II GSK 844/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M S od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 751/16 w sprawie ze skargi M S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M Sna rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 30 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę M S (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] lutego 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 10 września 2014 r. w Kłodzku na drodze krajowej nr 8 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego i trzyosiowej naczepy. Pojazdem członowym wykonywany był międzynarodowy przejazd drogowy na trasie z Czech (Milevsko) do Polski (Krosno Odrzańskie) z ładunkiem sześciu spawanych z blachy elementów maszyny do obróbki drewna w imieniu skarżącego. W wyniku pomiarów stwierdzono szerokość pojazdu (zespołu) 3,6 m, a po odjęciu błędu 3,56 m. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję, którą nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2000 zł za brak zezwolenia kategorii VII w przypadku, gdy wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% oraz w związku z naruszeniem zakazu wynikającego z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137; dalej: p.r.d.). Inspektor po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [..] maja 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku ponownie prowadzonego postępowania Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [..]października 2015 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez posiadania zezwolenia kategorii VII, w przypadku gdy wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20% oraz w związku z naruszeniem zakazu wynikającego z art. 64 ust. 2 u.d.p. Inspektor decyzją z dnia [..] lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [..] października 2015 r. WSA oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius. Organ odwoławczy nie zmienił bowiem na niekorzyść strony bezpośrednio poprzedzającej decyzji wydanej przez organ I instancji. Decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] lutego 2015 r., nakładająca na stronę karę pieniężną w wysokości 2000 złotych została uchylona przez organ II instancji. Dopiero po uchyleniu i ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji została nałożona kara pieniężna w wysokości 15.000 złotych, która została utrzymana w mocy przez organ II instancji. WSA wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skargi organ odwoławczy uwzględnił, że w dniu kontroli strona dysponowała zezwoleniem kategorii III o nr 1000 na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres od dnia 6 maja 2014 r. do dnia 6 listopada 2014 r. Sąd zwrócił uwagę, że kontrolowany pojazd nie spełniał parametrów przewidzianych dla zezwolenia kategorii III albowiem jego szerokość wynosiła 3,56 m (po odjęciu 1%) i obejmowała pojazd i przewożony ładunek. W takiej sytuacji posiadane przez skarżącego zezwolenie nie było ważne i należało uznać, że kontrolowany pojazd poruszał się bez wymaganego zezwolenia. Sąd podzielił pogląd organu, że wartością bazową do obliczeń nie może być szerokość pojazdu, na jaką strona posiadała zezwolenie lecz wartość wskazana w obowiązujących przepisach prawa. Szerokość pojazdu członowego z ładunkiem wynosiła 3,56 m i pojazd poruszał się drogą krajową nr 8, która była drogą jednojezdniową to żadne z zezwoleń od kategorii I do VI nie obejmowało w swoim zakresie takiej wielkości. Z tych względów nie było potrzeby dokonywać pomiarów nacisków osi i dmc pojazdu, gdyż pozostawały one bez znaczenia dla kwalifikacji prawnej naruszenia. Szerokość pojazdu w dniu kontroli wyniosła 3,56 m to przekraczała ona dopuszczalną szerokość 2,55 m o 1,01 m, czyli o 39,6%. M S zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 139 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi i zaaprobowaniu przez Sąd pierwszej instancji ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, pomimo że w decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 30 października 2015 r., która została wydana z naruszeniem zakazu reformationis in peius, tj. wydano ją na niekorzyść strony odwołującej się poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł, w sytuacji gdy nin. postępowanie toczy się w związku ze skutecznym wniesieniem przez stronę odwołania od pierwotnej decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [..] lutego 2015 r., która nakładała na stronę karę w kwocie 2000 zł, a została uchylona na mocy decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [..] maja 2015 r.; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – polegające na braku uwzględnienia skargi, pomimo że Główny Inspektor Transportu Drogowego zaniechał wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonał dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego uznania za zgodne z prawem przypisanie stronie naruszenia, pomimo że: a) kontrolowany 10 września 2014 r. kierowca S B okazał do kontroli zezwolenie kategorii III nr 1000 na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres od 6 maja 2014 r. do 6 listopada 2014 r., tj. na przejazd po drogach publicznych pojazdu o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, b) dokonano błędnej kwalifikacji naruszenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a to wskutek zaniechania sprawdzenia wszystkich wymaganych parametrów kontrolowanego pojazdu. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty podnoszące naruszenie prawa procesowego, a dopiero w dalszej naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że dokonanie prawidłowej oceny stosowania prawa materialnego w postępowaniu przed organem oraz kontroli tego procesu przez Sąd I instancji jest możliwe dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone, iż stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie podnosi dwa zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W pierwszym twierdzi, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo narusza art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 139 k.p.a. w ten sposób, że akceptuje decyzję organów transportu drogowego, która została wydana z naruszeniem zakazu reformationis in peius. Twierdzenie takie strona opiera na fakcie, że pierwotna decyzja wydana w stosunku do M S wymierzała karę 2000 złotych, a decyzja po jej uchyleniu i ta, która jest przedmiotem skargi kasacyjnej zmieniła wysokość kary na 15.000 złotych. Z takim stanowiskiem skargi kasacyjnej nie można się zgodzić. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym nie dochodzi do naruszenia zakazu reformatinis in peius, a więc art. 139 k.p.a., w sytuacji gdy decyzja zostaje uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a organ orzekając ponownie zmienia zakres praw lub obowiązków będących przedmiotem rozstrzygnięcia pierwotnego. Pogląd taki wynika wprost z wyroku z dnia 6 kwietnia 2000 r., III RN 161/99, OSNAPiUS 2001, nr 3, poz. 60, a także z uchwały NSA z dnia 4 maja 1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998, nr 3, poz. 79. NSA podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, toteż musi stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało uznać za niezasadny. Nietrafny jest również zarzut podnoszący naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdy strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że Inspektor zaniechał zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonał dowolnej oceny dowodów. Sąd II instancji nie podziela prezentowanego stanowiska. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ wziął pod uwagę fakt posiadania przez stronę zezwolenia kategorii III. Jednak trafnie przyjął, że z tego faktu nie mogą wypływać dla skarżącego korzystne konsekwencje, bo zezwolenie takie odnosiło się do innej sytuacji niż ta, która została ustalona w postępowaniu administracyjnym. Poza sporem pozostaje, że zezwolenie kategorii III jest wydawane na przejazd pojazdu nienormatywnego ze względu na szerokość, przy czym szerokość pojazdu nie może przekraczać 3,2 m. Pojazd skarżącego kasacyjnie posiadał szerokość 3.56 m (pojazd i przewożony ładunek), zatem do niego nie mogło być stosowane zezwolenie kategorii III i w tym znaczeniu należy rozumieć, że było ono nieważne dla tego konkretnego przejazdu, a nie nieważne w sensie prawnym. Sąd II instancji zauważa również, że przejazd pojazdu nienormatywnego ze względu na przekroczenie jego szerokości na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wymaga uzyskania stosownego zezwolenia odpowiedniej kategorii. Wymiary pojazdu zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy. Ze względu na wyrok TSUE z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie C-127/17, odnoszący się do implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz. UE L 1996.235.59 ze zm.) i wynikający z jego sentencji i uzasadnienia obowiązek stosowania tej dyrektywy do ruchu krajowego, co w przypadku wymiarów jest wprost wyrażone w treści samej dyrektywy, Sąd II instancji ocenił zgodność postanowień p.r.d. z treścią dyrektywy. W konsekwencji stwierdza, że przyjęte w p.r.d. rozwiązania w zakresie poruszania się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych ze względu na ich szerokość, zwłaszcza obowiązek uzyskiwania zezwoleń określonych kategorii w zależności od wymiarów pojazdu i rodzaju dróg nie narusza prawa unijnego, które ustanawia dla pojazdów wymóg zachowania maksymalnej szerokości 2,55 m. Art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d. stanowi, że ładunek wraz z pojazdem nie może przekraczać 2,55 m, za wyjątkiem gdy szerokość pojazdu jest mniejsza niż 2,55 m, ale nawet przy szerokości pojazdu 2,55 m ładunek nie może przekraczać 3 m. W rozpoznawanej sprawie te wymogi nie były spełnione. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.