IV SA/Po 222/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-09-29
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Donata Starosta, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ weterynaryjny może nakazać deklarowanie poziomu żelaza w mieszance paszowej zgodnie ze stanem faktycznym, jeśli jego rzeczywista zawartość przekracza deklarowaną wartość powiększoną o dopuszczalną tolerancję?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące etykietowania pasz, wskazując, że deklarowana zawartość dodatku (żelaza) musi mieścić się w granicach dopuszczalnych tolerancji odchylenia od stanu faktycznego, uwzględniając zarówno dodaną ilość, jak i naturalne występowanie w składnikach. Nakazanie deklarowania poziomu żelaza zgodnie ze stanem faktycznym jest środkiem zaradczym zapewniającym zgodność z prawem paszowym i żywnościowym. Jednakże zaskarżona decyzja została uchylona, ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, której termin wykonania upłynął przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, co czyniło nakaz niewykonalnym.Stan faktyczny
Spółka skarżyła decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii nakazującą deklarowanie poziomu żelaza w mieszance paszowej zgodnie ze stanem faktycznym. Badania wykazały, że rzeczywista zawartość żelaza w paszy znacznie przekraczała deklarowaną wartość, nawet po uwzględnieniu dopuszczalnych tolerancji. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wskazania konkretnego przepisu nakazującego deklarowanie żelaza w całej mieszance oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących tolerancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi [...] S. A. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania deklarowania poziomu żelaza na etykiecie mieszanki paszowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącej [...] S. A. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z 22 stycznia 2016 r., znak: [...], Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej też jako "WWLW" lub "organ II instancji") – wskazując w podstawie prawnej na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] w przedmiocie orzeczenia zastosowania środków zaradczych poprzez:
I. nakazanie podmiotowi – [...] S.A. [...], deklarowanie na etykiecie mieszanki paszowej pełnoporcjowej przeznaczonej dla [...] poziomu żelaza w paszy zgodnie ze stanem faktycznym;
II. nakazanie realizacji środków zaradczych z pkt I w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji.
Zaskarżona decyzja WWLW zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, przedstawionych w jej uzasadnieniu.
Dnia 11 sierpnia 2015 r. inspektor Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] pobrał urzędową próbę mieszanki paszowej [...] należącej do [...] S.A. (zwanej też dalej: "Spółką" lub "Skarżącą") – w kierunku oznaczania zawartości żelaza i manganu – zgodnie z harmonogramem pobierania prób do badań monitoringowych. Sprawozdanie z badań nr [...] z 15 września 2015 r., przeprowadzonych w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w P., wykazało niezgodność pomiędzy zawartością deklarowaną a zawartością faktyczną żelaza. W związku z tym 21 września 2015 r. została przeprowadzona przez organ I instancji kontrola w Wytwórni Pasz, w wyniku której stwierdzono, iż ww. zakład nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz. Na tej podstawie Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej też jako "PLW" lub "organ I instancji") wydał przywołaną na wstępie decyzję z 27 listopada 2015 r., w której orzekł zastosować środki zaradcze poprzez nakazanie stronie deklarowania na etykiecie mieszanki paszowej drobiu pełnoporcjowej dla kurcząt rzeźnych od 27 do 36 dnia tuczu poziomu żelaza w paszy zgodnie ze stanem faktycznym oraz wykonać powyższy nakaz w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.
W odwołaniu od ww. decyzji PLW, Spółka stwierdziła, że wykonywała swoje obowiązki zgodnie z obowiązującymi przepisami i że zawyżony poziom żelaza wynika z tego, iż niemożliwym jest do określenia, jakie ilości żelaza występują w pozostałych składnikach paszy, co w sumie dało wynik niezgodny z deklaracją.
Utrzymując ww. decyzję PLW w mocy opisaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2016 r. Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał, że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o:
- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylające dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/113 i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE (Dz.U.UE L 2009.229.1 ze zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem nr 767/2009") oraz
- rozporządzenie Komisji (UE) nr 939/2010 z dnia 20 października 2010 r. zmieniające załącznik IV do rozporządzenia (WE) nr 767/2009 dotyczący dopuszczalnych tolerancji w odniesieniu do etykietowania składu materiałów paszowych lub mieszanek paszowych (zwane dalej: "rozporządzeniem nr 939/2010").
Zgodnie z załącznikiem IV części B ust. 3, deklarowana zawartość żelaza (61,58 mg/kg) mieści się w zakresie od (1–499) jednostek, stąd tolerancję określa się jako 20% zawartości deklarowanej:
Tolerancja – 20% x 61,58 mg/kg = 12,316 mg/kg
Maksymalna zawartość żelaza dla zwierząt gospodarskich wynosi 750 mg/kg (rozporządzenie (WE) nr 1334/2003 z 25 lipca 2003 r.). Odchylenie powyżej poziomu zawartości deklarowanej może stanowić trzykrotność tolerancji ustalonej, o ile nie przekracza się ustalonej maksymalnej zawartości dodatku:
Odchylenie powyżej poziomu deklarowanej zawartości = 3 x 12,316 mg/kg =
= 36,948 mg/kg
Górny poziom wynikający z deklaracji = 61,58 mg/kg + 36,948 mg/kg = 98,528 mg/kg.
Natomiast wynik urzędowego badania poziomu żelaza znacznie przekracza górną granicę tolerancji (zawartość żelaza = 230,9 mg/kg, sprawozdanie z badań [...]). Powyższa trzykrotność tolerancji maksymalnej zawartości dodatku, w tym przypadku żelaza, jest ustalana po to, aby uwzględnić także ilość dodatku pochodzącego z innych komponentów tworzących daną mieszankę paszową, głównie materiałów paszowych. Całość dodatku powinna mieścić się w zakresie wyliczonego wahnięcia. W związku z powyższym, zdaniem WWLW, etykieta badanej mieszanki paszowej wprowadza użytkownika w błąd (art. 11 rozporządzenia nr 767/2009). Uzasadnienie odwołania jest chybione. Zgodnie z obowiązującym prawem rozwiązaniem jest zmiana receptury lub skorzystanie z zapisu art. 2 rozdz. 2 zał. VI rozp. (WE) nr 767/2009 i podanie całkowitej zawartości dodatku na etykiecie pod nagłówkiem "składniki analityczne" a nie pod nagłówkiem "dodatki", gdzie umieszcza się tylko dodaną ilość dodatku. W ocenie WWLW działanie organu było uzasadnione brzmieniem ww. przepisów, zgodnie z którymi poziom zawartości musi mieścić się w zakresie poziomu deklarowanego obliczonego wg zał. VI rozporządzenia nr 767/2009. Niestosowanie się do zapisów prawa wskazuje na celowe wprowadzanie w błąd nabywcy.
Skargę na opisaną wyżej decyzję WWLW wniosła spółka W. .., reprezentowana przez pełnomocnika r. R., zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach i art. 54 ust. 1 i 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (zwane dalej "rozporządzeniem nr 882/2004") – poprzez zastosowanie środków zaradczych wobec Skarżącej w postaci nakazania Skarżącej deklarowania na etykiecie mieszanki paszowej zawartości żelaza w całej mieszance w sytuacji, w której określenie zawartości żelaza wnoszonego przez dodatek paszowy było zgodne z prawem paszowym i nie uprawniało do zastosowania środków zaradczych;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy deklarowana na etykiecie paszy zawartość żelaza dodanego w dodatku paszowym jest niezgodna ze stanem faktycznym lub czy mieści się w dopuszczalnym odchyleniu oraz oparcie decyzji na sprawozdaniu z badania wykonanego przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w [...], które wykazało zawartość żelaza w "całej" mieszance paszowej, a nie dodanego do tejże mieszanki.
3) art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. – poprzez brak wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że została ona wydana bez podstawy prawnej – tj. w świetle obowiązujących przepisów w ustalonym przez organ stanie faktycznym nie miał on prawa nakazać skarżącej deklarowania zawartości żelaza w mieszance paszowej zgodnie ze stanem faktycznym, gdyż żaden przepis tego nie wymaga – oraz w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że jest ona trwale niewykonalna, tj. niemożliwym jest wskazanie przez Skarżącą zawartości żelaza w każdej partii mieszanki paszowej, bowiem różne jej składniki w zależności od pochodzenia, pory zbiorów i innych czynników mają różną zawartość żelaza, której każdorazowe określenie w technologicznym procesie produkcji pasz jest niemożliwe.
4) art. 9 i art. 11 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. – poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek przez organ II instancji utrzymania w mocy decyzji o zastosowaniu środków zaradczych wobec Skarżącej.
5) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z czym wiąże się uniemożliwienie realizowania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, bowiem z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach oraz dlaczego skarżąca ma deklarować zawartość żelaza w całej mieszance paszowej.
II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 767/2009 w związku z art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 sierpnia 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1831/2003") w związku z art. 3 ust. 1 lit. g i lit. h rozporządzenia nr 767/2009 – poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie przez organ, że dodatki paszowe są mieszanką paszową, podczas gdy w świetle ww. przepisów mieszanka paszowa musi zawierać co najmniej dwa materiały paszowe oraz może lecz nie musi zawierać dodatków paszowych, przez co jest pojęciem znacznie szerszym od dodatku paszowego;
2) art. 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z Częścią B ust. 1 lit. c i ust. 3 rozporządzenia nr 939/2010 zmieniającego załącznik IV do rozporządzenia nr 767/2009 dotyczący dopuszczalnych tolerancji w odniesieniu do etykietowania składu materiałów paszowych lub mieszanek paszowych, o których mowa w art. 11 ust. 5 – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż określone w przepisie tolerancje mają zastosowanie do mieszanki paszowej jako "całości" i oparcie decyzji na badaniu dotyczącym zawartości żelaza w całej mieszance paszowej, podczas, gdy z literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że ww. tolerancje mają zastosowanie w przypadku zaniżenia lub zawyżenia wartości deklarowanej żelaza dodanego w postaci dodatku paszowego do mieszanki paszowej, co w konsekwencji doprowadziło organ do niewłaściwego zastosowania art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach w zw. z art. 54 ust. 1 i 2 lit. a rozporządzenia nr 882/2004 poprzez ustalenie, że etykieta paszowa skarżącej "wprowadza użytkownika w błąd" w rozumieniu tego przepisu, co uzasadnia zastosowanie środków zaradczych;
3) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z załącznikiem do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1334/2003 z dnia 25 lipca 2003 r. zmieniającego warunki zezwolenia na kilka dodatków paszowych, należących do grupy pierwiastków śladowych (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1334/2003") – poprzez jego błędną wykładnię i nakazanie Skarżącej wskazywania na etykiecie zawartości żelaza w całej mieszance paszowej, w sytuacji gdy wskazane przepisy nakazują podawać jedynie dodatki z podaniem ich szczególnej nazwy przewidzianej w odpowiednim akcie prawnym dopuszczającym dany dodatek paszowy, którym jest w przedmiotowej sprawie siarczan żelaza (por. załącznik do rozporządzenia nr 1334/2003), a nie całkowitą zawartość żelaza w mieszance paszowej, które jest dla strony dobrowolne w rozumieniu art. 22 rozporządzenia nr 767/2009.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka rozwinęła i umotywowała ww. zarzuty. W szczególności podkreśliła, że w jej ocenie organ powinien wskazać przepis, na podstawie którego żąda deklarowania żelaza w całej mieszance paszowej. Tymczasem organy obu instancji podały co prawda podstawę prawną swoich działań, jednak nie podały podstawy prawnej, na mocy której nakazały Skarżącej podawanie zawartości żelaza w mieszance paszowej zgodnie ze stanem faktycznym,
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii, reprezentowany przez pełnomocnika R. M., wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto, odnosząc się bardziej szczegółowo do zarzutów skargi, wyjaśnił, że nałożony decyzją PLW nakaz zadeklarowania na etykiecie mieszanki paszowej poziomu żelaza zgodnie ze stanem faktycznym oznacza, iż deklaracja zawartości dodatku widniejąca na etykiecie musi być zgodna z wynikiem laboratoryjnym po uwzględnieniu dopuszczalnych tolerancji zgodnie z załącznikiem IV rozporządzenia nr 767/2009 część B (art. 11 ust. 5 tego rozporządzenia). Podkreślił, że zarówno rozporządzenie nr 767/2009, jak i nr 1831/2003 rozróżniają trzy ilości dodatków:
- ilość dodatków występująca w stanie naturalnym w materiałach paszowych;
- ilość dodatków dodanych;
- ilość dodatków = całkowita ilość dodatków.
Na ilości dodatków dodanych wskazują np. art. 12, załącznik IV ust. 1 rozporządzenia nr 1831/2013, art. 8, załącznik VI ust. 1, 2, 5, załącznik VII rozporządzenia nr 767/2009. Dopuszczalne tolerancje w odniesieniu do etykietowania zapisane w załączniku IV rozporządzenia nr 767/2009 stosowane są zarówno do dodatków paszowych wskazanych pod nagłówkiem dodatki, jak i w składnikach analitycznych. WWLW przyznał, że zgodnie z tym, jak twierdzi Skarżąca, w myśl załącznika VI rozdział I ust. 1 rozporządzenia nr 767/2009 określony dodatek paszowy deklaruje się, pod nagłówkiem dodatki, w ilości dodanej. Jednak jednocześnie należy spełnić warunki załącznika IV tegoż rozporządzenia, gdzie w części B ust. 1 zdanie trzecie wskazano, iż "w przypadku stwierdzenia, że poziom zawartości dodatku w materiale paszowym lub mieszance paszowej znajduje się poniżej poziomu zawartości deklarowanej, stosuje się następujące tolerancje...". Uwzględniając powyższe, ustawodawca wskazuje na całkowitą zawartość dodatku w paszy. Potwierdza to ust. 3 tejże części B, w którym zapisano, że o ile nie przekracza się ustalonej maksymalnej zawartości dodatku (załącznik IV ust. 1 rozporządzenia nr 1831/2013: "Ilość dodatków, która również występuje w naturalnym stanie w niektórych materiałach paszowych, oblicza się w taki sposób, aby całkowita ilość pierwiastków dodanych i pierwiastków obecnych naturalnie nie przekroczyła najwyższego dopuszczalnego poziomu przewidzianego w rozporządzeniu zezwalającym") odchylenie powyżej poziomu zawartości deklarowanej może stanowić trzykrotność tolerancji określonej w ust. 1. Tak dużą tolerancję in plus ustalono właśnie z tytułu obecności dodatków występujących w stanie naturalnym w materiałach paszowych. Wskazanie zaś przez WWLW w uzasadnieniu możliwości zmiany receptury lub deklarowanie dodatku zgodnie z załącznikiem VI rozdział 2 ust. 2 rozporządzenia nr 767/2009 nie jest nakazem, jak wskazuje Skarżąca, a jedynie – w ramach pogłębiania zaufania obywateli do organów i świadomości prawnej – wskazaniem możliwych czynności, jakie może podjąć podmiot w celu zapewnienia zgodności z obowiązującymi przepisami. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazał naruszenie przez podmiot przepisu art. 11 ust. 5 bezpośrednio stosowanego rozporządzenia nr 767/2009, zgodnie z którym dopuszczalne tolerancje w odniesieniu do rozbieżności pomiędzy podanymi na etykiecie wartościami dotyczącymi składu danego materiału paszowego lub mieszanki paszowej, a wartościami szczegółowo analizowanymi w ramach kontroli urzędowych zgodnie z rozporządzeniem nr 882/2004 są wyszczególnione w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia. Dodatkowo WWLW wskazał, że zgodnie z załącznikiem I ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1831/2003 w kategorii "dodatki dietetyczne" zawarta jest grupa funkcjonalna: mieszanki pierwiastków śladowych. Oznacza to, że rozpatrywanym dodatkiem jest pierwiastek "żelazo" nie zaś jego sole czyli np. siarczan żelaza. Z kolei argumentacja strony w zakresie art. 22 rozporządzenia nr 767/2009 jest całkowicie chybiona, gdyż oparta została na zbyt dowolnej interpretacji, całkowicie sprzecznej z literalnym brzmieniem art. 11 ust. 5 tego rozporządzenia (interpretacja strony pomija treść tego artykułu).
W piśmie procesowym z 20 września 2016 r. pełnomocnik WWLW, w uzupełnieniu dotychczasowej argumentacji, stwierdził, że wywody Skarżącej pomijają zacytowaną w tym piśmie treść załącznika IV ust. 1 rozporządzenia nr 1831/2013 oraz załącznika IV cz. B ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 767/2009. Ponadto podkreślił, że wszystkie laboratoria weterynaryjne na terenie UE wykonują badania pierwiastków zgodnie z rozporządzeniem nr 152/2009 ustanawiającym metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz. W załączniku IV dział C tego rozporządzenia wskazano, że metody stosowane do analizy zawartości pierwiastków śladowych służą do określania ich zawartości w paszach. Wobec powyższego wszystkie analizy wskazują na zawartość całkowitą dodatków paszowych będących źródłem tych pierwiastków. Weryfikacji przeprowadzonych analiza podczas kontroli urzędowej dokonuje się na podstawie etykiety.
Na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji WWLW, Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że organy administracji w wymaganym stopniu zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Jest to tym bardziej uprawnione, że – jak pokazuje analiza stanowisk procesowych stron – okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były pomiędzy stronami sporne. W szczególności Spółka nie kwestionowała wyników badań zleconych przez organ I instancji, z których wynikało, że faktyczna zawartość żelaza w badanej mieszance paszowej [...] wyniosła 230,9 ± 22,2 mg/kg, a więc znacznie przekraczała deklarowaną na etykiecie ww. paszy zawartość dodatku tego pierwiastka (61,58 mg/kg), wyrażonego na etykiecie formułą: "Dodatki: [...] żelazo-Fe (E1-siarczan żelaza x H2O) 3b* 61.58 mg/kg; [...]" (zob. kopia etykiety w aktach adm. I inst.; w tej formule opatrzony gwiazdką symbol "3b" został objaśniony na etykiecie jako oznaczający grupę funkcjonalną dodatków: "mieszanki pierwiastków śladowych" zgodnie z rozporządzeniem nr 1831/2003 – uw. Sądu). W konsekwencji Spór pomiędzy stronami dotyczył jedynie kwestii prawnej – czy mianowicie w tak ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy istniała podstawa do nałożenia na Spółkę przez organy Inspekcji Weterynaryjnej obowiązku deklarowania poziomu żelaza w paszy zgodnie ze stanem faktycznym.
W tym zakresie Sąd w niniejszym składzie podziela twierdzące stanowisko organów obu instancji wyrażone w wydanych przez nie decyzjach, które zostało przekonująco umotywowane zwłaszcza przez WWLW w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz rozwinięte i pogłębione w pismach procesowych tego organu złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego w nawiązaniu do zarzutów i argumentów skargi.
Podstawowy argument skargi, mający przemawiać za wadliwością kwestionowanych rozstrzygnięć administracyjnych, sprowadzał się do twierdzenia Skarżącej o niewskazaniu przez organ "konkretnego przepisu", na podstawie którego można by żądać od Spółki "deklarowania żelaza w całej mieszance paszowej".
W związku z tym należy podkreślić rzecz podstawową, że prawo nie jest po prostu zbiorem przepisów prawnych (czyli zdań w sensie gramatycznym, zwykle wyraźnie wyróżnionych graficznie i oznaczonych jako artykuł, paragraf czy ustęp, składających się na tekst aktu prawnego), lecz systemem norm postępowania (szczególnego rodzaju: norm prawnych) – czyli wypowiedzi jednoznacznie wskazujących co, kto i kiedy ma czynić (nie czynić) – "zakodowanych" w postaci tychże przepisów. Przy tym w praktyce jedna norma prawna bywa zwykle "rozpisana" na wiele przepisów prawnych, a to z uwagi na powszechne w legislacji zjawisko tzw. rozczłonkowania syntaktycznego i treściowego norm w przepisach (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, ss. 14, 47 i 108–133).
W konsekwencji nie sposób oczekiwać, że wykładnia prawa (ściślej: wykładnia tekstu prawnego) – której celem jest pozyskanie ("zdekodowanie") z tekstu prawnego jednoznacznej normy (norm) postępowania znajdującej zastosowanie w danej sytuacji – w każdym przypadku będzie sprowadzać się do wskazania jednego konkretnego przepisu wysławiającego expressis verbis określony nakaz albo zakaz. Taki nakaz (odpowiednio: zakaz) może zostać "zdekodowany" z większej liczby przepisów, przy użyciu uznanych reguł wykładni (językowej, systemowej i funkcjonalnej) oraz wnioskowań prawniczych.
W tym kontekście, w realiach kontrolowanej sprawy – podlegającej w szerokim zakresie regulacjom prawa europejskiego (wspólnotowego), którego stosowanie wiąże się z kolei z potrzebą urzeczywistniania tzw. zasady efektywności (zgodnie z którą wszystkie organy państw członkowskich UE powinny tak działać, aby prawo wspólnotowe działało w tych państwach skutecznie) – szczególnie należy zaakcentować doniosłe znaczenie, w procesie interpretacji tekstu prawnego, wykładni funkcjonalnej (pojmowanej, najogólniej rzecz ujmując, jako ustalanie znaczenia przepisu ze względu na jego kontekst pozajęzykowy i pozasystemowy, czyli właśnie tzw. kontekst funkcjonalny, rozumiany jako kontekst genezy lub działania przepisów prawa, obejmujący złożone zjawiska ekonomiczne, polityczne i kulturowe, a przede wszystkim podzielane w danej społeczności przekonania i wartości), w tym szczególnego jej "podtypu", jakim jest wykładnia celowościowa, oparta na uwzględnianiu celu interpretowanych regulacji prawnych. Określając miejsce omawianego rodzaju wykładni w procesie interpretacji tekstu prawnego należy zauważyć, że w doktrynie oraz judykaturze dominuje wprawdzie pogląd o pierwszeństwie (przynajmniej chronologicznym) wykładni językowej względem wykładni funkcjonalnej (co w ujęciu normatywnym skutkuje tym, że w pierwszej kolejności stosuje się reguły językowe, a dopiero w dalszej kolejności reguły funkcjonalne), który wszakże nie daje podstaw do pomniejszania roli tych ostatnich reguł – skoro zarazem wskazuje się, że w przypadku konfliktu między jednoznacznym rezultatem wykładni językowej a rezultatem wykładni pozajęzykowej (funkcjonalnej), możliwe jest w określonych warunkach uznanie za właściwy rezultat uzyskany wedle reguł pozajęzykowych (por. O. Bogucki, Wykładnia funkcjonalna w działalności najwyższych organów władzy sądowniczej, Szczecin 2011, ss. 15–19).
Mając powyższe na względzie należy podkreślić, że – jak wskazano w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE L 2002.31.1 ze zm.; zwanym dalej: "rozporządzeniem nr 178/2002") – produkcja pasz stanowi element tzw. łańcucha produkcji żywności, obejmującego zakres od produkcji podstawowej i produkcji pasz właśnie, aż do sprzedaży lub dostawy żywności do konsumenta. W konsekwencji wszelkie regulacje wprowadzające określone wymagania dla pasz – łącznie z ich produkcją, obrotem i używaniem (tam gdzie pasze są przeznaczone dla zwierząt służących do produkcji żywności) – muszą być postrzegane jako ustanawiane w celu zapewnienia ostatecznie bezpieczeństwa żywności, jako że każdy element wspominanego łańcucha produkcji żywności może mieć potencjalny wpływ na jej bezpieczeństwo (zob. pkt 12 preambuły do rozporządzenia nr 178/2002). Z tego też względu przepisy dotyczące pasz mieszczą się w szerokiej definicji "prawa żywnościowego" (por. pkt 11 preambuły do rozporządzenia nr 178/2002), i jako takie muszą być interpretowane w świetle ogólnych celów, zasad i wymagań tej dziedziny prawa.
Nadrzędnym zaś celem prawa żywnościowego jest dążenie do wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt – por. pkt 2 preambuły do rozporządzenia (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiającego wymagania dotyczące higieny pasz (Dz.U.UE L 2005.35.1 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 183/2005"). Natomiast jednym z celów niejako instrumentalnych jest zapewnienie zaufania klienta (w tym konsumenta) i zaufania partnerów handlowych – czemu służyć ma w szczególności właściwa praktyka informowania, w tym etykietowania produktów. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 178/2002: "Bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd".
Należy też zwrócić uwagę na również unormowaną w rozporządzeniu nr 178/2002 kwestię podmiotów odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa żywności i pasz. Otóż, w ocenie prawodawcy wspólnotowego: "Przedsiębiorcy, prowadzący działalność związaną z żywnością mogą w najlepszy sposób określić bezpieczny system dostarczania żywności i zapewnić bezpieczeństwo żywności, którą dostarczają. Powinni oni być w pierwszym rzędzie odpowiedzialni wobec prawa za zapewnienie bezpieczeństwa żywności [...]" (pkt 30 preambuły do rozporządzenia nr 178/2002). "Podobne wymagania powinny mieć zastosowanie wobec pasz i przedsiębiorców prowadzących działalność związaną z paszami" (pkt 31 preambuły do rozporządzenia nr 178/2002).
W świetle przywołanych argumentów funkcjonalnych, a zwłaszcza wobec silnie akcentowanego w europejskim prawie żywnościowym (i nie tylko żywnościowym) prawa do rzetelnej informacji o wprowadzonym do obrotu produkcie (tu: mieszance paszowej), należy stwierdzić, że prawidłowa wykładnia przywołanych przez organy przepisów – przede wszystkim rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylającego dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/113 i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE (Dz.U.UE L 2009.229.1 ze zm.), a także aktów prawnych z nim powiązanych – prowadzi do wniosku, że na etykiecie mieszanki paszowej można dopóty deklarować pod nagłówkiem "dodatki" samą ilość wprowadzonego do mieszanki dodatku paszowego (tu: pierwiastka śladowego żelazo-Fe w postaci siarczanu żelaza), dopóki całkowita zawartość tego dodatku w mieszance (obejmująca sumę ilości danego dodatku dodanej oraz występującej w materiałach paszowych w stanie naturalnym) nie przekracza granic dopuszczalnej tolerancji odchylenia powyżej wartości deklarowanej na etykiecie, wyznaczonych na podstawie ust. 3 w zw. z ust. 1 części B załącznika IV do rozporządzenia nr 767/2009. Tylko bowiem w takim przypadku etykieta zachowa swój walor informacyjny – pozwalając na oszacowanie całkowitej maksymalnej ilości danego dodatku w mieszance: w oparciu o podaną ilość dodatku dodanego do mieszanki i przy uwzględnieniu dopuszczalnej tolerancji – a tym samym nie będzie wprowadzała w błąd (art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 767/2009).
Taki wniosek znajduje dostateczne oparcie w językowej wykładni art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z częścią B załącznika IV do tego rozporządzenia, a zarazem, wbrew odmiennym twierdzeniom skargi, nie narusza unormowań ust. 1 rozdziału I załącznika VI w zw. z art. 15 lit. f ww. rozporządzenia. Z tych ostatnich unormowań wynika bowiem tylko tyle, że etykieta mieszanki paszowej powinna zawierać wykaz dodatków paszowych poprzedzony nagłówkiem "dodatki" zgodnie z rozdziałem I załącznika VI lub VII (art. 15 lit. f rozporządzenia nr 767/2009) oraz że określony dodatek wyszczególnia się, pod nagłówkiem "dodatki", w ilości dodanej oraz z podaniem m.in. ich szczególnych nazw przewidzianym w odpowiednim akcie prawnym dopuszczającym dany dodatek paszowy. Przepis ten nie odpowiada natomiast na pytanie, jak długo dany dodatek może być deklarowany pod nagłówkiem "dodatki" (z podaniem tylko ilości dodanej), a kiedy będzie już niezbędne jego ujawnienie pod nagłówkiem "składniki analityczne" (z podaniem całkowitej ilości).
To, że dopuszcza się sytuacje, w których określony dodatek z grupy funkcjonalnej "pierwiastków śladowych" – a do tej właśnie grupy należy sporny w niniejszej sprawie dodatek paszowy "E1 żelazo-Fe" [zob. art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1334/2003 z dnia 25 lipca 2003 r. zmieniającego warunki zezwolenia na kilka dodatków paszowych, należących do grupy pierwiastków śladowych (Dz.U.UE L 2003.187.11; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1334/2003") – będzie deklarowany pod nagłówkiem "składniki analityczne", wynika już jasno z ust. 2 rozdziału II Załącznika VI do rozporządzenia nr 767/2009, zgodnie z którym: "Jeśli aminokwasy, witaminy lub pierwiastki śladowe są podane pod nagłówkiem składników analitycznych, deklaruje się ich całkowite ilości." To zaś, kiedy będzie zachodzić konieczność wyszczególnienia konkretnego dodatku na etykiecie pod nagłówkiem "składniki analityczne", w ocenie Sądu da się z kolei wyprowadzić m.in. z unormowań załącznika IV do rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z art. 11 ust. 5 tego rozporządzenia.
Ostatnio przywołany przepis stanowi, że: "Dopuszczalne tolerancje w odniesieniu do rozbieżności pomiędzy podanymi na etykiecie wartościami dotyczącymi składu danego materiału paszowego lub mieszanki paszowej a wartościami szczegółowo analizowanymi w ramach kontroli urzędowych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 są wyszczególnione w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia". W związku z tym należy zauważyć, że:
- w cytowanym art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 767/2009 posłużono się ogólnym pojęciem rozbieżności dotyczących "składu" danego materiału paszowego lub mieszanki paszowej, czyli "stałego, charakterystycznego dla danej substancji, prawidłowego jakościowo i ilościowo zestawu części składowych, np. pierwiastków, związków chemicznych" (zob. hasło: "skład" w zn. 4 [w:] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003). Na gruncie analizowanego przepisu istotne znaczenie ma więc sam fakt wystąpienia rozbieżności pomiędzy deklarowaną na etykiecie, a rzeczywiście stwierdzoną, zawartością danego składnika w mieszance paszowej. Bez znaczenia pozostaje natomiast źródło tej rozbieżności – w szczególności czy jest ona wynikiem dodania zbyt dużej ilości tego składnika (tu: pierwiastka śladowego Fe) do mieszanki, czy może obfitości tego składnika występującego w stanie naturalnym w użytych materiałach paszowych;
- w rozpoznawanej sprawie inkryminowanym składnikiem jest pierwiastek śladowy żelazo-Fe (a nie np. jego sole, w szczególności: siarczan żelaza) – co znajduje potwierdzenie w treści etykiety inkryminowanej mieszanki, gdzie jako dodatek figuruje "żelazo-Fe" (informacja o siarczanie magnezu podawana jest uzupełniająco dopiero w nawiasie) – a więc to w odniesieniu do poziomu (ilości) tego pierwiastka w mieszance paszowej należy analizować ewentualne rozbieżności pomiędzy deklaracją na etykiecie a stanem rzeczywistym;
- powyższe rozumowanie znajduje dodatkowe oparcie w zawartym w art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 767/2009 odesłaniu do rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE L 2004.165.1), do którego z kolei odnosi się rozporządzenie Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L.2009.54.1; zwane "rozporządzeniem nr 152/2009"). Z przepisów tego ostatniego aktu wynika bowiem, że oznaczaniu zawartości w paszach w ramach urzędowych kontroli podlegają określone pierwiastki śladowe – żelazo, miedź, mangan i cynk – a nie ich związki (jak np. siarczan żelaza) – por. dział C załącznika IV do rozporządzenia nr 152/2009;
- zgodnie z analizowanym art. 11 ust. 5 rozporządzenia nr 767/2009, w załączniku IV do tego rozporządzenia zostały określone dopuszczalne ("tolerowane") rozbieżności pomiędzy wartościami określonego składnika zadeklarowanymi na etykiecie, a jego rzeczywistą zawartością w danej mieszance paszowej. Taką interpretację potwierdza także tytuł tego załącznika – w brzmieniu: "Dopuszczalne tolerancje w odniesieniu do etykietowania składu materiałów paszowych lub mieszanek paszowych, o których mowa w art. 11 ust. 5" – który również musi być brany pod uwagę przy wykładni poszczególnych unormowań tego załącznika (argumentum a rubrica), w tym zawartych w jego części B obejmującej "Tolerancje dla dodatków paszowych opatrzonych etykietą zgodnie z załącznikami I, V, VI i VII", które zostały uregulowane w następujący sposób:
"1. Tolerancje określone w niniejszej części obejmują jedynie odchylenia techniczne. Stosują się one do dodatków paszowych wymienionych w wykazie dodatków paszowych i w wykazie składników analitycznych.
Co się tyczy dodatków paszowych wymienionych jako składniki analityczne, tolerancje te stosują się do całkowitej ilości podanej na etykiecie jako ilość gwarantowana na końcu minimalnej długości okresu przechowywania paszy.
W przypadku stwierdzenia, że poziom zawartości dodatku paszowego w materiale paszowym lub mieszance paszowej znajduje się poniżej poziomu zawartości deklarowanej, stosuje się następujące tolerancje(1):
a) 10 % zawartości deklarowanej, jeśli zawartość deklarowana wynosi 1 000 jednostek lub więcej;
b) 100 jednostek, jeśli zawartość deklarowana wynosi mniej niż 1 000 jednostek, ale nie mniej niż 500 jednostek;
c) 20 % zawartości deklarowanej, jeżeli zawartość deklarowana wynosi poniżej 500 jednostek, ale nie mniej niż 1 jednostkę;
d) 0,2 jednostki, jeśli zawartość deklarowana wynosi mniej niż 1 jednostkę, ale nie mniej niż 0,5 jednostki;
e) 40 % zawartości deklarowanej, jeżeli zawartość deklarowana wynosi mniej niż 0,5 jednostki.
2. Jeżeli w odpowiednim zezwoleniu na dany dodatek paszowy ustalono minimalną lub maksymalną zawartość tego dodatku w paszy, tolerancje techniczne ustalone w ust. 1 stosują się, w stosownych przypadkach, wyłącznie do wartości powyżej poziomu zawartości minimalnej lub poniżej poziomu zawartości maksymalnej.
3. O ile nie przekracza się ustalonej maksymalnej zawartości dodatku, o której mowa w ust. 2, odchylenie powyżej poziomu zawartości deklarowanej może stanowić trzykrotność tolerancji ustalonej w ust. 1. Jeżeli jednak w odniesieniu do dodatków paszowych należących do grupy mikroorganizmów zawartość maksymalna ustalona jest w odpowiednim zezwoleniu na dany dodatek paszowy, owa zawartość maksymalna stanowi górną dopuszczalną zawartość."
- w świetle dotychczasowych uwag należy podzielić stanowisko skarżonego organu, że tolerancje ustalone w wyżej zacytowanych przepisach odnoszą się do całkowitej zawartości dodatku (tu: pierwiastka Fe) w paszy. Na gruncie cytowanego ust. 3 dobitnie potwierdza to powiązanie zawartej w nim regulacji z parametrem "maksymalna zawartość dodatku", który niewątpliwie dotyczy całkowitej ilości pierwiastków dodanych i obecnych naturalnie w materiałach paszowych. Wskazuje na to unormowanie ust. 1 Załącznika IV do rozporządzenia (WE) Nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz.U.UE L 2003.268.29 ze zm.), zgodnie z którym: "Ilość dodatków, która również występuje w naturalnym stanie w niektórych materiałach paszowych, oblicza się w taki sposób, aby całkowita ilość pierwiastków dodanych i pierwiastków obecnych naturalnie nie przekroczyła najwyższego dopuszczalnego poziomu przewidzianego w rozporządzeniu zezwalającym". Ubocznie należy zauważyć, że w odniesieniu do dodatku "żelazo-Fe" rolę takiego "rozporządzenia zezwalającego" pełni obecnie ww. rozporządzenie nr 1334/2003 zmieniające warunki zezwolenia na kilka dodatków paszowych, należących do grupy pierwiastków śladowych. Z załącznika do tego rozporządzenia wynika, że w odniesieniu do mieszanek paszowych pełnoporcjowych dla drobiu (w której to kategorii mieści się także kontrolowana mieszanka "[...]") maksymalna zawartość pierwiastka żelazo-Fe wynosi 750 (łącznie) mg/kg mieszanki;
- Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organu II instancji, że właśnie po to ustalono w ust. 3 części B załącznika IV do rozporządzenia nr 767/2009 tak dużą tolerancję in plus (przypomnijmy: trzykrotność tolerancji ustalonej w ust. 1), aby uwzględnić obecność dodatków występujących w stanie naturalnym w dodatkach paszowych;
- przedstawiona wyżej interpretacja przepisów części B załącznika IV do rozporządzenia nr 767/2009 – zbieżna ze stanowiskiem organów orzekających w kontrolowanej sprawie – nie stoi w sprzeczności z przywołanymi w skardze przepisami prawa materialnego, a w szczególności z definicją legalną "dodatku paszowego" zawartą w art. 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 767/2009 w zw. z art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1831/2003, który przez to określenie rozumie: "substancje, drobnoustroje lub preparaty, inne niż materiał paszowy i premiksy, które są celowo dodawane do paszy lub wody w celu pełnienia, w szczególności, jednej lub więcej funkcji wymienionych w art. 5 ust. 3". Należy bowiem podkreślić – w ślad za organem II instancji – że prawodawca wspólnotowy zarówno w przepisach rozporządzenia nr 767/2009, jak i nr 1831/2003 posługuje się trzema różnymi kategoriami "ilości dodatków" (nie zawsze precyzyjnie to sygnalizując), tj.:
( ( ilość dodatków występująca w stanie naturalnym w materiałach paszowych;
( ( ilość dodatków dodanych;
( ( ilość dodatków = całkowita ilość dodatków.
Zawarte w części B załącznika IV do rozporządzenia 767/2009 ustalenia w zakresie tolerancji dla dodatków paszowych dotyczą, jak trafnie przyjęły organy, całkowitej ilości dodatków, tj. sumy dodatków dodanych oraz występujących w stanie naturalnym w materiałach paszowych.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że ustalona w ramach czynności kontrolnych organu I instancji całkowita zawartość żelaza w badanej mieszance paszowej "[...]" (tj. 230,9 ( 22,2 mg/kg) znacznie przekroczyła deklarowany na etykiecie poziom żelaza (tj. 61,58 mg/kg) powiększony o dopuszczalne odchylenie powyżej poziomu deklarowanej zawartości (tj. o 36,948 mg/kg). Tym samym doszło do wystąpienia "niezgodności" w rozumieniu art. 2 pkt 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L.2004.165.1; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 882/2004"), oznaczającej "niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu". To z kolei obligowało właściwy organ do zastosowania przepisu art. 54 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. W myśl art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 882/204: "Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnosciowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt; [...]".
W ocenie Sądu nałożony na Spółkę, kwestionowaną decyzją PLW, obowiązek "deklarowania na etykiecie mieszanki paszowej pełnoporcjowej przeznaczonej dla kurcząt rzeźnych od 27 do 36 dnia tuczu «[...]» poziomu żelaza w paszy zgodnie ze stanem faktycznym" mieści się w katalogu działań właściwego organu, o jakich mowa w art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr [...]. Służy bowiem zapewnieniu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym sposobu prezentacji (etykietowania) inkryminowanej mieszanki paszowej, poprzez przywrócenie jej etykiecie, w zakresie dodatku żelaza-Fe, pełnego waloru informacyjnego i tym samym zapobieżenie wprowadzaniu nabywców tej mieszanki w błąd. Dlatego, inaczej niż twierdzi Skarżąca – a zgodnie z wcześniejszymi uwagami – decyzja nakładająca ów obowiązek nie została wydana "bez podstawy prawnej" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta – jeśli idzie o treść nakazanych działań zaradczych – nie jest też trwale niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Wbrew bowiem twierdzeniom skargi, jest możliwe określenie zawartości żelaza w każdej partii mieszanki paszowej. Inna sprawa, że wykonanie nakazanych działań może być dla Spółki uciążliwe lub dolegliwe (technologicznie, organizacyjnie, ekonomicznie itp.), ale takich ewentualnych uciążliwości (dolegliwości) związanych z wykonaniem decyzji administracyjnej nie sposób utożsamiać z jej niewykonalnością, i to w dodatku trwałą. Konieczność ponoszenia takich uciążliwości przez Spółkę wiąże się z generalną zasadą, że to przedsiębiorcy prowadzący działalność związaną z paszami powinni być w pierwszym rzędzie odpowiedzialni wobec prawa za zapewnienie bezpieczeństwa pasz (por. pkt 31 w zw. z pkt 30 preambuły do rozporządzenia nr [...]) – którego to bezpieczeństwa istotnym komponentem jest właściwe, niewprowadzające w błąd oznakowanie (prezentacja, etykietowanie) produktu.
Jednakże pomimo merytorycznej trafności stanowiska organów obu instancji co do konieczności podjęcia w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy określonych środków zaradczych, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w obrocie prawnym.
Uszło bowiem uwadze organu II instancji, że w chwili orzekania przez ten organ ([...] stycznia 2016 r.) upłynął już, określony w pkt II decyzji PLW, termin wykonania nałożonego obowiązku – oznaczony jako: 30 dni od dnia otrzymania decyzji (tj. od 20 listopada 2015 r.) – co oznacza, że Skarżąca została de facto pozbawiona możliwości wykonania, utrzymanej w mocy przez WWLW, decyzji PLW w sposób zgodny z jej treścią. W takiej sytuacji organ II instancji – podzielając stanowisko organu I instancji co do zasadności nałożenia obowiązku określonego w pkt I decyzji PLW – winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję w części określającej termin wykonania nałożonego obowiązku (pkt II decyzji PLW) i w tym zakresie orzec co do istoty, ustalając nowy, realny termin wykonania obowiązku. (Niewykluczone zresztą, że taki był nawet pierwotny zamysł organu II Instancji, skoro w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołał on właśnie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – co nie znalazło jednak następnie właściwego odzwierciedlenia w sentencji tej decyzji). Zaniechanie takiego częściowo reformatoryjnego działania przez WWLW stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy – gdyż uchybiono zasadzie, iż zakreślony w decyzji termin musi cechować realność wykonania nałożonego obowiązku, co wynika już z podstawowych zasad porządku prawnego właściwego demokratycznemu państwu prawnemu (art. 2 Konstytucji RP), a w szczególności z klasycznej zasady, iż nikogo nie można zobowiązać do wykonania rzeczy niemożliwych ("ad impossibilia nemo obligatur") – które to naruszenie uzasadniało uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy upłynął już termin do wykonania nakazu określonego w kontrolowanej decyzji organu pierwszej instancji skutkuje bowiem w istocie niewykonalnością przedmiotowego nakazu (por. wyrok NSA z 11.03.2016 r., I OSK 1197/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie przysługujące jej pełnomocnikowi, ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), w wysokości 480 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 697 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe uwagi, wskazania i oceny prawne, i doprowadzi do urealnienia terminu wykonania nałożonego obowiązku, który to termin, co do zasady, powinien być powiązany z datą uzyskania przez decyzję nakładającą ów obowiązek przymiotu ostateczności.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło