I SA/Gd 817/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 12 maja 2016 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 163 § 2 oraz art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "O.p.") po rozpatrzeniu wniosku "A" S.A. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 listopada 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2010 r. do kwietnia 2012 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, że przesyłkę zawierającą ww. decyzję Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wysłał listem poleconym nr ([...] za zwrotnym potwierdzeniem odbioru za pośrednictwem Urzędu Pocztowego [...] stronie – spółce "A" S.A. na adres siedziby wskazany również w Krajowym Rejestrze Sądowym tj. ul. [...]. Jak wynika z akt sprawy doręczenie powyższej decyzji nastąpiło w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez tzw. "doręczenie zastępcze" w dniu 14 grudnia 2015 r. wobec jej niepodjęcia w terminie 14 dni po dwukrotnym awizowaniu (30 listopada 2015 r. i 8 grudnia 2015 r.). Pismem nadanym w dniu 8 marca 2016 r. w polskiej placówce operatora wyznaczonego Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie została jej doręczona w sposób prawem przewidziany. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podatnik wskazał, że osoba przebywająca w biurze Pani K. K., w okresie w którym podjęto próby doręczeń decyzji nie przebywała ani na urlopie wypoczynkowym, ani na zwolnieniu lekarskim, lecz stale obecna była pod ww. adresem. Zdaniem podatnika prowadzi to do wniosku, że brak doręczenia decyzji Dyrektora UKS uwarunkowany był czynnikami niezależnymi od skarżącej, których nie sposób wskazać na dziś ich źródła i charakteru. Podatnik wskazał ponadto, że wiedzę o wydaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzji powziął w dacie doręczenia wydanych na jej podstawie tytułów egzekucyjnych tj. 24 lutego 2016 r. Spółka wskazała ponadto, że możliwość wniesienia odwołania powstała dopiero w dacie 1 marca 2016 r., kiedy prezes zarządu udał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu przejrzenia akt sprawy postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby wyjaśnił, że w sprawie spełnione zostały wszystkie wymogi prawidłowego doręczenia tj. prawidłowy adres odbiorcy, podwójne awizo, pozostawienie przesyłki w UP przez 14 dni. Tym samym nie sposób zgodzić się z argumentem strony aby decyzja nie została doręczona w sposób prawem przewidziany. Przy czym strona wskazuje, iż podjęła działania u operatora pocztowego jednakże na powyższą okoliczność nie przedłożyła żadnych dowodów. W okolicznościach sprawy należy przyjąć, że doręczenie było prawidłowe, zgodne z przepisami w zakresie doręczeń. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skuteczne doręczenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej miało miejsce 14 grudnia 2015 r., a zatem termin do złożenia odwołania upływał z dniem 28 grudnia 2015 r. Strona odwołanie złożyła pismem z dnia 8 marca 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w tym samym dniu) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Kolejno odnosząc się do kwestii przywrócenia terminu organ odwoławczy uznał, że podniesione we wniosku argumenty dotyczące jakoby tzw. "czynniki niezależne", których podatnik w ogóle nie wskazał, nie określił oraz w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, nie stanowią przyczyny uniemożliwiającej odebranie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 listopada 2015 r., i złożenie odwołania w terminie, a tym samym nie dają podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy. Skoro w biurze skarżącej czynna była, jak to wskazuje skarżąca, pracownica Pani K. K. domniemywać można, że powinna ona odbierać korespondencję pocztową. Przy czym prezes zarządu nigdy nie kwestionował, że zostały podjęte próby doręczenia ww. decyzji. Prezes zarządu znał terminy podejmowanych prób doręczenia, ponieważ jest w stanie zapewnić, że w tych terminach K. K. była stale obecna w biurze spółki, a mimo to twierdzi, że decyzja nie została prawidłowo doręczona bez winy spółki. Zdaniem Dyrektora Spółka nie może przerzucać na organy podatkowe ewentualnych uchybień swoich pracowników, którzy będąc czynni w lokalu (biurze) przedsiębiorstwa powinni przyjmować korespondencję tak urzędową jak i prywatną. W tej sytuacji zasadne jest stwierdzenie, że wobec braku bliższych informacji na temat w jaki sposób wystąpiły przeszkody uniemożliwiające pracownikom Spółki odebranie przedmiotowej decyzji i złożenie w terminie odwołania uznać należy, że podatnik nawet w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Ogólnikowość wyjaśnień podatnika, w zasadzie ogranicza się do gołosłownych twierdzeń i nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Dyrektor wskazał jednocześnie, że w jego ocenie były podejmowane przez podatnika działania, które miały na celu uniemożliwić wydanie jak i doręczenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 listopada 2015 r. W spółce prowadzone były, jak wynika z informacji UKS jednocześnie trzy postępowania. W każdym z tych postępowań korespondencja była odbierana wybiórczo. Kolejno organ wskazał, że gdyby nawet uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatnika, to podanie o przywrócenie terminu zostało złożone z przekroczeniem terminu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Jak podaje bowiem sama strona powzięła wiedzę o wydaniu przedmiotowej decyzji w dacie doręczenia jej tytułów wykonawczych tj. 24 lutego 2016 r. Mając zatem na uwadze, że w dniu 24 lutego 2016 roku doręczono stronie tytuł wykonawczy uznać należy, że w tym dniu znana stała się dla niej sygnatura oraz data wydanej decyzji Dyrektora UKS. Skoro zatem termin doręczenia tytułów wykonawczych jest bezsporny, ich treść nie została przez stronę skarżącą zakwestionowana i wynika z nich w sposób jednoznaczny, że podstawę prawną stanowi decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 listopada 2015 r., to z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak zwrócenia uwagi na treść tytułu wykonawczego rozpatrywać należy w kontekście braku należytej staranności podatnika o zabezpieczenie własnych interesów. W takim wypadku wiedza podatnika (lub jej brak) o treści decyzji, w sytuacji istnienia domniemania jej doręczenia w świetle postanowień art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, nie mogła mieć znaczenia. Przeglądanie przez prezesa zarządu spółki akt postępowania egzekucyjnego w siedzibie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie może stanowić ewentualnego terminu początkowego zgodnie, z którym skarżącej rozpoczął biec termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze złożeniem odwołania. Powzięcie przez stronę wiedzy w przedmiocie wydanej decyzji nie mogło zatem nastąpić w dniu 1 marca 2016 r. z uwagi na fakt, że przeglądanie akt w postępowaniu egzekucyjnym jest czynnością wtórną w stosunku do otrzymanych tytułów wykonawczych. Na przedmiotowe postanowienie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: - art. 150 § 4 O.p. poprzez uznanie, że w sprawie doszło do tzw. doręczenia zastępczego, podczas gdy do doręczenia decyzji doszło dopiero w dniu 1 marca 2016 r. kiedy to z aktami postępowania zapoznał się Prezes Zarządu Spółki, - art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez prowadzenie postępowania pomimo zaistnienia przesłanek do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego, - art. 162 O.p. poprzez uznanie, że odwołanie złożone przez skarżącą z dnia 8 marca 2016 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu, podczas gdy analiza treści tegoż wniosku oraz okoliczności podniesione w zarzucie dotyczącym naruszenia art. 223 § 2 O.p., winna prowadzić do wniosku, iż wniosek z 8 marca 2016 r. nieprzygotowany przez profesjonalnego pełnomocnika winien zostać uznany za wniesione odwołanie od decyzji, - art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności przedstawionych w załączonych do skargi dokumentach, - art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie, w postaci załączonych do skargi dokumentach, wskazujących na to, że kierowane do skarżącej drogą pocztową pisma nie są doręczane z przyczyn od niej niezależnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zajęte w niniejszej sprawie w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 144 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, przez pracowników obsługujących organ podatkowy lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 151 § 1 ustawy osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt. 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma osobie fizycznej w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, o czym dwukrotnie zawiadamia się adresata. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2). Doręczenie przewidziane w art. 150 Ordynacji podatkowej oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie (por. wyrok TK z dnia 17 września 2002 r. SK 35/01 OTK - A 2002, nr 5, poz. 60; postanowienie SN z dnia 104 września 1970 r., sygn. akt IPZ 53/70). Powyższy tryb, przewidziany w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej został zastosowany w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca sporną decyzję wysłana na adres siedziby Spółki wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym była dwukrotnie awizowana w dniach 30 listopada 2015 r. i 8 grudnia 2015 r. O fakcie przechowywania przesyłki w placówce pocztowej skarżąca została poinformowana poprzez pozostawione przez doręczyciela zawiadomienia. W związku z tym, że w terminie 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia, przesyłka nie została odebrana przez skarżącą, decyzję prawidłowo uznano za doręczoną w dniu 14 grudnia 2015 r., stosownie do treści art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Tym samym od dnia następującego po tym dniu rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania i upływał on w dniu 28 grudnia 2015 r. Odnosząc się do zarzutów jakoby organ nigdy nie doręczył zaskarżonej decyzji bowiem pracownik przebywający w siedzibie Spółki w okresie, w którym organ starał się doręczyć sporną decyzję, nigdy dokumentów tych nie odebrał, podkreślić należy, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Co prawda możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 194 § 3 O.p.), ale należy mieć na uwadze, że również w postępowaniu podatkowym ciężar przeprowadzenia dowodu, spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Uwzględniając, że znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji stanowi dokument urzędowy, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści, w ocenie Sądu brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego z udziałem Poczty Polskiej związanego z doręczeniem tej decyzji. Tym niemniej, Sąd dokonał oceny zwrotnego potwierdzenia przesyłki, znajdującego się w aktach sprawy i uznał, że dokument ten zawiera wszelkie niezbędne informacje zarówno co do sposobu awizowania, dat tej czynności, wreszcie zwrotu przesyłki do nadawcy. Natomiast skarżąca nie zdołała obalić domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach. Okoliczności tych, w ocenie Sądu nie uprawdopodobniły również dokumenty przedłożone przy skardze. Dlatego Sąd potwierdza wniosek organu odwoławczego, że przesyłka kierowana do podatnika została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 14 grudnia 2015 r., tj. z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia o niemożności doręczenia i pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym. W kontekście powyższego zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej 14-dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg dnia 15 grudnia 2015 r. i upłynął bezskutecznie 28 grudnia 2015 r. Skoro zatem skarżąca nadała odwołanie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 8 marca 2016 r., to oznacza, że uczyniła to z uchybieniem terminu do jego złożenia. Przyznać należy przy tym rację organowi podatkowemu co do tego, że ustalenia w przedmiocie adresu strony skarżącej, właściwego dla dokonywania doręczeń nie były wadliwe. Sporną decyzję wysłano na adres, którym posługuje się Spółka i który jest wskazany w KRS jako adres siedziby. Wskazania wymaga również, że w toku postępowania wymiarowego pisma kierowane do Spółki na ww. adres były odbierane, lecz wybiórczo. Kolejno wskazać należy, że stosownie do art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437). W złożonej skardze strona wskazała, iż termin do złożenia wniosku biegł od dnia 1 marca 2016 r., tj. od daty zapoznania się przez Prezesa Zarządu Spółki z aktami postępowania egzekucyjnego w Urzędzie Skarbowym. Tymczasem, z akt sprawy wynika, że w dniu 24 lutego 2016 roku doręczono stronie tytuł wykonawczy, w którym jako podstawę prawną prowadzenia egzekucji wskazano sporną decyzję Dyrektora UKS z dnia 26 listopada 2015 r. W świetle powyższego zgodzić należy się z konkluzją Dyrektora Izby Skarbowej, że skarżąca co najmniej w dacie otrzymania ww. tytułu wykonawczego tj. w dniu 24 lutego 2016 r. wiedziała, że została wydana dla niej przedmiotowa decyzja z 26 listopada 2015 r. Strona ponadto miała świadomość, że toczy się wobec niej postępowanie kontrolne w powyższym zakresie. Tym samym przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała co najmniej w dniu 24 lutego 2016 r. i od tego dnia należało liczyć 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 O.p. Złożenie przedmiotowego wniosku w dniu 8 marca 2016 r. nastąpiło więc z uchybieniem terminu przewidzianego w ww. przepisie. Skoro bowiem termin doręczenia tytułu wykonawczego jest bezsporny, jego treść nie została przez stronę skarżącą zakwestionowana i wynika z niego w sposób jednoznaczny, że podstawę prawną stanowi decyzja wymiarowa z dnia 26 listopada 2015 r., doręczona stronie w sposób przewidziany w art. 150 O.p., to brak zwrócenia uwagi na jego treść rozpatrywać należy w kontekście braku należytej staranności podatnika o zabezpieczenie własnych interesów. W takim wypadku wiedza podatnika (lub jej brak) o treści decyzji, w sytuacji istnienia domniemania jej doręczenia w świetle postanowień art. 162 § 2 O.p., nie mogła mieć znaczenia. A zatem, gdy uchybienie terminu do złożenia środka odwoławczego nie było wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania decyzji (aktu administracyjnego), od którego przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 ustawy należy liczyć od dnia powzięcia informacji o wydaniu aktu. Data wydania aktu musi być określona w sposób bezsporny. W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie. Nie może to być, jak twierdzi autor skargi data, w której podatnik zapoznał się aktami postępowania egzekucyjnego, gdyż o dacie od której należy liczyć termin decydowałby sam podatnik, a nie przepis prawa. Sąd akceptuje także ustalenia i rozważania organu odwoławczego co do nieuprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazano wyżej sporna decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 O.p., działania poczty nie były obarczone nieprawidłowościami. Jednakże kwestia oceny braku winy w uchybieniu terminu, wobec ustalenia, że wniosek o jego przywrócenie został złożony po upływie terminu przewidzianego w przepisie art. 162 § 2 O.p., staje się bezprzedmiotowa. W konsekwencji Sąd uznał, w świetle przesłanek art. 162 Ordynacji podatkowej, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymogami art. 210 § 4 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.