III SA/Gd 662/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody z dnia 22 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 19 lutego 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta , na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.), odmówił wymeldowania T. O. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła H. W. podając, że T. O. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Obecnie przebywa w więzieniu - został skazany na 10,5 roku pozbawienia wolności za zabicie ojca. Sąd uznał go również za niegodnego dziedziczenia po ojcu. Ponadto dom spłonął w maju 2015 r. i musi zostać rozebrany. Urząd Miasta wymaga, aby przed rozebraniem lokalu wszyscy zostali z niego wymeldowani. Organ wskazał, że podczas przeprowadzonej kontroli meldunkowej ustalono, że dostęp do budynku jest ograniczony- drzwi są zabite dyktą, widnieje na nich informacja o prowadzonych robotach budowlanych , brak jest informacji o tym, by dom przeznaczony był do rozbiórki. Ponadto ustalono, że decyzją administracyjną odmówiono rozbiórki budynku. Od decyzji tej strony złożyły odwołanie. Organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, pozwalające na dokonanie wymeldowania. T. O. nie opuścił lokalu w sposób trwały i dobrowolny, a jego czasowa nieobecność w miejscu zameldowania wynika z odbywania kary pozbawienia wolności. Nie było sporne, że bezpośrednio przed osadzeniem przedmiotowy lokal stanowił jego centrum życiowe. Ma on również zamiar powrotu do lokalu po odbyciu kary pozbawienia wolności. Organ wskazał, że meldunek jest wyłącznie rejestracją miejsca pobytu i jest niezależny od prawa własności lokalu. Ponadto wyjaśnił, że choć - zdaniem wnioskodawczyni- budynek nadaje się do rozbiórki, to stan techniczny budynku nie może mieć wpływu na decyzję meldunkową, bowiem organy meldunkowe nie mają kompetencji do ustalania tej kwestii, jeśli budynek istnieje. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. W.. Wskazała, że organ meldunkowy naruszył treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 80 k.p.a poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i uznanie, że wymieniony nie opuścił miejsca pobytu stałego, pomimo że budynek uległ spaleniu oraz całkowitemu zniszczeniu i nie nadaje się do zamieszkania. Dodała, że w spornym lokalu nie ma rzeczy należących do wymienionego, a powrót do lokalu będzie niemożliwy, bowiem lokal jest zdewastowany i nienadający się do zamieszkiwania osób. Wojewoda decyzją z dnia 22 kwietnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że należało ustalić, czy T. O. mieszka w miejscu pobytu stałego bądź czy lokal opuścił w sposób dobrowolny i trwały i zaniechał jego posiadania poprzez zrezygnowanie z prawa do przebywania w nim i zerwania więzi łączącej go z tym lokalem. T. O. został aresztowany w 2013 r. i odbywa karę pozbawienia wolności. Przed aresztowaniem mieszkał w spornym lokalu. Choć od około 3 lat nie przebywa w przedmiotowym lokalu, to jednak opuszczenie lokalu nie nosi znamion dobrowolności i trwałości, bowiem nieobecność w lokalu spowodowana jest odbywaniem kary pozbawienia wolności. O dobrowolnym i trwałym opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy zaistnieją okoliczności wskazujące na to, że osoba zameldowana, z własnej i nieprzymuszonej woli podjęła decyzję o opuszczeniu danego lokalu, zrezygnowała z przebywania w nim oraz o przeniesieniu swojego centrum życiowego w inne miejsce z jednoczesnym zerwaniem więzi łączącej ją z tym lokalem. Opuszczenie lokalu przez T. O. nie było dobrowolne i było spowodowane osadzeniem w areszcie. Wymieniony tuż przed aresztowaniem zamieszkiwał w spornym lokalu na pobyt stały. Nie można było przyjąć, że gdyby nie aresztowanie, miałby zamiar ten lokal dobrowolnie opuścić. Nie można także uznać, że wymieniony trwale opuścił przedmiotową nieruchomość, bowiem z jego wyjaśnień wynika, że po odbyciu kary pozbawienia wolności chce ponownie zamieszkać w tym lokalu, co świadczy, że nie zerwał więzi łączącej go z tym lokalem i ma zamiar zamieszkiwania w nim w przyszłości. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdził brak spełnienia przesłanek określonych w art. 35 ustawy. Opuszczenia spornego lokalu przez wymienionego nie można było uznać za dobrowolne i trwałe, co w konsekwencji musiało skutkować odmową jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej. Organ, odnosząc się do stanowiska wnioskodawczyni, że wymieniony nie będzie mógł wrócić do spornej nieruchomości ze względu na jej stan techniczny stwierdził, że decyzja w sprawie rozbiórki budynku ( odmowna) nie jest prawomocna, a ze zgromadzonego materiału nie wynika, by właściciele wystąpili do organu nadzoru budowlanego o wydanie decyzji o wyłączenie budynku z użytkowania jako zagrażającego pobytowi ludzi. W takim przypadku organ budowlany rozstrzygałby podnoszone przez wnioskodawczynie kwestie, a gdyby budynek nie nadawałby się do zamieszkania- nakazałby rozbiórkę obiektu. Wskazując na orzecznictwo NSA organ stwierdził, że nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienie od tej oceny możliwości zameldowania. Zatem skoro budynek, który jest przedmiotem postępowania nie został rozebrany, lub nie ma prawomocnej decyzji właściwego organu o jego rozbiórce, zobowiązującej właścicieli do jego rozebrania w określonym terminie, a jednocześnie T. O. nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny, nie można zaakceptować żądania wnioskodawczyni o wymeldowanie go z lokalu. Podnoszone przez wnioskodawczynię argumenty nie wskazują na brak możliwości zrealizowania przez T. O. zamiaru zamieszkania w lokalu w przyszłości, np. po ewentualnym remoncie. Sam osąd wnioskodawczyni, że budynek powinien zostać rozebrany, nie może zostać zaakceptowany przez organ meldunkowy bez potwierdzającej go prawomocnej decyzji wydanej przez właściwe organy posiadające kompetencje w zakresie orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego. H. W. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody, wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie: art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która winna zostać uchylona w całości; art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nie zapewnienie odwołującej czynnego udział w postępowaniu i uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w postaci wyjaśnień T. O.; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co spowodowało brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że opuszczenie lokalu przez T. O. nie było dobrowolne, że nie zerwał on więzi łączącej go z lokalem i że opuszczenie lokalu nie jest trwałe; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, dowolne interpretowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji brak istotnych dla sprawy ustaleń. W uzasadnieniu skarżąca podała, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Powołując się na orzeczenie NSA podała, że brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania się , opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Wskazała, że stanowisko judykatury wskazuje, że wieloletnia kara pozbawienia wolności wyczerpuje znamiona trwałości. Wskazała, że nie jest wykluczone, że osoba pozbawiona wolności utrzymuje taki kontakt z lokalem mieszkalnym, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia lokalu. Utrzymywanie tego kontaktu powinno przybrać takie formy zachowania się, jak: pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku, czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu, uzewnętrznianie woli powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie. Zdaniem skarżącej organ nie podjął próby wyjaśnienia w/w okoliczności. Uniemożliwił również skarżącej ustosunkowanie się do wyjaśnień T. O.. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu w zakresie jego braku właściwości w przedmiocie oceny możliwości faktycznego zamieszkiwania w lokalu. Podniosła, że nie sposób przyjąć, aby ktokolwiek mógł realizować swoje podstawowe czynności życiowe w lokalu, który nie nadaje się do zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz.388 ) organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nie budzi obecnie żadnych wątpliwości, że zameldowanie ma charakter ściśle ewidencyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że opuszczenie miejsca pobytu stałego (opuszczenie lokalu) musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Sąd nie podziela poglądu, zaprezentowanego w skardze, że w przypadku zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu- aresztowania i skazania na karę pozbawienia wolności – brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Skoro - jak wyżej wskazano - wymeldowanie związane jest z dobrowolnością i trwałością opuszczenia lokalu, reguły takie stosować należy w każdym przypadku dokonywania oceny spełnienia przesłanek do wymeldowania, także wobec osoby skazanej na karę pozbawienia wolności. Sąd podziela pogląd organów obu instancji, że skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu, który przed aresztowaniem stanowił jego centrum życiowe, dobrowolnie, a jego obecne w nim nieprzebywanie związane jest z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Skarżący deklaruje chęć powrotu do tego lokalu – co więcej - jeszcze przed złożeniem przez skarżącą wniosku w niniejszej sprawie złożył pismo do organu , sprzeciwiające się dokonaniu jego wymeldowania z pobytu stałego, czyli uzewnętrznił wolę powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie. Dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu wiąże się – co do zasady - z przeniesieniem centrum życiowego w inne miejsce z zamiarem stałego tam pobytu. W żaden sposób nie można uznać, że w niniejszej sprawie zaistniał tego rodzaju stan faktyczny. Nie jest też możliwe dokonanie zameldowania na pobyt stały w zakładzie karnym. Z akt sprawy wynika, że uczestnik postępowania zakończy odbywanie orzeczonej kary pozbawienia wolności najpóźniej w marcu 2024 r., przy czym kara może być skrócona o dwa - trzy lata, czyli może się zakończyć w marcu 2021r. Nie są to terminy aż tak odległe w czasie, by utożsamiać je z trwałym opuszczeniem miejsca pobytu. Sąd podziela także pogląd organów , że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi. Zatem skoro przedmiotowy budynek nie został rozebrany ani nie została wydana przez właściwy organ prawomocna decyzja, nakazująca jego rozbiórkę w określonym terminie, nie ma podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu uczestnika postępowania. Zasadnie ponadto organ odwoławczy argumentuje, że możliwe jest przeprowadzenie w przyszłości remontu budynku. W ocenie Sądu organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy oraz prawidłowo przyjęły, że brak jest przesłanek do wymeldowania uczestnika postępowania z miejsca stałego pobytu. Zarzut skargi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w postaci wyjaśnień T. O. jest bezzasadny. Zauważyć należy, że skarżąca ustanowiła swym pełnomocnikiem W. O. – N., do której wystosowano zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań. W. O. – N. zajęła - w odpowiedzi na w/w wezwanie - stanowisko w sprawie w piśmie z dnia 13 stycznia 2016 r. Nadmienić ponadto należy, że przed organem odwoławczym uczestnik postępowania żadnych wyjaśnień nie składał. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących rodzaju przestępstwa, za które uczestnik postępowania został skazany i orzeczenia o uznaniu go za niegodnego dziedziczenia po zmarłym ojcu zauważyć należy, że – w ocenie Sądu – są to okoliczności, które mogą być podnoszone w ewentualnym postępowaniu o eksmisję skarżącego z przedmiotowego lokalu, nie mogą jednak być brane pod uwagę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym jego wymeldowania. Podkreślenia wymaga, że postępowanie o wymeldowanie nie może "zastępować" orzeczenia sądu powszechnego , rozstrzygającego o prawie danej osoby do lokalu. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.