III SA/Wa 738/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Marta Waksundzka - Karasińska, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2016 r. sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 2 września 2013 r. od nr [...] do nr [...], dla których podstawą sporządzenia była decyzja z dnia [...] września 2013 r. o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego, dokonał, zawiadomieniem nr [...] z dnia 18 września 2013 r., zajęcia zabezpieczającego rachunku bankowego L.G. (dalej zwanego "Skarżącym" lub "Stroną") w [...] Bank S.A. Pismem z dnia 9 października 2013 r. Skarżący wniósł skargę na dokonaną czynność zabezpieczającą w [...] Bank S.A. Wskazał, że zajęty rachunek bankowy stanowi własność spółki cywilnej G., w której wspólnikami są Skarżący i M.D. Zajęty rachunek wchodzi zatem w skład majątku spółki cywilnej i służy jej do prowadzenie działalności gospodarczej. W konsekwencji zajęto prawa majątkowe stanowiące własność podmiotu nie będącego dłużnikiem w postępowaniu i jako takie nie podlegające zajęciu. Skarżący, uzasadniając skargę, wskazał na art. 778, art. 825, art. 863 Kodeksu postępowania cywilnego oraz orzecznictwo sądów powszechnych. Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., oddalił przedmiotową skargę nie znajdując przesłanek do jej uznania. Skarżący pismem z dnia 12 listopada 2013 r. wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 54 § 1 w związku z art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej zwanej też "ustawą" lub "upea", poprzez przyjęcie, że nie jest możliwe zaskarżenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu Minister przytoczył treść art. 54, a także art. 80 § 2 upea, i wskazał, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a upea, tj. egzekucję z rachunków bankowych. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 18 września 2013 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności Strony z rachunku bankowego, stosownie do trybu określonego w art. 80 upea. Ww. zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i Skarżącemu w dniu 26 września 2013 r. Organ nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Druk zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Powyższe wskazuje, według Ministra, że czynność zabezpieczająca została dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą. Wniesiona zatem przez Stronę skarga na czynności egzekucyjne nie zasługiwała na uznanie. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że Skarżącemu wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego przysługują mu różne środki zaskarżenia (zarzuty, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, zażalenia), w ramach których Skarżący może zakwestionować inne działania organu egzekucyjnego. Pouczenie Strony, iż badanie czynności egzekucyjnej następuje z formalnego punktu widzenia jedynie pod względem wykonawczym obrazuje zakres tego postępowania i w żadnym razie nie stanowi komunikatu, iż w trybie art. 54 ustawy Stronie nie przysługuje skarga na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego. Materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., rozpoznał skargę na ww. czynność zabezpieczającą, uznając ją za niezasadną. Nie znajduje zatem potwierdzania zarzut, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. błędnie poinformował Skarżącego, że może zaskarżyć zastosowany środek egzekucyjny w innym trybie, niż skarga na czynności egzekucyjne. Pismem z dnia 2 lutego 2016 r. Skarżący wniósł skargę do Sądu na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: - art. 54 § 1 w związku z art. 1a pkt 2 upea, poprzez uznanie, że nie jest możliwe zaskarżenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ramach skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy z treści powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że skarga przysługuje na wszystkie podejmowane przez organ działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc również na czynność podlegającą zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, - art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, co narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązki organu w zakresie konieczności wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i interes społeczny oraz słuszny interes strony. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił interpretację zakresu skargi w trybie art. 54 upea dowodząc, iż w ramach tego środka jest możliwe kwestionowanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz zarzutów stanowiących podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ponieważ wadliwość podjęcia egzekucji świadczy o wadliwości dokonanej czynności egzekucyjnej. Skarżący podniósł również, że Organ pouczał Stronę o możliwości zaskarżenia czynności egzekucyjnej w ramach innego środka zaskarżenia, co stanowi o niekonsekwencji rozumowania organów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla niniejszej sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Z okoliczności wniesienia pisma z dnia 9 października 2013 r. należy wywnioskować, że intencją jego autora - profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego – było sformułowanie skargi na czynność egzekucyjną, czyli skorzystanie z instytucji unormowanej w art. 54 ustawy. Do tych okoliczności zaliczyć należy samo zatytułowanie tego pisma ("Skarga na czynności egzekucyjne"), a nadto fakt, że zostało ono wniesione w trzynastym dniu (9 października 2013 r.) czternastodniowego terminu na wniesienie takiej skargi (zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego Skarżący otrzymał w dniu 26 września 2013 r.), wynikającego z art. 54 § 4 upea. Pismo to nie mogło więc zostać uznane za zarzut w rozumieniu art. 33 ustawy. Skoro Skarżący wniósł skargę w trybie art. 54, to zasadnie Organy wskazały na cele i zakres tej instytucji procesowej. Otóż instytucja skargi na czynność egzekucyjną (na podstawie art. 166b ustawy – także na czynność w postępowaniu zabezpieczającym) służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, podnoszone zarzuty nie mogą natomiast dotyczyć tych ewentualnych wadliwości postępowania egzekucyjnego, którym poświęcone są w inne przepisy ustawy egzekucyjnej. Nie można skutecznie wnieść skargi w trybie art. 54 ustawy, kiedy skarga taka sformułowana jest w oparciu o podstawy dotyczące zażalenia na postanowienie, żądanie umorzenia postępowania, wyłączenia rzeczy spod egzekucji, albo zarzutów unormowanych w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Skarga z art. 54 uznawana jest bowiem za środek o charakterze ultima ratio - służy on wtedy, gdy zobowiązany nie dysponuje żadnym innym środkiem obrony swoich praw. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem uniwersalnym, lecz ściśle sformalizowanym i ograniczonym do wspomnianych wyżej kwestii technicznych i wykonawczych. Stosowana w jej ramach zasada niekonkurencyjności oznacza, że niezależnie od tego, czy zobowiązany skorzystał z określonych możliwości ochrony prawnej, czy nie, w ramach konkretnego środka może podnosić kwestie przypisane tylko temu środkowi, a nie jakiekolwiek. U podstaw wszystkich przepisów, które ustanawiają środki ochrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, legło wspomniane założenie o ich niekonkurencyjności. Jeśli zobowiązany nie skorzysta z pewnych przysługujących mu środków, sam pozbawia się prawa do ochrony. W skardze do Sądu przywołano trafnie komentarz do ustawy, według którego przedmiotem skargi może być "...konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia.". Wydaje się, że z tego trafnego poglądu Komentatorów autor skargi nie wyprowadził koniecznych wniosków. Przedmiotem wniesionej przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną było skierowanie zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego – wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank S.A. Trafnie wyjaśniono Skarżącemu, że zawiadomienie to zredagowano na prawidłowym druku, wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r., zawiadomienie to zostało Skarżącemu skutecznie doręczone, czynność ta nie zawiera żadnych wad formalnych. Symptomatyczne jest zresztą, że ani w piśmie z 9 października 2013 r., ani w zażaleniu, ani w skardze do Sądu, nie sformułowano żadnych zarzutów względem dokonanej czynności, sformułowano zaś zarzuty (abstrahując od faktu, że oparto je o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast ustawy), które sugerować mogą przekonanie, iż prowadzenie względem Skarżącego egzekucji z rachunku bankowego, należącego do spółki prawa cywilnego, jest niedopuszczalne, skoro właścicielem tego rachunku są wspólnicy, albo że jest zbyt uciążliwe ze względu na zastosowany środek. Nie jest jasne, na jakiej podstawie Skarżący wyprowadził wniosek o wadliwym pouczeniu go co do środków zaskarżenia. Na zarządzeniu zabezpieczenia pouczono Skarżącego o możliwości wniesienia zarzutów, a także o terminie oraz podstawach ich wniesienia. Z kolei na zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym pouczono o prawie wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, a także o terminie tej skargi. Oczywiste jest, że niektóre zarzuty (np. zastosowanie zbyt uciążliwego środka) można wnieść dopiero po zastosowaniu tego środka, toteż termin 7 dni należy liczyć od zastosowania środka egzekucyjnego. Wybór środków ochrony zależy jednak zawsze do zobowiązanego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.