I FZ 96/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Klubu [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 671/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Klubu [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do zwrotu na rachunek bankowy za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 671/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Klubowi [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 3 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 671/16 wydanego w sprawie ze skargi Klubu [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 25 maja 2016 r., w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za poszczególne miesiące 2014 r. W uzasadnieniu Sąd podał, że odpis wyroku z uzasadnieniem został przesłany na adres kancelarii profesjonalnego pełnomocnika spółki i odebrany 13 grudnia 2016 r. W dniu 13 lutego 2017 r. pełnomocnik spółki wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, załączając do niego skargę kasacyjną. Uzasadniając wniosek wskazał, że 12 stycznia 2017 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu, nadał w polskiej placówce pocztowej przesyłkę pocztową zawierającą skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Łodzi. Następnie 8 lutego 2017 r. odebrał zwrot nadanej przesyłki pocztowej z adnotacją "adresat nieznany". Adresat wskazany na kopercie to: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi", ul. Piotrkowska 83, 90-436 Łódź". W ocenie pełnomocnika, niedochowanie terminu na skutek niedoręczenia przesyłki pocztowej nastąpiło z powodu okoliczności za zaistnienie których nie ponosi winy. Fakt zaistnienia oczywistej omyłki pisarskiej w adresie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest bezsporny, jednakże była ona wynikiem sytuacji zdrowotnej, w jakiej pełnomocnik się znalazł - w dniach 10 -13 stycznia 2017 r. przechodził nagłą i ostrą grypę żołądkową (wywołaną rotawirusem). W jej wyniku, pomimo dołożenia maksymalnej staranności przy sporządzeniu skargi kasacyjnej, co przejawiło się w ukończeniu skargi i wysłaniu jej z zachowaniem ustawowego terminu doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w postaci wskazania błędnego numeru porządkowego nieruchomości adresata (przy zachowaniu prawidłowej nazwy adresata, miasta i ulicy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu okolicznością wyłączającą brak winy z pewnością nie było popełnienie oczywistej, jak twierdził sam pełnomocnik, omyłki przy adresowaniu przesyłki do Sądu i wpisanie nieprawidłowego adresu, przez co przesyłka nie została skutecznie doręczona. Przy dołożeniu należytej staranności pełnomocnik był w stanie prawidłowo zaadresować przesyłkę ze skargą kasacyjną, tym bardziej, co sam podniósł, że grypa żołądkowa nie jest chorobą zaburzającą postrzeganie rzeczywistości. Ponadto Sąd wskazał, że na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Skoro zatem zespół kancelarii tworzy grono zaufanych i sprawdzonych współpracowników i partnerów biznesowych (doradców podatkowych, radców prawnych, adwokatów, notariuszy oraz biegłych rewidentów), to pełnomocnik powinien był podjąć działania mające na celu prawidłową ekspedycję korespondencji kierowanej do sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu podkreślił, że prowadzi kancelarię w formie indywidualnej, jednoosobowej praktyki, a współpracownicy kancelarii czy partnerzy biznesowi to zewnętrzne i całkowicie niezależne podmioty, zatem nie mógł im powierzyć nadania przesyłko do Sądu. Pełnomocnik podkreślił również, że nie zamierzał nie dochować terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a także, że grypa żołądkowa nie jest chorobą, która objawia się zaburzeniami w postrzeganiu rzeczywistości, co mogło by sugerować konieczność skorzystania z pomocy zewnętrznego podmiotu, zatem nie było powodu do skorzystania z pomocy osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że przesłanie skargi kasacyjnej na błędny adres nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy pełnomocnik dysponował właściwym adresem Sądu za pośrednictwem, którego należało wnieść skargę kasacyjną. Taka sytuacja jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik wykazał się niestarannością, która skutkowała uchybieniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Opisana sytuacja wskazuje, że przyczyną niedochowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej była w istocie niedokładność przy sporządzaniu pisma procesowego jakim jest skarga kasacyjna, w szczególności przy jej adresowaniu. Ta okoliczność ewidentnie wskazuje na winę pełnomocnika w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem słusznie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu i oddalił wniosek w tym zakresie. Profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować swoją pracę, ażeby w nagłych niezaplanowanych okolicznościach nie powodować sytuacji, w których interes strony byłby zagrożony. Przy wypełnianiu obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną, od której zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadne jest wymaganie od niego maksimum staranności przy jej wykonywaniu. Choroba zawsze jest sytuacją nieplanowaną, jednakże podmiot profesjonalny musi w taki sposób prowadzić swoja kancelarię alby zminimalizować ryzyko jej nieprawidłowego działania. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik prowadzi działalność jednoosobowo, zatem tym bardziej powinien być zabezpieczony na okoliczność niemożności wykonania przez siebie powierzonych przez mocodawców obowiązków. Jednocześnie rację ma Sąd pierwszej instancji, że skoro, jak sam pełnomocnik podkreślił, dolegliwości, które stanowiły przyczynę jego nieprawidłowego działania, nie upośledzały postrzegania rzeczywistości to tym bardziej niezrozumiałe jest błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę kasacyjną. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym spółce odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest prawidłowe. W oparciu o argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu oraz dokumenty zgromadzone w sprawie nie sposób było uznać, że pełnomocnik spółki nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.