I FZ 6/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 948/16 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 9 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełniania braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 948/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W.S. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełniania braku formalnego skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 19 sierpnia 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, względnie do potwierdzenia, że jest to kwota 42.258 zł, wskazana przez Dyrektora Izby Celnej w G. w odpowiedzi na skargę - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi. Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd odrzucił jego skargę. Pismem z dnia 24 października 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że z przyczyn niezawinionych przez niego nie uzupełnił braków formalnych skargi. Skarżący wyjaśnił, że w okresie od dnia 25 sierpnia 2016 r. do dnia 6 września 2016 r. przebywał w podróży służbowej w Chinach. W tym czasie w domu nie było żadnego z domowników, ponieważ również żona była w podróży służbowej. Przedmiotowe wezwanie odebrała A.S., zatrudniona jako sprzedawca w sklepie jego żony, nie będąca jego pracownikiem. Prawdopodobnie korespondencja wraz z wezwaniem gdzieś się zagubiła i nie została jemu przekazana. W związku z tym, w ocenie skarżącego, niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy, gdyż o treści wezwania dowiedział się dopiero w dniu 18 października 2016 r., kiedy doręczono mu postanowienie o odrzuceniu skargi. Do wniosku załączono oświadczenie A.S. oraz kopie paszportów z datami podróży. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Przebywanie przez skarżącego w podróży służbowej nie jest okolicznością wyłączającą winę w uchybieniu terminu. Takiego wyjazdu z pewnością nie można bowiem zakwalifikować jako okoliczności niezależnej od strony, na którą nie miała ona wpływu, nagłej lub nieprzewidywalnej - czyli takiej, która w obiektywny sposób uniemożliwia zachowanie terminu. Strona, która wyjeżdża w trakcie postępowania, powinna tak zorganizować swoje sprawy, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Zdaniem Sądu, nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja wniosku, że pracownik małżonki, który odebrał przesyłkę zawierającą wezwanie, zagubił ją i nie przekazał jej skarżącemu. Sąd zauważył ponadto, że strona ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników a także osób trzecich, a skutki zaniedbania tych osób obciążają ją samą. Również kwestia, czy pracownik małżonki był upoważniony do odbioru pism kierowanych do skarżącego pozostaje bez wpływu na zasadność wniosku. Podnieść należy, że A. S., podpisując w swoim imieniu dokument potwierdzający doręczenie przesyłki skierowanej do skarżącego, jednocześnie zobowiązała się do jej przekazania. Sąd podniósł, że w toku postępowania przed organami skarżący nie kwestionował prawidłowości doręczeń, które niejednokrotnie następowały do rąk A.S.. W konsekwencji, w ocenie Sądu skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które wystąpiłyby w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i które Sąd mógłby rozważyć oraz ewentualnie potraktować jako przeszkody uniemożliwiające skarżącemu zachowanie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, z tych powodów wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący domagają się jego uchylenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi dalej jako: "P.p.s.a." poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wniosek skarżącego z dnia 24 października 2016 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług poprzez potwierdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 P.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia przez Sąd uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Przywrócenie takie uzależnione jest od wykazania przez stronę braku jej winy w uchybieniu, zaś okoliczności wskazujące na brak winy wykazane winny być we wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z art. 87 § 2 tej ustawy. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia o prawidłowości zastępczego doręczenia skarżącemu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd pierwszej instancji przyjął, iż sporna korespondencja została prawidłowo doręczona za pośrednictwem A. S. – pracownika żony skarżącego. Skarżący kwestionuje prawidłowość tego doręczenia podnosząc, że A. S. nie jest jego pracownikiem ani domownikiem i nie przekazała mu powyższej korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w sposób dostateczny wykazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie można bowiem w sposób jednoznaczny stwierdzić, że uchybienie terminu leżało wyłącznie po jego stronie. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że mogło ono być następstwem nieprawidłowego doręczenia przez pracownika poczty. Jak wynika bowiem z treści art. 72 P.p.s.a, w przypadku gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów i podjęli się oddania mu pisma. Dorosły domownik nie musi mieć szczególnego upoważnienia (tytułu) do odbioru korespondencji. Legitymuje go do tego wiek, fakt przebywania w charakterze domownika pod adresem, na który nastąpiło doręczenie oraz zgoda na odbiór i przekazanie korespondencji, którą musi samodzielnie przekazać doręczycielowi. Należy jednak zauważyć, że odbierająca korespondencję A. S. domownikiem w tym znaczeniu nie była. Co prawda przebywała w czasie doręczenia korespondencji pod wskazanym przez skarżącego adresem do doręczeń, jednakże sam fakt przebywania pod wskazanym adresem nie powoduje, że osoba ta przebywa tam w charakterze domownika. Z informacji zawartej na potwierdzeniu odbioru korespondencji (k. 13) wynika, że A. S. odbierając korespondencję została uznana za upoważnionego pracownikowi, jednakże z jej oświadczeń, jak i oświadczeń skarżącego wynika, że nie jest ona spokrewniona ze skarżącym, a jest jedynie pracownikiem jego żony. Nieuzasadnionym było więc domniemanie, że przebywając w czasie doręczenia korespondencji pod adresem skarżącego spełniała ona wymogi z art. 72 P.p.s.a., a tym samym należy uznać, że doręczenie korespondencji adresowanej do skarżącego odbyło się w sposób nieprawidłowy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu przez niego terminu do uzupełniania braku formalego skargi. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącemu termin do uzupełniania braku formalnego skargi.