II OSK 173/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Bogusław Cieśla Protokolant sekretarz sądowy Eliza Wróbel po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 oddalił skargę J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. J., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy doszło do naruszenia: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej k.p.a., co polegało na zaniechaniu przez Sąd wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie określenia sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności błędnym uznaniu, iż jest on w stanie ponieść opłatę od wniosku o udostępnienie danych z rejestru PESEL Pana R. R. w kwocie 31 zł, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadzono z urzędu dowodu na okoliczność ustalenia, czy skarżący posiada środki w depozycie Zakładu Karnego oraz czy został zwolniony w całości z kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt [...] rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w [...] I Wydział Cywilny, jak również: - art. 75 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu dowodu z dokumentu - zaświadczenia z aresztu śledczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., z którego wynika, że skarżący nie pracuje oraz nie posiada środków pieniężnych na skutek zajęć komorniczych na łączną kwotę 326.388,74 zł oraz: - art. 267 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że skarżący nie wykazał niewątpliwej niemożności poniesienia opłaty od wniosku o udostępnienie danych z rejestru PESEL Pana R. R. w kwocie 31 zł. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika nie została opłacona w całości ani w części, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 267 k.p.a., w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Powołany przepis uzależnia możliwość zwolnienia z opłat od spełnienia przesłanki niewątpliwej niemożności ich poniesienia przez stronę. To na stronie ciąży zatem obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej i udokumentowania okoliczności przemawiających za przyznaniem jej zwolnienia z opłaty. Organ dokonuje oceny kwestii zwolnienia z opłaty w oparciu o dostarczone przez stronę dowody potwierdzające jej sytuację finansową. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko organu, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła przesłanka niewątpliwej niemożności poniesienia opłaty za udostępnienie danych z rejestru PESEL w wysokości 31 zł. Wskazać należy, że skarżący, ubiegając się o zwolnienie od ponoszenia opłaty winien przestawić pełne informacje dotyczące swojej sytuacji finansowej oraz tak je udokumentować, aby wykazać niewątpliwą niemożność ich poniesienia. Tymczasem skarżący przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy. Organ czterokrotnie – pismami z dnia [...] października 2015 r., z dnia [...] listopada 2015 r., z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz z dnia [...] lutego 2016 r. - wzywał skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających niemożność poniesienia opłaty za udostępnienie danych. Wezwania te nie zostały w pełni wykonane przez skarżącego, bowiem w odpowiedzi przedstawił on jedynie zaświadczenie z Zakładu Karnego w [...], informujące o braku odpłatnego zatrudnienia, nie przedłożył zaś zaświadczenia o braku środków pieniężnych w depozycie, przez co nie wykazał swojej aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący nie wyjaśnił przy tym przyczyn nieprzedłożenia żądanego zaświadczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, organ nie miał obowiązku występować z urzędu do Zakładu Karnego celem uzyskania powyższych informacji, bo jak już wyżej wskazano – to na stronie ciąży obowiązek wykazania przesłanki niewątpliwej niemożności poniesienia opłat poprzez dostarczenie stosownych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Nie jest zaś rolą organu poszukiwanie dowodów mających na celu uwzględnienie wniosku strony o zwolnienie z opłaty. Organ nie naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem podejmował czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, kilkakrotnie kierując wezwania do skarżącego o przedłożenie dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową, a następnie dokonał oceny tej sytuacji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ i Sąd I instancji zaświadczenia z Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., wskazać należy, że organ w pismach z dnia [...] października 2015 r. i z dnia [...] listopada 2015 r. wskazał, że wzywa o zaświadczenie o braku środków pieniężnych w depozycie z uwagi na zmianę miejsca przebywania wnioskodawcy – z Aresztu Śledczego w [...] do Zakładu Karnego w [...]. Organ uznał zatem, że z powodu zmiany miejsca przebywania skarżącego, zaświadczenie z Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. straciło aktualność, co wynika z treści ww. wezwań. Nie można zatem uznać, że organ pominął wskazane zaświadczenie. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, stąd jego stwierdzenie o nieaktualności tego zaświadczenia. Odnosząc się zaś do argumentu skargi kasacyjnej, że skarżącemu zostało przyznane przez Sąd I instancji prawo pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, że w postępowaniu przed Sądem I instancji skarżący przedłożył stosowne zaświadczenie z Aresztu Śledczego w [...] obrazujące jego sytuację finansową, w tym zaświadczenie o braku środków pieniężnych na koncie depozytowym, co nie miało miejsca w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na względzie, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.