I FZ 199/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1125/16 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku postanawia 1) uchylić zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2017 r. o zwrocie pisma z dnia 2 czerwca 2017 r., 2) oddalić zażalenie. I FZ 199/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1125/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę kasacyjną P. M. (dalej: skarżący) od wyroku tego Sądu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1125/16, oddalającego skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 lipca 2016 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w zakreślonym w wezwaniu terminie, co spowodowało konieczność zastosowania art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego w tym postępowaniu, według norm przepisanych, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 i art. 66 p.p.s.a., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji uznania, że zachodziły przesłanki do zwrotu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, mimo że w przedmiotowej sprawie organ nie był reprezentowany przez podmiot wskazany w art. 66 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. - będącym podstawą prawną zaskarżonego postanowienia - skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Dla stwierdzenia, czy przepis ten został prawidłowo zastosowany, konieczne jest zatem zbadanie, czy termin do wypełnienia wezwania upłynął bezskutecznie (tj. strona nie uiściła wpisu w zakreślonym w wezwaniu terminie). Konfrontacja treści art. 220 § 3 p.p.s.a. ze stanem faktycznym sprawy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości jego zastosowania w sprawie. Należy podkreślić, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej po terminie jest bezsporne - w rozpatrywanym zażaleniu skarżący nie kwestionuje ani daty otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu, ani daty opłacenia skargi kasacyjnej, nie podważając w rezultacie wniosku sądu, że wpis został uiszczony jeden dzień po terminie. Co więcej, sam fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu przed wydaniem zaskarżonego postanowienia potwierdza świadomość skarżącego co do uchybienia terminu z art. 220 § 1 p.p.s.a. (tj. siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu, liczonego od dnia doręczenia wezwania w tym zakresie) i przyznanie tej okoliczności. Powyższe uniemożliwia uwzględnienie zażalenia, skoro bowiem spełnione zostały przesłanki, od których ustawodawca uzależnił odrzucenie skargi kasacyjnej w art. 220 p.p.s.a., to zastosowanie tego przepisu przez sąd pierwszej instancji nie narusza prawa i nie jest przedwczesne. Podkreślany w zażaleniu związek postanowienia o odrzuceniu środka prawnego z uwagi na uchybienie terminu do dokonania danej czynności (np. uiszczenia wpisu) i postępowania wpadkowego z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie stanowi relacji uniemożliwiającej wydanie postanowienia o odrzuceniu pisma do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu. Ewentualne pozytywne rozstrzygnięcie wniosku złożonego w tym zakresie powoduje, że (wydane wcześniej) postanowienie o odrzuceniu pisma z uwagi na uchybienie terminu nie wywoła skutków prawnych. Nie jest to równoznaczne z naruszeniem przez takie postanowienie jakiegokolwiek przepisu prawa. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie treść zażalenia, koncentrującą się na bezpodstawnym w ocenie skarżącego dokonaniu zwrotu pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu, jak i to, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 czerwca 2017 r. w tym zakresie nie podlegało odrębnemu zaskarżeniu, uznał, że zaszły podstawy do zastosowania art. 191 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., tj. do zbadania zgodności z prawem wskazanego zarządzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uznanie przez Przewodniczącego Wydziału, iż zasadny był zwrot pisma na podstawie art. 66 § 1 p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w istocie uniemożliwiło skarżącemu uprawdopodobnienie, że nieuiszczenie wpisu w terminie nastąpiło bez jego winy. Zwrot zawierającego wniosek o przywrócenie terminu pisma z dnia 2 czerwca 2017 r. nastąpił z uwagi na treść art. 66 p.p.s.a. Przepis ten, a konkretnie art. 66 § 1 p.p.s.a. (tylko w tym paragrafie przewidziano zwrot pisma) dotyczy sytuacji, gdy strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym reprezentowane są przez tzw. profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych, rzeczników patentowych) – ustawodawca uznał, że gdy więcej niż jedna strona działa przez pełnomocnika, pełnomocnicy ci powinni doręczać sobie nawzajem pisma bezpośrednio (tj. bez pośrednictwa sądu), zamieszczając w treści pisma procesowego wniesionego do sądu oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą (wyjątki w tym zakresie, przewidziane w art. 66 § 3 p.p.s.a., nie miały zastosowania w sprawie). Brak takiego oświadczenia skutkuje zwrotem pisma bez wzywania do usunięcia tego braku. W ocenie skarżącego w sprawie rygor ten zastosowany został bezpodstawnie, gdyż odpowiedź na skargę podpisana została przez Wicedyrektora Izby Skarbowej, a w toku postępowania skarżący nie otrzymał odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez organ podatkowy podmiotowi, o którym mowa w art. 66 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do tej argumentacji należy podkreślić, że sam fakt nieotrzymania przez pełnomocnika skarżącego odpisu pełnomocnictwa nie jest przesądzający dla stwierdzenia, że organ nie działał przez pełnomocnika, któremu należało doręczać pisma w trybie z art. 66 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że z odpowiednim pełnomocnictwem od organu odwoławczego zgłosił się do sprawy radca prawny M. M., biorąc udział w rozprawie przed sądem pierwszej instancji w dniu 8 lutego 2017 r. Warto zaznaczyć, że pełnomocnik skarżącego również wziął udział w tej rozprawie, więc nieusprawiedliwiona jest jego niewiedza na temat występowania przez organ w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, że sąd nie miał obowiązku doręczania pełnomocnikowi skarżącego złożonego na rozprawie przez pełnomocnika organu dokumentu pełnomocnictwa (nie jest to pismo strony w rozumieniu art. 45 p.p.s.a.). Niemniej należy się zgodzić ze skarżącym, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania rygoru przewidzianego w art. 66 § 1 p.p.s.a. Dokument pełnomocnictwa dla radcy prawnego M. M., złożony do akt sprawy na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. (k. 69 akt sprawy), sporządzony został w dniu 25 lutego 2016 r. i zawiera upoważnienie tego radcy prawnego do reprezentowania Dyrektora Izby Skarbowej w G. W związku z tym należy zwrócić uwagę na to, że z dniem 1 marca 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947) oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1948). Na podstawie art. 160 ust. 1 tej drugiej ustawy zniesione zostały dotychczasowe organy, m.in. dyrektorzy izb skarbowych, na których miejsce, na podstawie art. 162 ust. 1 tej samej ustawy, ustanowione zostały organy Krajowej Administracji Skarbowej, w tym m.in. dyrektorzy izb administracji skarbowej. Z kolei art. 231 tej ustawy, istotny dla oceny argumentu skarżącego, reguluje kwestie okresu ważności upoważnień służbowych wydanych przed dniem 1 marca 2017 r. przez dotychczasowe organy. Z przepisu tego należy wnioskować m.in. o tym, że pełnomocnictwa procesowe zniesionych organów celnych i podatkowych (w tym Dyrektora Izby Skarbowej w G.) stały się ex lege pełnomocnictwami nowych organów (w tym Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G.), ale zachowały swoją aktualność jedynie do dnia 31 maja 2017 r. Dla potrzeb niniejszej sprawy oznacza to, że od dnia 1 czerwca 2017 r. organ odwoławczy występował w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji pełnomocnik skarżącego prawidłowo (aczkolwiek bazując ten wniosek na błędnych przesłankach) podnosi, że nie było podstaw do zwrotu złożonego przez niego wniosku na podstawie art. 66 § 1 p.p.s.a., gdyż organ nie był reprezentowany przez pełnomocnika wskazanego w tym przepisie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w czerwcu 2017 r., a więc po utracie ważności złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa radcy prawnego M. M. W takiej sytuacji prawidłowe było przesłanie wniosku wyłącznie do sądu. Ze względu na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla zapewnienia skarżącemu możliwości pełnej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) konieczne stało się uchylenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 czerwca 2017 r., a w toku dalszego postępowania w sprawie powinny zostać podjęte czynności zmierzające do nadania biegu prawidłowo złożonemu w dniu 2 czerwca 2017 r. wnioskowi o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej. Z tego powodu zarządzenie z dnia 6 czerwca 2017 r. należało uchylić na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 191, art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. Przedstawione uwagi nie wpływają jednak na konkluzję o zgodności z prawem odrzucenia skargi kasacyjnej – wydając zaskarżone postanowienie sąd pierwszej instancji działał zgodnie z art. 220 § 3 i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy w związku z tym stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i zgodne z prawem, a w konsekwencji zażalenie należało, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalić.