II OSK 21/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-11
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Marzenna Linska-Wawrzon, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa sieci energetycznej, która nie wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z przepisami o powszechnej elektryfikacji, może zostać uznana za samowolę budowlaną w rozumieniu Prawa budowlanego z 1974 r. i skutkować nakazem rozbiórki?Ratio decidendi
Budowa sieci energetycznej, nawet realizowana w ramach powszechnej elektryfikacji, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego z 1974 r. i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Brak takiego pozwolenia, w połączeniu z brakiem tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowi samowolę budowlaną uzasadniającą nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nawet jeśli postępowanie cywilne o ustanowienie służebności przesyłu jest w toku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki sieci energetycznej na działce nr 30 w Katowicach, orzeczonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanego w mocy przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy uznały, że budowa sieci wymagała pozwolenia na budowę, którego spółka nie uzyskała, a inwestycja stanowiła samowolę budowlaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wystarczających dowodów, niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego oraz błędne nieuwzględnienie wpływu toczącego się postępowania o służebność przesyłu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 października 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant specjalista Agnieszka Gontarz z udziałem Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Jolanty Kornakiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 582/16 w sprawie ze skargi [...] S.A. w Krakowie na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 582/16, oddalił skargę [...] Dystrybucja S.A. w Krakowie na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 maja 2016 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, decyzją z dnia 15 marca 2016 r., nr 76/16, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 290) oraz art. 104 k.p.a., nakazał [...] Dystrybucji S.A. rozbiórkę sieci energetycznej na działce nr 30 przy ul. Pilotów w Katowicach.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania [...] Dystrybucja S.A., decyzją z dnia 10 maja 2016 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu podał m.in., że zasadniczą kwestią było dokonanie ustalenia, czy kabel przebiegający przez działkę nr 30 stanowi element sieci energetycznej, czy też jest siecią uzbrojenia terenu konkretnej nieruchomości, bowiem oba te obiekty reglamentowane były przez ustawodawcę w sposób odmienny. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. W archiwalnych zbiorach wydanych pozwoleń na budowę nie odnaleziono jednak pozwolenia obejmującej działkę nr 30 przy ul. Pilotów w Katowicach. Ponadto ustalono, że inwestor nigdy nie dysponował przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. W sprawie zachodziła zatem ważna przyczyna (art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) uzasadniająca orzeczenie nakazu rozbiórki.
[...] Dystrybucji S.A. z siedzibą w Krakowie wniosła skargę na powyższą decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego, ani reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu objęta postępowaniem inwestycja została zrealizowana w 1980 r., w czasie, gdy obowiązywała ustawa Prawo budowlane z 1974 r., zatem w sprawie legalizacji mają zastosowanie przepisy tego aktu prawnego w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Należycie też ustaliły organy obu instancji, że w związku z treścią art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. na jej realizację było wymagane pozwolenie na budowę. W ocenie Sądu Wojewódzkiego zgromadzona dokumentacja wskazuje, że przedmiotem postępowania jest sieć energetyczna, której wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, a nie przyłącze konkretnej nieruchomości. Sąd zaznaczył też, że skarżąca nie dysponuje przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, a samowolnie zrealizowana inwestycja uniemożliwia właścicielom zagospodarowanie działki zgodnie z przeznaczeniem.
Toczące się pomiędzy stronami postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie jest przy tym zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającym zawieszenie postępowania.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie doszło do naruszenia art. 7, 8, 11, 15, 77, 78, 80, 97 § 1 pkt 4, 107 § 3, 136, 138 § 1 pkt 1 i 138 § 2 k.p.a. w takim stopniu, który uzasadniałby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również przepisów prawa materialnego w postaci art. 28 ust. 1, 4 i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane w zw. z § 9 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego
Pełny tekst uzasadnienia zaskarżonego wyroku znajduje się na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl. (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
[...] Dystrybucja S.A. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 3 § 1 p.p.s.a, w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a., z uwagi na to, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ I i II instancji materiał dowodowy i poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne okazały się być niewystarczający i budzące wątpliwości. Sąd przyjął bowiem ustalenia faktyczne, w ramach których nie przeprowadzono niezbędnych dowodów/czynności w zakresie ustalenia czy sporna linia kablowa stanowi samowolę budowlaną, w stosunku do której nie można zastosować postępowania sanacyjnego. Organy bowiem nie ustaliły czy w odniesieniu do budowy spornej linii kablowej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, w szczególności art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1. Jeżeli bowiem sporna linia energetyczna została wybudowania w oparciu o regulacje prawne zawarte w ustawie z dnia 28 czerwca 1950 r. to nie doszło do naruszenia prawa własności Państwa J.ch (ich poprzednika prawnego), a podmiot, który wybudował tą linię dysponował prawem do dysponowania nieruchomością w celu wybudowania tej sieci energetycznej, a tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Zastosowanie winien znaleźć art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
2) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości. Sąd w zaskarżonym wyroku przyjął bowiem ustalenia faktyczne organu I i II instancji, w ramach których nie przeprowadzono niezbędnych dowodów/czynności w zakresie ustalenia czy budowa spornej linii kablowej wymagała pozwolenia na budowę i stanowiła samowolę budowlaną.
3) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia toczącego się postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy wystąpiło w niej zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy. Takim zagadnieniem wstępnym jest kwestia ustanowienia służebności przesyłu na działce nr 30. W ramach wszczętego postępowania sądowego o ustanowienie służebności przesyłu zostanie uregulowany stan prawny związany z przedmiotową nieruchomością. Ustanowienie służebności wyeliminuje jakiekolwiek podstawy do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
4) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 7, art. 11, art. 15 i art. 77 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo:
– nieustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, dlaczego wniosek strony odwołującej dotyczący zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. został pozostawiony bez rozpoznania lub też został on rozpoznany negatywnie,
– nieustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ I instancji rozbieżności pomiędzy mapę zasadniczą przedłożoną przez stronę odwołującą się a kopią planu realizacyjnego z 1980 r.,
– niewskazanie w zaskarżonej decyzji dlaczego w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna przeszkoda do przeprowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia; a tym samym nie było podstaw do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.;
5) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2, art. 78, art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo nieuchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji w całości i nieprzekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji naruszył art. 78 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z. art. 77 poprzez nieustosunkowanie się do żądania strony skarżącej co do przeprowadzenia dowodu zawartego w piśmie z dnia 10 marca 2016 r. oraz żądania strony skarżącej co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka A. Kaligi.
6) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 78, art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że wnioskowanie przez stronę skarżącą dowody wskazane w piśmie z dnia 10 marca 2016 r. oraz dowód z przesłuchania świadka A. Kaligi miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym organ I i II instancji nieprawidłowo nie uwzględniły wniosków dowodowych strony skarżącej.
Zarzucono również naruszenie błędną wykładnię, a także błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego:
7) art. 28 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane w zw. z § 9 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistycznego poprzez ich błędne zastosowanie w następstwie uznania, że budowa spornej sieci energetycznej wymagała uzyskania pozwolenia na budowę/zgłoszenia budowy i stanowiła samowolę budowlaną.
Zdaniem strony skarżącej sporne kable należy traktować jako przyłącze. Przyłącze jest to bowiem połączenie sieci rozdzielczej z zasilanym obiektem. Kabel należący do sieci rozdzielczej jest to kabel położony wzdłuż drogi, natomiast kable, o których mowa w decyzji PINB, są kablami będącymi przyłączem tylko kwiaciarni, gdyż jest to połączenie złącza kablowego (ZK) przy kwiaciarni i tylko ją zasilanego z kablem rozdzielczym biegnącym wzdłuż drogi publicznej, W takiej sieci budowa przyłącza polega na wybudowaniu dwóch kabli biegnących do ZK (zasilający i odpływowy) do którego przyłączony jest odbiorca energii i włączeniu tego ZK do pracy w pierścień.
Fakt, iż przedmiotowa linia kablowa stanowi przyłącze potwierdzają również dokumenty geodezyjne znajdujące się w aktach sprawy. Wydruk z internetowej mapy Katowic, gdzie wyraźnie przedstawiono obramowanie działki nr 30 i przebiegający kabel. Z tego wydruku tego nie wynika by w jakikolwiek sposób z przedmiotowej linii kablowej był zasilany inny budynek, niż do którego do przyłącze biegnie. Powyższe potwierdza również wydruk z systemu komputerowego SONET spółki [...], gdzie uwidoczniony jest przebieg sieci i linii energetycznych należących do tej spółki.
Tym samym nie było podstaw do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ww. przepisów.
B. J. i A. J. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdził jej legalność, nie dopatrując się naruszenia reguł proceduralnych w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, jak też naruszenia przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę orzeczonego nakazu rozbiórki sieci energetycznej na działce, stanowiącej własność uczestników B. i A. J.ch.
Niekwestionowane zastosowanie w sprawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. skutkowało potrzebą wyjaśnienia czy kable energetyczne znajdujące się na przedmiotowej działce nr 30 położone zostały zgodnie z prawem, czy z naruszeniem przepisów obowiązujących w okresie realizacji robót w 1980 r., a w konsekwencji czy zachodzą przesłanki do nakazu rozbiórki, bądź legalizacji tej inwestycji.
Organ nadzoru budowlanego kierując się treścią art. 28 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z § 19 ust. 1 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MGTiOŚ z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego prawidłowo ustalił, że sporne roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę bowiem wykonane zostały w ramach inwestycji polegającej na wybudowaniu sieci energetycznej dla zasilania kilkunastu domów jednorodzinnych położonych w ramach osiedla mieszkaniowego. Okoliczność ta wynikała z treści Planu realizacyjnego, potwierdzającego rodzaj, miejsce wykonania sieci energetycznej, a także czas realizacji inwestycji.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
W przeprowadzonym postępowaniu wartość dowodowa tego dokumentu nie została podważona. Uprawnione było zatem wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego, według którego analiza dokumentacji wskazuje na to, iż sporna inwestycja nie służyła wyłącznie przyłączeniu określonej nieruchomości do sieci lecz wiązała się z realizacją całej sieci przewidzianej dla określonego rejonu osiedla, której wybudowanie wymagało pozwolenia na budowę, w tym uzyskania prawa do dysponowania daną nieruchomością na cele budowlane.
W toku całego postępowania, trwającego od 2014 r., skarżąca nie wykazała, że legitymowała się tytułem uprawniającym do realizacji przedmiotowej sieci energetycznej, a w szczególności do położenia kabli energetycznych na nieruchomości uczestników. Natomiast organ nadzoru dysponował informacją Urzędu Miejskiego o braku w rejestrze pozwolenia na budowę przedmiotowej linii kablowej, przy czym zastrzeżono dodatkowo, że prowadzony od 1948 r. rejestr jest kompletny.
Te okoliczności w rezultacie determinowały stwierdzenie samowoli budowlanej, która nie podlegała legalizacji z uwagi na brak zgody właścicieli nieruchomości na pozostawienie spornego odcinka sieci energetycznej, który uniemożliwiał im zrealizowanie planowanej zabudowy.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., sieć energetyczna stanowi "obiekt budowlany", a według art. 31 ust. 2 przymusowa rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy może być orzeczona, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37.
Organy obu instancji, a następnie Sąd Wojewódzki trafnie przyjęły, że naruszenie prawa własności wskutek dokonania samowoli budowlanej przez podmiot niemający tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przypadek stanowiący "inną ważną przyczynę" uzasadniającą wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazać należy, że uzyskanie prawa na zajęcie gruntu celem zrealizowania inwestycji budowlanej było podstawowym wymogiem, którego spełnienie umożliwiało wystąpienie o pozwolenie na budowę (art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r.), jak też było podstawową przesłanką do legalizacji przedmiotowej części sieci energetycznej.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła potrzeba badania przez organy administracji możliwości zastosowania do przedmiotowej sieci energetycznej przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, a konkretnie wskazanych w zarzucie kasacyjnym przepisów art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 cyt. ustawy.
Wymienione bowiem przepisy dotyczą wyłącznie zagadnienia uprawnień do wstępu na nieruchomość w celu realizacji zadań objętych prowadzoną na danym terenie powszechną elektryfikacją, przy czym do nabycia tych uprawnień nie było wymagane uzyskanie decyzji administracyjnych przewidzianych w art. 7 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej w art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż uprawnienia te wynikały z ogólnego aktu administracyjnego, jakim było zarządzenie terenowego organu administracji państwowej w sprawie prowadzenia na określonym terenie powszechnej elektryfikacji. Przepis art. 4 ustawy z 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli nie dotyczy natomiast pozwolenia na budowę i nie wyłącza w sprawach budowlanych stosowania przepisów Prawa budowlanego, w tym art. 28 ust. 1, art. 29 i art. 21 ust. 4. Również ustawa z 24 października 1974 r. Prawo budowlane nie wprowadziła szczególnych regulacji dla spraw objętych ustawą o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli.
Jak wskazano już wyżej, zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy obiektami budowlanymi są także sieci energetyczne, co oznacza, że są nimi także sieci energetyczne wykonane w ramach powszechnej elektryfikacji wsi, a zatem ich legalne wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA w Warszawie z 12 kwietnia 1988 r., IV SA 1127/87).
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w sprawie mającej za przedmiot samowolę budowlaną organ nadzoru budowlanego nie ma obowiązku prowadzić postępowania wyjaśniającego w kierunku poszukiwania wszelkich możliwych dowodów mających służyć ustaleniu stanu prawnego danego obiektu budowlanego, lecz rzeczą inwestora jest wskazanie konkretnych okoliczności mających potwierdzić zgodność z prawem wykonanych robót budowlanych bądź możliwość ich legalizacji.
Zgodzić się należało z Sądem Wojewódzkim, że organ nadzoru budowlanego zebrał materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy i nie miał obowiązku podejmowania dodatkowych czynności celem poszukiwania dowodów, które ewentualnie potwierdziłyby legalność spornej inwestycji. Obowiązki organu administracji wynikające z art. 7, 77 § 1 k.p.a. nie mogą oznaczać zastępowania strony w wykazaniu okoliczności mogących przynieść jej korzyści związane z dokonaniem legalizacji samowoli budowlanej, zwłaszcza w sytuacji gdy dotyczy to przedsiębiorcy profesjonalnie działającego w sprawach związanych z realizacją inwestycji w zakresie energetyki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odniósł się wyczerpująco do wyników postępowania wyjaśniającego i nieuwzględnionych wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę skarżącą. Przedstawiona argumentacja organów obu instancji niewątpliwie pozwalała Sądowi Wojewódzkiemu na akceptację ustalonego w sprawie stanu faktycznego w zakresie okoliczności mających istotne znaczenie dla końcowego załatwienia sprawy.
Niewątpliwie zasadne było stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który potwierdził, że zainicjowanie przez Spółkę postępowania cywilnego w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu nie stanowiło podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W niniejszej sprawie kwestia uzyskania przez skarżącą w przyszłości służebności przesyłu nie mogła rzutować na ocenę okoliczności istotnych w świetle przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, a w szczególności art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. regulującego zagadnienie samowoli budowlanej.
Uwzględnienie wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania oznaczałoby zablokowanie postępowania administracyjnego służącego likwidacji skutków inwestycji budowlanej, zrealizowanej niezgodnie z prawem, a przede wszystkim z naruszeniem prawa właścicieli nieruchomości, którzy nie mogą korzystać z własnych praw do jej zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem.
Z tych wszystkich względów niezasadne okazały się wszystkie zarzuty sformułowane w ramach podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co skutkować musiało oddaleniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło