II GSK 1089/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Małgorzata Ciach po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 644/14 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wałbrzychu z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz J. C. kwotę 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 644/14, oddalił skargę [...] (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we [...] (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. i o zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej tzw. kosztów transakcyjnych dla powierzchni siedliska od 5,01 ha do 20 ha w wysokości 2000 zł. W wyjaśnieniach do złożonego wniosku skarżący wskazał, iż plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony przez niego osobiście, ponieważ jest ekspertem przyrodniczo-ornitologicznym. Skarżący oświadczył, iż nie jest pracownikiem żadnego organu administracji publicznej, wskazał, że w opinii Centrum Doradztwa Rolniczego w [...], nie zachodzi konflikt, o jakim mowa w art. 24 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.). Podkreślił, że plan jak i ekspertyza zostały wykonane zgodnie z metodyką przewidzianą do ich sporządzenia, plan został zarejestrowany na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego w [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej ze względu na sporządzenie planu rolnośrodowiskowego oraz dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej przez samą stronę postępowania. W ocenie organu doradca rolnośrodowiskowy, jak i ekspert przyrodniczy, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej występuje w charakterze osoby, która dysponuje wiedzą specjalistyczną zatem pełni rolę biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Z kolei plan rolnośrodowiskowy, jak i stanowiąca jego część w przypadku realizacji wariantów 4 lub 5 ekspertyza przyrodnicza są niezbędnymi elementami wniosku. Z tej przyczyny biegły, który jest jednocześnie stroną postępowania na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. podlega wyłączeniu. Dyrektor ARiMR decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że podstawą prawną orzekania było rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej: ustawa). Następnie przywołał treść art. 21 ust. 1-3 ustawy oraz § 2, ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowiący, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in.: realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Organ przywołał także § 2 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowiącego, że plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...). Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku. Według § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 – jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółowa charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 2, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów, na formularzy udostępnionym przez agencję. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Przepisy szczególne mogą posługiwać się innymi pojęciami dla oznaczenia biegłego tj. ekspert, rzeczoznawca, a ponadto mogą obligatoryjnie wymagać opinii biegłego. Zdaniem Dyrektora ARiMR doradca rolnośrodowiskowy, jak i ekspert przyrodniczy, w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowych występuje w charakterze osoby posiadającej wiedzę fachową w danej dziedzinie, a zatem należy traktować ich jak biegłych w myśl art. 84 § 1 k.p.a. Osoby te podlegają wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., przy czym w myśl regulacji zawartej w pkt 1, wyłączeniu ze sprawy podlega biegły, który jest jednocześnie stroną tegoż postępowania. Organ nie negował faktu, iż skarżący posiada odpowiednie kwalifikacje do sporządzania planów rolnośrodowiskowych i ekspertyz przyrodniczych. W ocenie Dyrektora ARiMR sytuacja, w której osoba pełniąca role doradcy rolnośrodowiskowego lub/i eksperta przyrodniczego, sporządza kluczowe dla sprawy dokumenty będąc jednocześnie stroną postępowania, podważa zaufanie obywateli do organów państwa i nie pogłębia świadomości i kultury prawnej obywateli, a tym samym narusza ogólna zasadę z art. 8 k.p.a. Biegły, za którego należy uznać doradcę i eksperta ze swojej istoty powinien być bezstronny, tymczasem w sprawie można mieć uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności. Skoro więc dokumenty, których istnienie stanowi podstawę przyznania płatności zostały sporządzone przez osobę, która powinna podlegać wyłączeniu, to jako takie nie mogą zostać uznane przez organy. Powoduje to, iż producent rolny nie posiada wymaganych w § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego planu działalności rolnośrodowiskowej i dokumentacji przyrodniczej. Nie spełnia więc warunku do uzyskania płatności. Sąd I instancji wyrokiem z 29 stycznia 2015 r. oddalił skargę skarżącego. Uzasadniając zapadły wyrok Sąd wskazał, że istotą sporu jest rozstrzygnięcie czy osoba będąca rolnikiem i jednocześnie doradcą rolnośrodowiskowym oraz ekspertem przyrodniczym może w swojej sprawie wystąpić do agencji rolnej z wnioskiem o przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej, dołączając wymagane przez przepisy prawa dokumenty, a to plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyzę przyrodniczą sporządzone osobiście, domagając się też zwrotu kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, i czy tak sporządzone dokumenty są dokumentami sporządzonymi przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzenia dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w świetle w § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ocenie Sądu należało podzielić stanowisko organów. Sąd wskazał na przepisy określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013, tj.: § 2 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 35 ust. 3 ustawy oraz treść przepisów art. 24 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 84 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że dla sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej lub ornitologicznej konieczny jest udział podmiotu posiadającego odpowiednie uprawnienia. Doradca rolnośrodowiskowy, jak i ekspert przyrodniczy, w postępowaniu dotyczącym przyznania na wniosek strony płatności rolnośrodowiskowych występuje w charakterze osoby posiadającej wiedzę fachową w danej dziedzinie, a zatem należy traktować ich jak biegłych w myśl art. 84 § 1 k.p.a. Osoby te podlegają zatem wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Wyłączeniu ze sprawy podlega biegły, który jest jednocześnie stroną tegoż postępowania. W ocenie Sądu używanie terminu "sprawa" na oznaczenie postępowania poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy wskazuje treść art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. ze względu na użyte w nim określenie "wynik spraw" (rezultat postępowania). Sąd wskazał, że skarżący jako osoba, która wykonała plan rolnośrodowiskowy i ekspertyzę dla siedlisk przyrodniczych i ptasich jest jednocześnie wnioskodawcą płatności rolnośrodowiskowych, czyli stroną tego postępowania, a zatem na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. podlega wyłączeniu od udziału w sprawie. Sąd podzielił w tym zakresie twierdzenie organu, że sytuacja taka narusza zasadę zaufania z art. 8 k.p.a. W konsekwencji uznał, że skarżący nie posiada wymaganych przepisami § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej. Reasumując Sąd uznał, że beneficjent płatności rolnośrodowiskowej figurujący na liście doradców rolnośrodowiskowych i ekspertów przyrodniczych nie może sam dla siebie sporządzić dokumentacji eksperckich, a to planu rolnośrodowiskowego i ekspertyzy przyrodniczej, w oparciu o które ubiega się o pomoc finansową i zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Z tych też względów oddalił skargę. Skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wniósł skarżący, zaskarżając wyrok z 29 stycznia 2015 r. w całości oraz zarzucając – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – naruszenie przepisów postępowania: art. 24 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a., polegające na uznaniu, że osoba sporządzająca plan działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentację przyrodniczą stanowiąca szczegółową charakterystykę danego środowiska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków występuje w postępowaniu w charakterze biegłego na podstawie art. 84 k.p.a. i podlega wyłączeniu na zasadach określonych w art. 24 k.p.a. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Organ nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Przypomnieć należy, że istotą sporu w sprawie jest to, czy osoba będąca rolnikiem i jednocześnie doradcą rolnośrodowiskowym oraz ekspertem przyrodniczym może w swojej sprawie wystąpić z wnioskiem o przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej, dołączając wymagane przez przepisy prawa dokumenty (plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyzę przyrodniczą) sporządzone osobiście, i czy tak sporządzone dokumenty są dokumentami sporządzonymi przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzenia dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w świetle w § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ocenie organów, zaakceptowanej przez Sąd I instancji, doradca rolnośrodowiskowy, jak i ekspert przyrodniczy, w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowych występuje w charakterze biegłego o jakim mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Osoby te podlegają wyłączeniu od udziału w sprawie (art. 84 § 2 k.p.a.) na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Oznacza to, że beneficjent płatności rolnośrodowiskowej figurujący na liście doradców rolnośrodowiskowych i ekspertów przyrodniczych, nie może sam dla siebie sporządzić dokumentacji eksperckich (planu rolnośrodowiskowego i ekspertyzy przyrodniczej), w oparciu o które ubiega się o pomoc finansową i zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Sąd I instancji stwierdził, że w takiej sytuacji należy uznać, że osoba taka nie posiada wymaganych przepisami § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej. Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z takim stanowiskiem i zarzuca naruszenie: art. 24 w zw. z art. 84 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie instytucja biegłego nie obejmuje swym zakresem wszystkich przypadków regulowanych przepisami prawa, w których występuje wykorzystanie w toku postępowania administracyjnego wiadomości specjalnych. Opinią biegłego, w rozumieniu art. 84 k.p.a., jest wyłącznie ekspertyza wydana przez osobę powołaną na biegłego przez organ administracji w toku postępowania, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wskazuje także, że gdyby skarżący kasacyjnie sporządził projekt dla własnej korzyści, nieobiektywny, to wówczas groziłaby mu odpowiedzialność zawodowa i skreślenie z listy doradców. Podkreśla także, że sam Departament Płatności Bezpośrednich ARiMR w piśmie z 15 września 2014 r. wyraził opinię, że przepisy rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej (Dz. U. Nr 89, poz. 545 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie szkoleń) oraz rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mają zastosowanie także w przypadku sporządzenia dokumentacji przyrodniczej przez eksperta przyrodniczego, który jednocześnie jest rolnikiem ubiegającym się o płatność rolnośrodowiskową. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne. W pierwszej kolejności, dla oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, istotne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, dlaczego do przyznania płatności rolnośrodowiskowej wymagane jest sporządzenie planu działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyzy przyrodniczej, przez osobę posiadającą stosowane uprawnienia. Przypomnieć należy, że warunkiem przystąpienia do realizacji pakietów przyrodniczych w ramach programu rolnośrodowiskowego jest posiadanie przez rolnika dokumentacji przyrodniczej sporządzonej przez uprawnionego eksperta botanika lub ornitologa. Dokumentacja przyrodnicza musi zawierać charakterystykę siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną na podstawie inwentaryzacji terenowej. Ponadto musi zostać przygotowana zgodnie z przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz obowiązującą metodyką sporządzania dokumentacji przyrodniczych, do 5 czerwca w roku złożenia wniosku o płatność lub też do 31 grudnia w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie Pakietu 4. i/lub 5. Powyższe wynika z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz rozporządzenia w sprawie szkoleń. Przepisy obu wymienionych rozporządzeń nie zawierają jakichkolwiek zakazów, czy też wyjątków, które by zabraniały sporządzenia dokumentacji przyrodniczej przez rolnika, który posiada odpowiednie uprawnienia eksperckie i ubiega się o płatność rolnośrodowiskową. Istotne jest jedynie to, aby informacje zawarte w dokumentacji przyrodniczej przedstawiające wyniki inwentaryzacji przyrodniczej były zgodne z wymaganiami jej przeprowadzenia na potrzeby programu rolnośrodowiskowego, a szczegółowe zalecenia odnośnie sposobu gospodarowania były zgodne z planem lub celami ochrony obszaru, na którym będą realizowane. Inaczej mówiąc prawodawca skupił się na tym, aby dokumentacja przyrodnicza spełniała wysokie wymogi fachowości jej sporządzenia, tak aby cele płatności rolnośrodowiskowej były realizowane. Taką gwarancję daje jej sporządzenia przez doradcę rolnośrodowiskowego i eksperta przyrodniczego wpisanych na listę doradców. Bezdyskusyjne w sprawie jest to, że skarżący kasacyjnie wymagane dokumenty (plan rolnośrodowiskowy i ekspertyzę przyrodniczą) załączył do wniosku o płatność rolnośrodowiskową. Adekwatnymi, porównywalnymi przykładami do niniejszej sprawy, w których ustawodawca zezwala na sporządzanie dokumentacji we własnej sprawie, jest np. możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej przez sędziego, prokuratora lub profesora w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnienie lekarza do wystawienia recepty dla siebie, czy też sporządzenie we własnej sprawie projektu budowalnego przez osobę z uprawnieniami architekta. We wszystkich tych przykładach chodzi wyłącznie o gwarancję fachowego, starannego i profesjonalnego opracowania dokumentu, w żadnym razie nie może być z tym wiązana sprawa bezstronności, neutralności działania. Reasumując tą część rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący kasacyjnie zasadnie zarzucił (posikując się stanowiskiem Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR z 15 września 2014 r.), iż przepisy rozporządzeń rolnośrodowiskowego i w sprawie szkoleń mają zastosowanie w przypadku sporządzenia dokumentacji przyrodniczej przez eksperta przyrodniczego, który jest rolnikiem ubiegającym się o płatność rolnośrodowiskową. W drugiej kolejności należy podzielić zarzuty skargi kasacyjnej, że skarżący – jako osoba sporządzająca plan działalności rolnośrodowiskowej i dokumentację przyrodniczą – nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszącym się wyłączenia biegłego. Przepisy te dotyczą sytuacji, gdy po wszczęciu postępowania organ, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., zwraca się do biegłego o wydanie opinii, gdy wymagane są wiadomości specjalne. Zatem biegły to osoba posiadająca wiedzę fachową w danej dziedzinie, powołana przez organ administracji do udziału w postępowaniu administracyjnym i w toku tego postępowania. Taki biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. (art. 84 § 2 k.p.a.). Natomiast plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyza przyrodnicza są obowiązkowymi załącznikami wniosku do płatności rolnośrodowiskowej, o czym była mowa wyżej. Dokumenty te są załączane do wniosku, a ich autor nie jest powoływany ani wskazywany przez organ. Co ważne plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyza przyrodnicza w trakcie postępowania administracyjnego wchodzą w skład materiału dowodowego sprawy, są dowodami z dokumentów i jak każdy inny dowód składany przez stronę lub zgromadzony przez organ podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów. Jeżeli organ poweźmie wobec nich jakiekolwiek wątpliwości, to ma prawo wezwać stronę do ich uzupełnienia, a także może sięgnąć do innych środków dowodowych, w tym powołać biegłego, do którego będą mieć zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, wbrew stanowisku organów zaakceptowanej przez Sąd I instancji, że w takim działaniu nie sposób doszukać się naruszenia zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., czyli zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że usprawiedliwione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 84 i art. 24 k.p.a. Nie ma bowiem przeszkód prawnych, aby osoba sporządzająca plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyzę przyrodniczą była jednocześnie wnioskodawcę płatności rolnośrodowiskowej. W takiej sytuacji nie będzie miała zastosowania instytucja wyłączenia ze sprawy o jakiej mowa we wskazanych przepisach. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną. Wskazać należy, że skorzystanie z instytucji procesowej, o której mowa w art. 188 p.p.s.a. możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to wnoszący skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1494/07). O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w zw. § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).