strefy ochronne) wskazano, iż obowiązujące są strefy ochronne ustalone przepisami branżowymi lub posiadające decyzję administracyjną. W zakresie gospodarki surowcami: z uwagi na usytuowanie złóż kruszywa naturalnego oraz margli i wapieni jurajskich w obrębie obszaru chronionego krajobrazu eksploatacja ich wymaga uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody. Tereny przekształcone w związku z eksploatacją kopalin powinny być rekultywowane tak, aby przywrócić im poprzedni charakter użytkowania. Obowiązek rekultywacji terenów poeksploatacyjnych należy egzekwować od zakładów eksploatujących. Zatem nieuprawnione jest twierdzenie, że na rysunku planu zaznaczono teren powierzchniowej eksploatacji surowców (PE), który nie miał żadnego odzwierciedlenia w tekście planu. Nie można pominąć również faktu, iż Gmina S. sama wskazała w piśmie z dnia 19 sierpnia 2013 r., że działki nr [...] do końca 2003 r. znajdowały się planie miejscowym w strefie rolnej (SFR) na terenie powierzchniowej eksploatacji surowców (PE) w 100 % swojej powierzchni. Na takie przeznaczenie tych działek wskazał również Burmistrz S. w wypisach z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. z dnia 13 czerwca 2013 r. i z dnia 10 kwietnia 2013 r. oraz w piśmie z dnia 26 września 2012 r. Również w obecnie obowiązującym Studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego Gminy S. (Zmiana Studium przyjęta uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r.) na tym samym terenie (12. K.) znajdują się oznaczenia opisujące złoża surowców naturalnych i obszar górniczy, co potwierdza tabela stanowiąca załącznik do pisma Burmistrza S. z dnia 26 września 2012 r. A więc teren, na którym znajdują się przedmiotowe działki zarówno w 2000 r. był, jak i obecnie jest, terenem eksploatacji surowców naturalnych. To, że znajdował się on równocześnie w planie z 1994 r. w strefie rolniczej (SFR) nie oznacza, że wszystkie nieruchomości przeznaczone były na cele gospodarki rolnej, zwłaszcza jeżeli na gruncie wpisanym do ewidencji gruntów jako rolny znajdują się złoża surowców naturalnych. Zatem zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji prawidłowo uznał, że przedmiotowe działki nie były nieruchomościami rolnymi w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonymi na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.), zatem nie miał do nich zastosowania art. 13 ust. 3 tej ustawy.
Częściowo zasadne są zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 141 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd nie dopuścił jako dowodu i nie dokonał analizy ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. z 1994 r. na okoliczność zgodności rysunku planu w zakresie terenu eksploatacji powierzchniowej surowców (PE) z częścią tekstową planu, lecz uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż - jak wskazano powyżej - zapisy w części tekstowej planu potwierdzały istnienie na terenie Gminy obszaru eksploatacji surowców naturalnych.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że pismo z dnia 19 sierpnia 2013 r. może stanowić wystarczające potwierdzenie przeznaczenia w planie zagospodarowania przedmiotowych działek, wskazać należy, iż oprócz tego pisma w aktach sprawy znajdują się inne dokumenty, w których Gmina sama potwierdziła, że przedmiotowe działki znajdowały się planie miejscowym z 1994 r. w strefie rolnej (SFR) na terenie powierzchniowej eksploatacji surowców (PE) w 100 % swojej powierzchni (pisma Burmistrz S. z dnia 13 czerwca 2013 r., z dnia 10 kwietnia 2013 r., z dnia 26 września 2012 r.). Fakt przeznaczenia tych działek na cele eksploatacji surowców naturalnych wynika ponadto z analizy części tekstowej i graficznej planu ogólnego z 1994 r.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło