II OZ 965/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 776/16 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 776/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd mając na uwadze treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako; P.p.s.a. ) wskazał, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej jako skarżąca lub Spółka) uchybiła terminowi do wniesienia skargi, gdyż zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. podlegała obwieszczeniu w okresie od 12 do 26 czerwca 2015 r. (stosownie do art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko tj. poprzez wywieszenie jej w siedzibie organu). Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 27 lipca 2015 r. Zaznaczył, że Spółka uchybiła również siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który należy liczyć w rozpatrywanym przypadku od dnia 22 kwietnia 2016r., kiedy to Spółka miała możliwość zapoznać się z treścią decyzji. Zdaniem Sądu, w takim układzie wniosek powinien zostać zgłoszony wraz ze skargą najpóźniej w dniu 29 kwietnia 2016 r. Sąd stwierdził, że przed tym terminem, tj. w dniu 28 kwietnia 2016 r. Spółka wywiodła skargę wraz z przedmiotowym wnioskiem jednak nieskutecznie, gdyż mimo wyraźnego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji o trybie wniesienia skargi za pośrednictwem organu, Spółka nadała skargę za pośrednictwem operatora pocztowego bezpośrednio do Sądu. W takiej sytuacji za datę wniesienia skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia można było uznać dopiero dzień, w którym Sąd przekazał pismo Spółki według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Olsztynie, które wydało zaskarżoną decyzję - tj. 6 maja 2016 r. Sąd wskazał, że dla oceny zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty wniesienia skargi wraz z wnioskami bezpośrednio do sądu, bowiem na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r. poz. 23), zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie można uznać, iż Spółka bez swej winy uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Spółka wprawdzie prawidłowo zredagowała skargę z wnioskami w dniu 27 kwietnia 2016 r., wskazując, że wnosi je za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie i nadała pismo w dniu 28 kwietnia 2016 r., ale kopertę zaadresowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który zobowiązany był przekazać ją według właściwości organowi, co uczyniono niezwłocznie. Jednak skarga z wnioskami o przywrócenie terminu wpłynęła do Sądu dopiero w dniu 4 maja 2016r, a więc po upływie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który upłynął bezskutecznie w dniu 29 kwietnia 2016 r. Sąd przytoczył poglądy doktryny i judykatury w zakresie podstaw, które uzasadniają przywrócenie terminu i uznał, że w warunkach niniejszej sprawy nie stwierdzono wystąpienia okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o czym orzekł w pkt 1 sentencji. Zdaniem Sądu, skoro nie było podstaw do przywrócenia wnioskowanego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podlegał odrzuceniu jako spóźniony, z mocy art. 88 P.p.s.a., według którego spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Zaskarżając je w całości zarzuciła naruszenie: 1. art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez faktyczne pozbawienie strony prawa do sądowej kontroli decyzji administracyjnej z uwagi na okoliczności faktyczne, za które pośrednio odpowiedzialność ponosi organ administracji - SKO w Olsztynie; 2. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i w konsekwencji odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pomimo że w stanie faktycznym sprawy zostały zrealizowane przesłanki warunkujące uwzględnienie przedmiotowych wniosków; 3. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. i art. 166 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wskazania przez Sąd w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia motywów, w oparciu o które WSA w Olsztynie postanowił odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, albowiem w uzasadnieniu Sąd odniósł się jedynie do kwestii związanych z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (który został odrzucony) i zaledwie jednym zdaniem twierdzącym odniósł się do wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Ponadto wystąpiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że stan faktyczny sprawy uzasadniał uwzględnienie obu złożonych wniosków o przywrócenie terminu. Jej zdaniem, złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą w dniu 6 maja 2016 r. a zatem przed upływem 7 dni od dnia 29 kwietnia 2016 r., dowodzi, że został on złożony w ustawowo przewidzianym w tym celu (dla tego drugiego wniosku) terminie. Wobec tego Sąd powinien rozpoznać merytorycznie oba wnioski o przywrócenie terminu, a nie skupiać się na analizie terminów ich złożenia, które w jej ocenie zostały dochowane. Skarżąca uważa za błędne rozstrzygnięcie którym uznano, że sam wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie skoro składała jednocześnie dwa wnioski o przywrócenie terminu. Skarżąca zwróciła uwagę, że w związku z dokonaną przez SKO zmianą sposobu doręczania decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy ustawowy termin do złożenia skargi 30 dni został realnie skrócony do 7 dni z uwagi na konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z którym należy dokonać samej czynności. Dalej skarżąca wskazała, ze składając skargę w niniejszej skomplikowanej sprawie działała pod presją czasu i stąd pomyłka w zaadresowaniu koperty bezpośrednio do Sądu. Wyjątkowe okoliczności sprawy (zmiana sposobu doręczania decyzji) powinny skutkować przyjęciem zmodyfikowanego wzorca staranności co do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczność ta wyłącza winę osób działających w imieniu Spółki. Podkreślono, że w uzasadnieniu tylko jednym zdaniem odniesiono się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi a to stanowczo zbyt mało by uznać ten wniosek za rozpoznany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd może przywrócić, na wniosek strony, uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. Obowiązek wykazania braku winy spoczywa na wnioskodawcy, co wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a. W § 3 art. 87 P.p.s.a. stwierdza się, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Natomiast § 4 stanowi, iż równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zaznaczyć należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W związku z tym stwierdzić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] czerwca 2015 r. Stosownie do art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko o jej wydaniu poinformowano strony obwieszczeniem poprzez wywieszenie jej w siedzibie organu II instancji w okresie od 12 do 26 czerwca 2015 r. Tym samym termin na złożenie skargi stosownie do art. 53 § 1 P.p.s.a. upłynął w dniu 27 lipca 2015 r. Skarżąca dowiedziała się o treści zaskarżonej decyzji w dniu 22 kwietnia 2016 r., kiedy ta została jej doręczona. Od tej chwili, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zaczął biec siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi bowiem ustała przyczyna uchybienia terminu - skarżąca dowiedziała się o treści zaskarżonej decyzji i mogła się do niej ustosunkować (złożyć skargę). Termin ten upłynął w dniu 29 kwietnia 2016 r. Skarga na powyższą decyzję wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o przywrócenie do wniesienia skargi zostały złożone bezpośrednio do Sądu w dniu 4 maja 2016 r. Sąd przekazał je niezwłocznie do organu stosownie do treści art. 54 § 1 i art. 87 § 3 P.p.s.a. i od dnia doręczenia ich organowi liczy się termin ich złożenia co nastąpiło w dniu 6 maja 2016 r. Mając na uwadze tak ustalony stan faktycznym NSA stwierdza, że odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w oparciu o art. 88 zd. 1 P.p.s.a. było prawidłowe. Zgodnie z tym przepisem spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak wyżej wskazano wniosek ten został złożony wraz ze skargą w dniu 6 maja 2016 r. a termin do jego złożenia upływał w dniu 29 kwietnia 2016 r. Tym samym twierdzenia skarżącej o konieczności merytorycznego rozpoznania tego wniosku należało uznać za bezzasadne. Skarżąca uważa, że Sąd I instancji nie dokonał merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wbrew temu co twierdzi strona Sąd przeprowadził analizę okoliczności sprawy pod kątem przesłanek z art. 87 § 2 P.p.s.a. Analiza ta sprowadzała się do ustalenia czy skarżąca ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z okoliczności sprawy wynika, że powodem uchybienia terminowi do złożenia wymienionego wniosku było błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę i wnioski o przywrócenie terminu. Wbrew temu co twierdzi skarżąca Sąd I instancji odniósł się obszernie do przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu i uznał, że w okolicznościach sprawy nie wykazano by skarżąca nie ponosiła winy za nieprawidłowe zaadresowanie przesyłki zawierającej wniosek o przywrócenie terminu a tym samym brak było podstaw do jego uwzględnienia. To co skarżąca uważa za analizę dotyczącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest w istocie analizą okoliczności, które stanowiły podstawę odmowy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji nie naruszył art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., gdyż nie stosował go w niniejszej sprawie. Okoliczność, że zaskarżona decyzja została ogłoszona przez SKO w Olsztynie zgodnie z art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko obwieszczeniem nie dowodzi pozbawienia lub ograniczenia prawa do sądu, czego stara się dowieść skarżąca. Organ odwoławczy postąpił w myśl obowiązujących przepisów dających mu możliwość zawiadamiania stron o decyzji poprzez publiczne ogłoszenie jej treści. Odmienna procedura przewidziana przez przepisy odrębne, która niewątpliwie może mieć wpływ na dalsze czynności podejmowane w sprawie, nie stanowi o pozbawieniu prawa do sądu. W ocenie NSA, rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonym postanowieniu odpowiadają zarówno okolicznościom sprawy jak i obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. Wobec tego zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe, a wniesione na nie zażalenie za pozbawione podstaw. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.