II GZ 13/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Z., K. K. – Z. s.c. B. Z., K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1315/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. Z., K. K. – "Z." s.c. B. Z., K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1315/16 Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B. Z., K. K. – Z. s.c. B. Z., K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że skarżący, reprezentowani przez adwokata, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 16 września 2016 r. zostali wezwani do między innymi do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, stosownie treści art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."). Do usunięcia tych braków wyznaczony został siedmiodniowy termin, liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie przedłożono poświadczone przez pełnomocnika "za zgodność z oryginałem" odpisy pełnomocnictw zawierające odcisk imiennej pieczęci oraz nieczytelny podpis. Zdaniem Sądu I instancji, kserokopie nadesłanych pełnomocnictw poświadczone zostały w niekompletny sposób, ponieważ nie zawierały daty oraz oznaczenia miejsca sporządzenia poświadczenia. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.) adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 37 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżących, Sąd I instancji błędnie zrównał formalne wymogi poświadczenia dokumentów z poświadczeniem pełnomocnictw. Ich zdaniem ustawodawca odróżnia uwierzytelnianie pełnomocnictw od sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów. Przepis art. 4 ust. 1 b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.) wskazuje na wymagania formalne dla poświadczania odpisów dokumentów składanych przez stronę w procesie, które zgodnie z art. 48 p.p.s.a., będą równorzędne z oryginałami, mającymi moc dokumentów urzędowych. Mając na względzie treść uzasadnienia projektu ustawy z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. Nr 216, poz. 1676), nowelizacja odnosiła się wyłącznie do dokumentów innych, niż dotychczas uregulowane w ustawie, nie obejmując tym samym zmiany sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw. Ponadto, wskazując na potrzebę rozważenia celu poświadczania dokumentów, poprzez umieszczanie na jego odpisie miejsca i daty sporządzenia odpisu, skarżący uznali, że w przypadku pełnomocnictw ten element kontroli nie ma istotnego znaczenia. Pełnomocnictwo jest bowiem zawsze udzielane wcześniej i jest to czynność jednorazowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 37 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z kolei z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wprawdzie art. 37 § 1 p.p.s.a. nie zawiera żadnych wskazań, co do sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw lub innych dokumentów przez wymienionych w nim pełnomocników, ale takie wymogi wynikają z przepisów ustaw dotyczących korporacji zawodowych zrzeszających tych pełnomocników (art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, art. 9 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym), w brzmieniu nadanym im w wyniku zmian dokonanych ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Zgodnie zaś z art. 11 ustawy zmieniającej, w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji, dotychczasowej przepisy w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Zatem w tzw. nowych sprawach, a więc wszczętych z dniem 1 stycznia 2010 r. powinny obowiązywać wymogi wynikające ze znowelizowanych przepisów (por. Małgorzata Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 37 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016). Brak podstaw do przyjęcia zaprezentowanej przez skarżących tezy, że poświadczenie pełnomocnictwa obejmują inne reguły niż uwierzytelnianie innych dokumentów. Z treści powołanego art. 37 § 1 p.p.s.a. należy wywodzić, że pełnomocnictwo jest ważne tylko jeśli zawiera własnoręczny podpis mocodawcy lub stanowi wierzytelny odpis. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy a także doradca patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Wymogów, jakie powinien zawierać odpis dokumentu, aby uznać go za wierzytelny, w rozpoznawanej sprawie należy poszukiwać – jak słusznie zauważył Sąd I instancji – w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, gdzie w art. 4 ust. 1b wskazano, że adwokat ma prawo poświadczania odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać przede wszystkim podpis adwokata, datę oraz miejsce jego sporządzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, od prawnika profesjonalisty powinno się wymagać należytej staranności polegającej na prawidłowym wykonaniu wezwania, w którym zwrócono się do "złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu" do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, w tym dochowania wymogów formalnych, jakie określa art. 4 ust. 1b ustawy Prawo o adwokaturze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tylko dokument spełniający powyższe wymagania i wniesiony w wyznaczonym terminie mógł zostać uznany za spełniający przesłanki uzupełnienia braków formalnych w sprawie. Sąd I instancji prawidłowo więc uznał, że braki formalne skargi nie zostały prawidłowo uzupełnione i skargę należało odrzucić. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie