II SA/Kr 752/16
WyrokWSA w Krakowie2016-10-05
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Agnieszka Nawara-Dubiel, Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazując wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia rozbudowanej części budynku inwentarskiego do stanu zgodnego z przepisami, czy też powinien był orzec rozbiórkę obiektu na podstawie art. 37 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. W szczególności nie przeanalizowano kompleksowo przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczącej zagrożenia dla ludzi lub mienia lub pogorszenia warunków zdrowotnych/użytkowych dla otoczenia. Ocena techniczna dotyczyła jedynie stanu technicznego, a nie szerszych aspektów bezpieczeństwa. Dopiero po rzetelnym ustaleniu tych okoliczności organ będzie mógł zdecydować o zastosowaniu art. 40 lub art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych w rozbudowanej części budynku inwentarskiego. Organ I instancji nakazał wymianę pokrycia dachowego, zagęszczenie krokwi oraz wymianę rynien. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania robót. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i niekompleksową analizę przesłanek prawnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara- Dubiel (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 maja 2016 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego A.W. kwotę 500 (pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 marca 2016 r., znak: [...] na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał K. B. wykonanie robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami tj.:
- wymienić pokrycie dachowe z płyt falistych eternitowych na rozbudowanej części budynku inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w W.,
- zagęścić dwukrotnie rozstaw istniejących krokwi lub wymienić na nowe o wymiarach 7x14 cm w rozstawie co 80 cm mocując je do wieńca za pośrednictwem istniejących murłat na ścianach budynku inwentarskiego i rozbudowy,
- wymienić rynny i rury spustowe przy rozbudowanej części budynku
wyznaczając termin wykonania tych robót do dnia 30 czerwca 2016 r.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez A. W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 maja 2016 r., znak: [...] uchylił decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił nowy termin wykonania nałożonego obowiązku: do dnia 15 września 2016 r., w pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w dniu 2 października 2013 r. PINB przeprowadził kontrolę budynku stajni (inwentarski) na dz. [...] w W.
Urząd Gminy pismem z dnia 23 października 2013 r., znak: [...] poinformował organ I instancji m.in. o fakcie braku odnalezienia pozwolenia na budowę wydanego na nazwisko K. lub B. w rejestrach dotyczących lat 1977-1982.
Archiwum Narodowe w K. Oddział w B. pismem z dnia 21 listopada 2013 r., znak: [...] oraz Archiwum Narodowe w K. Oddział w T. pismem z dnia 18 listopada 2013 r., znak: [...] poinformowały, iż nie znajdują się w posiadaniu dokumentacji dotyczącej budowy na działce nr [...] w miejscowości W. PINB uzyskał ponadto informację udzieloną przez Urząd Gminy w piśmie z dnia 3 marca 2014 r., znak [...], iż Gmina nie posiada obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości W.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., znak: [...] organ I instancji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie rozbudowy budynku inwentarskiego na działce nr [...] w m. W. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, za jakie uznano przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy przez Wójta Gminy. Jednocześnie wezwano K. B. do wystąpienia do Wójta Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji.
WINB w toku postępowania zażaleniowego wszczętego w związku z zażaleniem A. W. na wymienione postanowienie pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r., znak: [...] zwrócił się do Wójta Gminy o udzielenie informacji, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w roku 1979 na terenie m. W. zezwalał na rozbudowę budynku gospodarczego posadowionego na działce nr ew. [...] w m. W. Wójt Gminy poinformował organ II instancji o dopuszczalności w/w prac, jak również o wydaniu dnia 23 września 2015 r. decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego dot. rozbudowy budynku inwentarskiego na działce nr [...]w miejscowości W.
K. B. za pismem z dnia 6 sierpnia 2015 r. przedłożył do akt sprawy postanowienie Starosty z dnia 3 sierpnia 2015 r., znak: [....] uzgadniające projekt decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. Rozbudowa budynku inwentarskiego na działce nr [...] w obrębie ew. W., gm. [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia 23 października 2015 r., znak: [...] organ II instancji uchylił postanowienie PINB z dnia 19 maja 2015 r., znak: [...] w całości.
Pismem z dnia 29 grudnia 2015 r., znak: [...] organ I instancji zwrócił się do Urzędu Gminy o przesłanie uwierzytelnionej kserokopii ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 23 września 2015 r., znak:[...]. Żądany dokument wpłynął do PINB dnia 8 stycznia 2016 r. za pismem Urzędu Gminy z dnia 4 stycznia 2015 r., znak: [...].
Dnia 11 stycznia 2016 r. organ I instancji na podstawie art. 56 ust. 1 u.p.b. z 1974 r. wydał postanowienie nakładające na K. B. obowiązek sporządzenia i dostarczenia oceny technicznej rozbudowy budynku inwentarskiego od strony północnej w którym znajduje się pomieszczenia gospodarcze, kurnik oraz ubikacja zlokalizowanej na działce nr ewid., [...]w miejscowości W.
Żądane opracowanie autorstwa mgr inż. A. M. K. B. przedłożył za pismem z dnia 29 lutego 2016 r.
Po uprzednim zawiadomieniu stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzi co do zgromadzonych dowodów (pismo z dnia 1 marca 2016 r., znak: [...]; akta PINB, k. nr [...]) Organ I instancji w dniu 15 marca 2016 r. wydał skarżoną decyzję.
Po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wyrażone w skarżonej decyzji oraz stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy koniecznym jest nakazanie K. B. wykonania określonych robót budowlanych.
Organ przytoczył i wyjaśnił przepisy prawa na podstawie których toczy się postępowanie i wskazał, że organ I instancji prawidłowo wdrożył tryb postępowania wynikający z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. po stwierdzeniu, iż nie występują przesłanki do zastosowania trybu zawartego wart. 37 u.p.b. z 1974 r.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozważyć czy stan faktyczny prowadzonej sprawy wskazuje na spełnienie co najmniej jednej z przesłanek powołanych w art. 37 u.p.b. z 1974 r. Jeżeli żadna z nich nie ma zastosowania organ winien nałożyć obowiązki wynikające z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
W protokole z przeprowadzonej dnia 2 października 2013 r. kontroli zanotowano m.in., iż cyt.: Pomieszczenie to [pomieszczenie gospodarcze - przyp. WINB] zostało wybudowane w 1979 r. natomiast b. inwentarski w 1975 r. Na dobudowane pom. gospodarcze do b. inwentarskiego B. nie posiada pozwolenia. Budowa stajni i pom. gospodarczego została wykonana przez poprzedniego właściciela S. B. (...). Dnia 13 maja 2015 r. podczas ponownej kontroli stwierdzono zaś, iż cyt.: (...) na działce nr ewid. [...] zlokalizowany jest budynek inwentarski o wym. 8,0 mx 13,0 m. Od strony północnej budynku inwentarskiego dobudowane jest pomieszczenie gospodarcze o wymiarach zewnętrznych 5,5mx 4,5 m, w której są pomieszczenia; część gospodarcza, kurnik oraz ubikacja. W ścianie północnej w pomieszczeniu gospodarczym znajduje się okno o wymiarach 0,9 m x 0,5 m. Dobudowana część jest trwale połączona z budynkiem inwentarskim. Dach dobudowanej części jednospadowy kryty - płyty eternitowe, spadek w stronę północną. Pomieszczenie orynnowane - woda odprowadzana na własny teren. Dobudowana część znajduje się w odległości 3,7 m od ogrodzenia z działką nr [...] w W."
Wskazał dalej, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w myśl przepisów u.p.b. z 1974 r. zasadą jest dokonywanie oceny zgodności obiektu z zapisami obecnie obowiązującego na danym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź w przypadku jego braku - decyzji o warunkach zabudowy. Jednakże w sytuacji, gdyby obecnie obowiązujące regulacje nie dopuszczały konkretnej zabudowy, organ nadzoru budowlanego winien dokonać analizy przepisów planistycznych obowiązujących w okresie od daty jego budowy do czasu orzekania w przedmiocie postępowania legalizacyjnego. Dopiero ustalenie, iż obiekt zarówno w dacie orzekania jak i we wcześniejszym okresie był niezgodny z przepisami planistycznymi, uprawnia to organ nadzoru budowlanego do orzeczenia jego rozbiórki.
W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze treść stanowiska Wójta Gminy, zawartego w piśmie z dnia 24 września 2015 r., znak: [...], iż "działka nr [...] w miejscowości W. w uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonego Zarządzeniem Naczelnika Powiatu nr [...] z dnia 14 grudnia 1974 roku działka była w obrębie nr [...] w terenach oznaczonych jako [...] - tereny budownictwa zagrodowego. Zatem plan miejscowy, dopuszczał budowę i rozbudowę budynków zarówno mieszkalnych jak i gospodarczych, inwentarskich itp. (...). Obecnie zaś na terenie miejscowości W. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, gdyż Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy zatwierdzony uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia 29 grudnia 1979 r. (Dz. Urz. WRN w T. z 1982 r. nr 9 poz. 49 z późn. zm., Dz. Urz. Woj. T. nr 9 z 1984 r., Dz. Nr 5 poz. 80 z 1988 r., Dz. Nr 3 poz. 80 z 1993 r.), przestał obowiązywać z mocy art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 z późn. zm.).
W przypadku braku na danym terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy dokonać oceny zgodności inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Za pismem Wójta Gminy z dnia 4 stycznia 2015 r., znak: [...] przesłano do akt PINB potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 23 września 2015 r., znak: [...] wydaną dla K. B. w sprawie inwestycji pn. rozbudowa budynku inwentarskiego na działce nr [...] w m. W.
Mając na uwadze zgodność dokonanej rozbudowy z przepisami planistycznymi, organ II instancji podzielił stanowisko PINB w kwestii konieczności nakazania K. B. dokonania zmian i przeróbek rozbudowanej części budynku inwentarskiego, posadowionego na działce nr [...] w m. W. z uwagi na jego pozostawanie w stanie mogącym spowodować zagrożenie dla ludzi lub mienia albo pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Pomocnicze w określeniu zakresu koniecznych do wykonania robót jest w niniejszej sprawie opracowanie autorstwa mgr inż. A. M., posiadającego uprawnienia budowalne w specjalności konstrucyjno-budowlanej pn. Ocena techniczna dla rozbudowy budynku inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości W., gm. [...] z miesiąca lutego 2016 r. w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego ze sztuką budowlaną.
Analizując w/w opracowanie w świetle pozostałego materiału dowodowego zgodnie z przywołaną wyżej zasadą stwierdzić należy, iż z uwagi na pozostawanie budynku w stanie mogącym spowodować zagrożenia bądź pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych otoczenia, niezbędne jest zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji PINB wykonanie robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami tj.:
- wymienić pokrycie dachowe z płyt falistych eternitowych na rozbudowanej części budynku inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w W.,
- zagęścić dwukrotnie rozstaw istniejących krokwi lub wymienić na nowe o wymiarach 7x14 cm w rozstawie co 80 cm mocując je do wieńca za pośrednictwem istniejących murłat na ścianach budynku inwentarskiego i rozbudowy,
- wymienić rynny i rury spustowe przy rozbudowanej części budynku (...).
Nie ulega wątpliwości, iż doprowadzenie do stanu zgodnego ze sztuką budowlaną rozbudowanej części budynku inwentarskiego jest w pełni uzasadnione. Zdaniem WINB organ I instancji zasadnie na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zobowiązał właściciela w/w obiektu budowlanego do wykonania wskazanych wyżej prac w celu doprowadzenia do zgodności obiektu z przepisami prawa i sztuką budowlaną, niwelując tym samym stan zagrożenia.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów WINB zwrócił uwagę, iż odpowiedź zawarto w treści niniejszego uzasadnienia. W pozostałym zaś zakresie WINB nie stwierdził naruszenia przez PINB wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji.
Zwrócono uwagę, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest rozbudowa budynku inwentarskiego, nie zaś legalność innych obiektów posadowionych na działce nr [...] w miejscowości W., co do których sprawdzenia legalności Skarżący może wnioskować do PINB.
Zdaniem WINB organ I instancji właściwie i w sposób zgodny z art. 7 i 77 k.p.a. zgromadził materiał dowodowy, natomiast jego ocena nastąpiła w sposób określony zgodnie z wyrażoną w art. 80 k.p.a. i opisaną wyżej zasadą swobodnej oceny dowodów.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. W., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9, 10 § 1 i 79 § 1 i 2, naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (§ 23 ust. 1 pkt 2), a także naruszenie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja jest wadliwa, a wady te dotyczą zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy na nienależyte wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego.
Jak wynika z pisma organu I Instancji znajdującego się na k. [...] akt adm. skierowanego do WINB, w stosunku do zabudowań znajdujących się na działce nr [...] w W. prowadzone są liczne postępowania dotyczące samowolnie wykonanych robót budowlanych. W niniejszej sprawie postepowanie zostało wszczęte "w sprawie otworu okiennego w ścianie północnej pomieszczenia gospodarczego", co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 26.02.2014 r. (k. [...] akt administracyjnych). Następnie organ zawiadomił strony pismem z dnia 15 maja 2015r., że po przeprowadzonej w dniu 13 maja 2015r. kontroli na działce [...], stwierdził rozbudowę budynku inwentarskiego od strony północnej o budynek w którym znajduje się pomieszczenie gospodarcze, kurnik oraz ubikacja i zmienił kwalifikację prowadzonego postępowania. Z oceny technicznej z lutego 2016 r. (zdjęcie) wynika, że okna już nie ma i zostało zamurowane, jednak w sprawie okna organ w ogóle się nie wypowiada, choć przecież rozpoczął postępowanie w tej właśnie sprawie.
Z akt sprawy nie wynika czy kwalifikacja polegająca na "rozbudowie budynku inwentarskiego" jest prawidłowa; czy jest to rozbudowa budynku istniejącego czy też został wybudowany całkowicie nowy budynek, wykorzystujący jedynie częściowo istniejące ściany budynków sąsiednich.
Szkic załączony do protokołu kontroli z dnia 2 października 2013 r. w pomieszczeniu nr [...] (opisane jako pom. gospodarcze i WC) wskazuje, że nie ma ściany pomiędzy pomieszczeniem nr [...] a nr [...]. Natomiast zupełnie inaczej wygląda szkic tego samego obiektu załączony do protokołu kontroli z 13 maja 2015r. – pomiędzy pomieszczeniem nr [...] i [...] jest narysowana ściana. Nadto w miejscu gdzie 2 października 2013 był "zbiornik" obecnie jest "korytarz", oddzielający kurnik, pomieszczenie gospodarcze i wc od budynku inwentarskiego. Nie wyjaśniono tych rozbieżności. Nie wyjaśniono w szczególności czy wynikają one z prac budowlanych prowadzonych już w trakcie toczącego się postępowania przed organem I Instancji, a jeśli tak, to jaki był zakres tych prac.
Ponownie prowadząc postępowanie organy będą obowiązane ustalić w sposób niewątpliwy stan faktyczny zgodnie z wyżej powołanymi wskazówkami.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), a konkretnie jej art. 37 i art. 40. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 22 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Celem wprowadzenia tego przepisu było umożliwienie inwestorom, którzy dopuścili się samowoli budowlanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane skorzystania z mniej restrykcyjnych przepisów poprzedniej ustawy w zakresie legalizacji tej samowoli. Przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w jego pierwotnym brzmieniu, przewidywał w przypadku samowoli budowlanej bezwzględny nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Odesłanie w art.103 ust. 2 do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, ale obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami, właściwy organ nakazuje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy w drodze decyzji administracyjnej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy z 1974 prawo budowlane).
Organ prawidłowo ustalił przeznaczenie terenu poprzez dostarczoną przez sprawcę samowoli budowlanej decyzję o warunkach zabudowy oraz poprzez analizę poprzednio obowiązujących w tym terenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że nie spełniona została pierwsza z przesłanek prowadzących do nakazu rozbiórki, zawarta w przytoczonym wyżej art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z prawo budowlane z 1974 r.
Jednocześnie organ nie przeanalizował w sposób kompleksowy drugiej przesłanki, tj. okoliczności, czy samowolnie wybudowany obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ocena techniczna z dnia 29 lutego 2016 r. kwestie te wyjaśnia tylko częściowo i dotyczy głownie stanu technicznego budynku. Organ nie dokonał natomiast analizy posadowienia spornego obiektu w kontekście aktualnie obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych a konkretnie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 81).
Na temat zasad stosowania i rozumienia przepisu art. 37 ustawy prawo budowlane z 1974 r. szeroko wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. II OPS 2/13. W uzasadnieniu wyjaśnił między innymi, że redakcja przesłanek rozbiórki (zawarta w cytowanym art. 37), które zostały sformułowane w czasie teraźniejszym, wskazuje, że ich wystąpienie jest powiązane z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania. Wskazuje na to zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 1 zwrot "znajduje się", a w pkt 2 "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby". Również nakazanie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy, "jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1", jest powiązane z przyczynami występującymi w czasie orzekania, trudno bowiem sobie wyobrazić nakaz rozbiórki z ważnej przyczyny, która występowała w czasie budowy, ale już jej nie ma w czasie orzekania. Wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi więc do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Brak jest racjonalnych podstaw do uznawania, że tylko przesłankę wymienioną w ust. 1 pkt 1 (zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym) należy odnosić do czasu budowy obiektu budowlanego. NSA wskazał też, że legalizacja skutków samowoli budowlanej ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w czasie tej legalizacji, a nie w czasie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje.
Wobec powyższego, o ile przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt. 1 (tj. ocenę możliwości legalizacji istniejącego budynku w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym) organ ocenił prawidłowo, o tyle przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt. 2 (brak niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia) ocenił tylko w zakresie stanu technicznego obiektu, nie rozważając w ogóle, czy np. zapewnione zostało bezpieczeństwo pożarowe; bezpieczeństwo użytkowania; odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochrona środowiska; odpowiednie warunki użytkowe; ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich.
Dopiero po rzetelnym ustaleniu tych okoliczności organ będzie mógł zdecydować czy istnieje przesłanka do wydania decyzji w trybie art. 40 ustawy z 1974 r. prawo budowlane, czy też należy nakazać rozbiórkę spornego obiektu.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło