VIII SA/Wa 150/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. F. (dalej także jako: "skarżąca") na postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej jako: "SKO" lub "organ odwoławczy"), którym to postanowieniem ww. organ po rozpoznaniu zażalenia M. F. na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] wydane przez Wójta Gminy Z. ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego przeprowadzonego zgodnie z decyzją Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 2015 r. w kwocie [...] zł dla A. B.- [...] oraz [...] zł dla M. F. na pokrycie kosztów rozgraniczenia oraz ustalające termin uiszczenia tych kosztów i zobowiązujące do ich uiszczenia na rachunek Urzędu Gminy w Z. – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granicy nieruchomości położonych w obrębie D. [...] gmina Z. oznaczonych nr [...] stanowiącą własność A. B.- [...], a nieruchomością nr [...] stanowiącą własność M. F. zostało wszczęte w dniu [...] maja 2015 r., a w wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt Gminy Z. wydał w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzję zatwierdzającą granicę między ww. nieruchomościami. W dniu [...] sierpnia 2015 r. Wójt Gminy Z. postanowieniem ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego ww. nieruchomości w kwocie [...] zł zgodnie z wystawioną fakturą przez dokonującego czynności rozgraniczenia geodety, obciążając tymi kosztami A. B.- [...], kierując się tym, że koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę jako poniesione w jej interesie. Na skutek zażalenia SKO w R. postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości argumentując, iż pokrycie kosztów powinno spoczywać po obu stronach postępowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy Z. wydał ww. postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r., na podstawie którego obciążył kosztami przeprowadzonego rozgraniczenia właścicielki obu nieruchomości każda z nich kwota po [...] zł. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła M. F. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które doprowadziło do obciążenia również jej kosztami rozgraniczenia nieruchomości w sytuacji, gdy stroną postępowania, która powinna ponieść koszty w całości jest A. B.- [...] jako osoba, na której wniosek postępowanie to zostało wszczęte i przeprowadzone oraz nie wyjaśnienie, dlaczego koszty postępowania obciążają również ją jako uczestniczkę postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając o utrzymaniu w mocy ww. postanowienia organu I instancji wskazało, że podstawą prawną umożliwiającą obciążenie stron kosztami tego postępowania jest art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "kpa") w związku z art. 262 § 1 pkt 2 kpa, stosownie do których organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji ustala z drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, a także że stronę obciążają koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postepowanie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy SKO w R. podniosło, że z uwagi na fakt, iż granice obu działek były sporne, rozgraniczenie prowadzone było zarówno w interesie właścicielki działki nr [...], jak i właścicielki działki nr [...], a zatem istniała podstawa do obciążenia kosztami postępowania właścicielki obu nieruchomości w równych częściach, według zasad określonych w art. 152 kodeksu cywilnego. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, w którym stwierdzono, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wniosła M. F. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 264 § 1 kpa w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe postanowienie Wójta Gminy Z. w zakresie w jakim obciąża skarżącą kosztami rozgraniczenia w sytuacji, gdy stroną postępowania, która powinna ponieść te koszty w całości jest A. B.- [...]; 2) naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 138 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez jego nie zastosowanie i nie uchylenie w zaskarżonej części postanowienia organu I instancji, podczas gdy brak jest wyjaśnienia dlaczego koszty postępowania obciążają również uczestnika postępowania, tj. M. F. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w R., jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości stron było przeprowadzone w 2010 r. z wniosku skarżącej, koszty tego postępowania poniosła w całości skarżąca. Granica wyznaczona obecnie pokrywa się z granicą określoną w tamtym rozgraniczeniu, w związku z tym uważa, że przedmiotowe postępowanie było nieuzasadnione, wszczęte jedynie w subiektywnym interesie A. B.- [...], a nie w obiektywnym interesie wszystkich stron i mającym służyć prawidłowemu ustaleniu stanu prawnego i faktycznego objętych postępowaniem nieruchomości. Tym samym koszty rozgraniczenia powinna ponieść jedynie ww. W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Uczestnik postępowania A. B.- [...] w piśmie z dnia [...] października 2016 r. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że fakt wcześniejszego przeprowadzenia rozgraniczenia nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. O ile wcześniejsze postępowanie faktycznie miało miejsce, gdyby nie został usunięty kamienny słupek graniczny między działkami stron, ponowne ustalanie przebiegu granicy byłoby zbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zgodność z prawem obciążenia skarżącej kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 kpa i art. 264 § 1 kpa. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 264 § 1 kpa ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia. W rozpoznawanej sprawie rozgraniczeniowej organ poniósł koszty związane z czynnościami powołanego do rozgraniczenia geodety i są to koszty uzasadnione. Ich wysokość została ustalona na podstawie faktury VAT Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wystawionej przez geodetę wykonującego czynności rozgraniczenia pomiędzy spornymi nieruchomościami w kwocie [...] zł. W toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez geodetę, granice działek objętych wnioskiem o rozgraniczenie okazały się sporne, ich przebieg nie został ustalony, w związku z czym sprawa została przekazana do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Należy zatem uznać, że rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich stron postępowania i istniała w tej sytuacji podstawa do obciążenia kosztami postępowania skarżącej, bowiem każda ze stron biorąca udział w postępowaniu rozgraniczeniowym miała interes w ustaleniu przebiegu granic. Zatem również w interesie skarżącej prowadzono postępowanie rozgraniczeniowe, co uzasadnia obciążenie jej kosztami tego postępowania. Skoro więc, jak wynika z art. 152 kc, postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących, to też wszyscy oni są zobowiązani do partycypowania w tych kosztach bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. W sprawie zatem istniała podstawa do powołania się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSA/WSA z 2007 r. nr 2, s. 26; LEX nr 229485), zgodnie z którą organ administracji, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jakkolwiek postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach administracyjnym i sądowym, to nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana w dwóch aktach prawnych: w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Sąd uznał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które – w jego ocenie – zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Zatem wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani są do udziału w wydatkach bez względu na to, kto żądał wszczęcia postępowania. Okoliczności sprawy dawały więc niewątpliwie podstawę, by kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyć również skarżącą, jako właścicielkę sąsiadującej nieruchomości objętej wnioskiem rozgraniczeniowym. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.