III SA/Wa 3029/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. K. kwotę 347 zł (trzysta czterdzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W stosunku do M. K. (dalej: "Skarżący") Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia rzetelności rozliczeń z budżetem w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. poinformował Skarżącego, że kontrola podatkowa nie zostanie zakończona w terminie do dnia 29 maja 2015 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia dowodów w postaci przesłuchania strony i świadków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przewidywany termin zakończenia kontroli wyznaczono do dnia 30 września 2015 r. Skarżący pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 84c ust. 1-3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm., dalej "u.s.d.g"), wniósł sprzeciw na czynności kontrolne, zarzucając naruszenie przepisów zawartych w art. 83 ust. 1 u.s.d.g. Na podstawie art. 84c ust. 9 u.s.d.g. Skarżący wniósł o odstąpienie od czynności kontrolnych w związku z przekroczeniem czasu trwania kontroli podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. orzekł o kontynuacji czynności kontrolnych. Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Skarżący złożył zażalenie, na ww. postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 1 u.s.d.g. oraz wniósł o odstąpienie od czynności kontrolnych w związku z przekroczeniem czasu trwania kontroli podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, iż organ kontrolny w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. prawidłowo pouczył Skarżącego o przysługującym prawie złożenia zażalenia w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Jako datę doręczenia uznał dzień 14 sierpnia 2015 r. i w konsekwencji termin na wniesienie zażalenia upłynął w dniu 17 sierpnia 2015 r. Złożone zażalenie w dniu 20 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego), uznano za wniesione z uchybieniem określonego w art. 84c ust. 10 u.s.d.g. terminu. W skardze na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "K.p.a."), przez jego błędne i bezpodstawne zastosowanie w odniesieniu do stanu faktycznego, wskutek czego miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia polegający na tym, iż organ II instancji uznał, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, który to termin miał upłynąć w dniu 17 sierpnia 2015 r., mimo faktycznego doręczenia postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W z dnia [..] sierpnia 2015 r. w dniu 17 sierpnia 2015 r., 2) art. 46 § 1 K.p.a., przez oparcie swoich twierdzeń wyłącznie na dacie wpisanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru obok podpisu osoby odbierającej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2015 r., która to data została wpisana przez pracownika Poczty błędnie, tj. w dniu 14 sierpnia 2015 r. Faktyczny odbiór pisma nastąpił w dniu 17 sierpnia 2015 r., pomimo okoliczności wskazujących na to, że rzeczywista data odbioru tej decyzji mogła być późniejsza, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, 3) art. 7 oraz art. 77 K.p.a. przez brak dokonania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do daty odebrania postanowienia wydanego przez Organ I instancji oraz co do zachowania terminu do wniesienia zażalenia od tego postanowienia, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż w wyniku uzyskanej informacji od operatora pocztowego w postaci wiadomości przesłanej za pośrednictwem poczty elektronicznej wynikała data doręczenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. stronie Skarżącej w dniu 17 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżony postanowieniu. Do pisma procesowego z dnia 26 października 2015 r. stanowiącego uzupełnienie skargi, Skarżący dołączył kopię reklamacji przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r., z której wynikało, iż przesyłka ta faktycznie została doręczona w dniu 17 sierpnia 2016 r. Jednocześnie wskazano, iż umieszczona w systemie śledzenie przesyłek informacja zawierała błędne dane co do próby jej doręczenia w dniu 14 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia, to jest zgodność tych aktów z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszej sprawie zasadniczą przesłanką stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia - było jednoznaczne i niebudzące wątpliwości ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia skierowanej do Skarżącego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015 r. Ocena tego, czy złożone przez stronę zażalenie jest bezskuteczne z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia wymaga ze strony organu odwoławczego precyzyjnego określenia tego, czy i kiedy zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało adresatowi doręczona oraz kiedy zostało wniesione zażalenie. W rozpoznawanej sprawie, niesporna pozostaje data wniesienia zażalenia w dniu 20 sierpnia 2016 r. (k -1 akt administracyjnych). Natomiast spór ogniskował się wobec kwestii daty doręczenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. Według organu odwoławczego jego doręczenie nastąpiło w dniu 14 sierpnia 2016 r., zgodnie z oznaczonej daty odbioru znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pamiętać należy, iż wydanie przez organ postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych, co miało miejsce w sprawie, nie zamyka przedsiębiorcy drogi możliwości odwołania się od powyższego rozstrzygnięcia. Przedsiębiorca może bowiem, z zachowaniem 3-dniowego terminu od dnia otrzymania postanowienia, wnieść zażalenie. Do postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też należy odpowiednio stosować te przepisy w trakcie rozpatrywania wnoszonego zażalenia. Terminy rozpoznania sprzeciwu oraz zażalenia na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych liczy się do dnia doręczenia takiego środka organowi kontroli do dnia doręczenia odpowiedniego postanowienia kontrolowanemu. Doręczanie pism osobom prawnym reguluje art. 45 k.p.a., zawierający w tym zakresie dość ograniczoną regulację. Stanowi on, że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Zawiera on zatem dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jeśli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.). Druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. Bez wątpienia zatem na ocenę skuteczności doręczenia konkretnej przesyłki mogą mieć wpływ indywidualne, specyficzne w danej sprawie okoliczności. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej postanowienie organu i instancji wynika co prawda, iż datą odbioru przez adresata wskazana była data dzienna 14 sierpnia 2015 r., to jednak należało wziąć pod uwagę odpowiedz poczty polskiej na reklamację Skarżącego dokonaną w dniu 16 września 2015 r. Z pisma Poczty Polskiej z 13 października 2015 r. (k.10 akt sądowych), sporządzonego w odpowiedzi na reklamację Skarżącego, wynika, iż przesyłka rejestrowana o numerze nadawczym [...], zawierająca postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r. "faktycznie została doręczona w dniu 17 sierpnia 2015 r.". Jednocześnie pismo to zawierało wyjaśnienie, iż z powodu problemów techniczno-organizacyjnych do systemu śledzenia przesyłek zostały wprowadzone błędne dane dotyczące próby doręczenia ww. przesyłki w dniu 14 sierpnia 2015 r. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać za zasadne przyjęcie przez organ podatkowy, że dokonano skutecznego doręczenia ww. przesyłki w dniu 14 sierpnia 2015 r. i od tej daty należy liczyć termin na wniesienia zażalenia, który został określony przez ustawodawcę w art. 84cust. 10 i 16 u.s.d.g. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i ma charakter dokumentu prywatnego. Stwierdzony takim dokumentem fakt co do daty i osoby odbierającej przesyłkę ma charakter domniemania i podlega ocenie dokonywanej przez organ orzekający, wedle zasad oceny dowodów określonych przepisem art. 80 K.p.a. Charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08 i z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1493/10). Sąd stwierdza, iż możliwość dowodzenia daty odbioru przesyłki na podstawie elektronicznego śledzenia przesyłek jest dopuszczalna (art. 75 § 1 k.p.a.), jednak dowód ten nie jest dowodem kwalifikowanym przez ustawodawcę. Dowód ów, choć dopuszczalny, nie może doprowadzić do obalenia domniemania prawnego, wynikającego z art. 76 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 45 ustawy z 2012 r. - Prawo pocztowe - vide wydruk ze strony operatora pocztowego "śledzenie przesyłek" (k.149 akt administracyjnych). W ocenie Sądu dowodem przesądzającym o trafności twierdzeń Skarżącego jest pismo Poczty Polskiej S.A. z 13 października 2015 r. oraz wyjaśnienia zawarte w korespondencji mailowej kierowanej do Skarżącego w dniu 11 września 2015 r., wskazujące kiedy przesyłka polecona zawierająca postanowienie z [...] sierpnia 2015 r. została faktycznie jej doręczona. Dokument taki, jako pochodzący od doręczyciela spornego postanowienia ma walory dowodowe zbliżone do zwrotnego odbioru przesyłki. W świetle wyjaśnień Poczty Polskiej za obalone należy uznać domniemanie doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w okolicznościach odnotowanych na potwierdzeniu odbioru tego postanowienia, tj. w dniu 14 sierpnia 2015 r. Poczta Polska przyznała, że doręczenie spornej przesyłki wystąpiło faktycznie w dniu 17 sierpnia 2015 r. Zdaniem Sądu, powyższe dokumenty nie uprawniały do uznania przesyłki zawierającej postanowienie organu pierwszej instancji za skutecznie doręczoną w terminie wskazanym na potwierdzeniu odbioru. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe mając na względzie art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgodnie bowiem z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 K.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki. Oceniając ponownie terminowość złożenia przez Skarżącego zażalenia od postanowienia organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2015 r., Dyrektor Izby Skarbowej uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, uzupełniając postępowanie dowodowe co do okoliczności doręczenia spornej przesyłki. W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), stosownie do § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), które to rozporządzenie stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.