III SA/Kr 586/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2016 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie: Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 36 pkt 1 b, art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 3 pkt 2, art. 38 ust. 5, art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, 693, 1045, 1240, 1310, 1359, 1607 i 1616), art. 108 § 1 kpa oraz § 1 pkt 1lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) Prezydent Miasta przyznał Z. Ś. od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. zasiłek okresowy z powodu bezradności w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych w kwocie 538,00 zł. miesięcznie (słownie: pięćset trzydzieści osiem złotych zero groszy). Decyzją z dnia 1 kwietnia 2016 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. Ś. utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 7 ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa; sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 omawianej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91 przysługuje: 1)osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 38 omawianej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1)osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2)rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W myśl art. 38 ust. 2-4, zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, przy czym, kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, jak i kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Organ l instancji prawidłowo ustalił, że wnioskodawca wraz z dwiema córkami tworzy trzyosobową rodzinę i że dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wynosi 466 zł (zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 376,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 90 zł). Stan faktyczny uzasadnia zatem objęcie wsparciem wnioskodawcy w formie zasiłku okresowego, z uwagi na konieczność zapewnienia wsparcia dzieciom. Kryterium dochodowe dla rodziny Z. Ś. wynosi 1542,00 zł , zaś dochód rodziny wyniósł 466,00 zł miesięcznie. Zasiłek okresowy ustalono na kwotę 538,00 zł tj. w wysokości 50% różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny stosownie do możliwości finansowych Ośrodka (1542,00 zł - 466,00 zł) x 50% = 538,00 zł. Przyznany zasiłek okresowy ustalony został prawidłowo, nie naruszając dyspozycji art. 38 ust 2- 4 ustawy o pomocy społecznej. Na potrzeby przyznania przedmiotowego świadczenia - zasiłku okresowego została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego, którego kwestionariusz zalega w aktach sprawy. A zatem organ l instancji wydając przedmiotową decyzję miał aktualny pogląd na sytuację w jakiej znajduje się rodzina wnioskodawcy. Na powyższe rozstrzygnięcie Z. Ś. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej ppsa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższego skarga Z. Ś. zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu II instancji narusza prawo. W kontrolowanym postępowaniu podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Przy czym, zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Przez "rodzinę" ustawodawca rozumie osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Definicja "rodziny" określona w ustawie o pomocy społecznej nie pokrywa się więc z tradycyjnym rozumieniem tego słowa. Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, jak np. długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność. Rozstrzyganie w przedmiocie prawa do zasiłku okresowego nie zostało przez ustawodawcę pozostawione uznaniu administracyjnemu organów, lecz przykładowo zdefiniowane przesłanki przyznawania zasiłku okresowego dają organowi stosunkowo dużą swobodę decyzyjną oraz powodują, że przyznanie tej formy wsparcia zależy od spełnienia ogólnych warunków udzielenia pomocy społecznej. Obowiązkiem organów administracji w toku każdego postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy jest przestrzeganie wyrażonej w art. 7 kpa zasady praworządności, zgodnie z którą, w toku postępowania, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego .oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Rozwinięciem tej zasady jest zasada oficjalności postępowania dowodowego oraz zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którą organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego ma decydujące znaczenie, ponieważ tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony wynikających z przepisu prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza przedstawionych sądowi akt kontrolowanych postępowań prowadzi do wniosku, że organ rozpatrując wniosek o przyznanie świadczeń w postaci zasiłku okresowego naruszył przepisy postępowania w stopniu decydującym o wyeliminowaniu zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] 2015 r. Prezydent Miasta przyznał zasiłek rodzinny na dziecko Z. Ś. M. Ś. na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. Powyższe najwyraźniej umknęło organowi administracji, w związku z czym nie wyjaśniono należycie dochodu rodziny. Organ II instancji winien więc uzupełnić postępowanie dowodowe, celem ustalenia, czy skarżący, który zamieszkuje z dwójką dzieci, przekazuje zasiłek przyznany decyzją z dnia [...] 2015 r. na córkę M., która nie zamieszkuje ze skarżącym i swoim rodzeństwem. Takie ustalenie wymaga natomiast przesłuchania M. Ś. Dopiero bowiem ustalenie tych okoliczności pozwoli na prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, a w konsekwencji kwoty zasiłku okresowego. Skoro organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne, w kontrolowanym postępowaniu naruszono przepisy art. 7 i 77 kpa. Mając na uwadze powyższe należało orzec o uchyleniu organu II instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c.