II SA/Po 502/16

Dnia 09 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 roku sprawy ze skargi G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia maja 2016r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją Szefa do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5.2016r., na podstawie art. 138$ 1 pkt. 1 w zw. z art. 127$ 3kpa oraz art.2 pkt.6 i 22 $1 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych,( Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75) dalej zwana "o kombatantach" po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku G utrzymano w mocy decyzję własną z dnia lipca 2015r. W uzasadnieniu decyzji wywiedziono, że nie było podstaw do uznania Zdzisława G. za kombatanta w rozumieniu wskazanej ustawy. Wnioskodawca utrzymywał że brał udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956r i doznał w trakcie tego udziału uszczerbku na zdrowiu. W trakcie prowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że zarówno Instytut Pamięci Narodowej jak i Muzeum Niepodległości nie posiadają informacji o udziale wnioskodawcy w e wskazanych wydarzeniach. Organ oparł się zatem w swoich ustaleniach, na zeznaniach wnioskodawcy i świadków G i N. odtworzony w ten sposób przebieg zdarzeń wskazywał, że wnioskodawca mieszkający wraz z rodzicami w Lesznie, w dniu 28.06.1956r przyjechał z ojcem do Poznania. Powodem przyjazdu ojca była delegacja służbowa na Targi Poznańskie. Wnioskodawca wraz z ojcem dołączyli do pochodu robotników z Zakładów H. Cegielski. W pewnym momencie rozpoczęła się " przepychanka," wnioskodawca upadł na kolana , co spowodowało ich stłuczenie i krwawienie. Został zaprowadzony do szpitala gdzie opatrzono mu rany. Ojca wnioskodawcy zatrzymano i przewieziono na Ławicę. Stłuczenie kolan i opisane okoliczności potwierdziła świadek G siostra wnioskodawcy, która widziała obrażenia i słuchała opowiadania wnioskodawcy i jego ojca. Drugi świadek N zeznał natomiast, że poznał wnioskodawcę dopiero w 1970r. i opisane wydarzenia zna z jego opowiadań. Wobec twierdzeń wnioskodawcy, że doznane wówczas obrażenia kolan są powodem zwyrodnienia stawów kolanowych na które cierpi do dzisiaj, organ uznał za dowód opinię lekarza specjalisty, która stwierdziła, że jedną z przyczyn wtórnego rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów jest występowanie czynników biomechanicznych – urazów lecz nie posiadała ona dokumentacji medycznej z 1956r. W konkluzji organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki z art.2 pkt.6 ustawy o kombatantach. Podkreślono, że organ nie kwestionuje obecności wnioskodawcy w Poznaniu we wskazanym dniu , jednakże sama obecność nie może być uznana za czynny udział. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P wniósł G. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania uprawnień kombatanckich. Wskazał na swoje osiągnięcia publicystyczne i działalność społeczną a także podniósł, że z uwagi na upływ czasu nie ma możliwości wskazania innych dowodów. Wniósł nadto, że o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków S i K oraz posiadanych odpisów korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym §2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym z mocy art. 134 §1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi. W pierwszej kolejności podnieść należało, żę na podstawie art. 106 $3 p.p.s.a przed sądem administracyjnym dowód z przesłuchania świadków jest niedopuszczalny a sąd może jedynie na wniosek strony lub z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tych warunkach przesłuchanie wskazanych w skardze świadków i powoływanych pism nie było możliwe. W niniejszej sprawie poza sporem jest udział skarżącego w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956 r. a potwierdzeniem tego są zeznania siostry skarżącego G, króra była świadkiem relacji skarżącego i jego ojca, następnego dnia po zdarzeniu. Aby ocenić prawidłowość rozstrzygnięcia organu Sąd poddał analizie ocenę organu który wykluczył udział wnioskodawcy w opisanych wydarzeniach jako "czynny", czego wymaga ustawodawca. Ustawa o kombatantach w art. 2 pkt.6 przewiduje, że za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu. Przez określenie " czynny" ustawodawca wprowadził rozróżnienie zwykłego udziału od udziału kwalifikowanego jako "czynny". W wydarzeniach określanych jako zbrojne wystąpienia o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956r., udział brały osoby o różnym stopniu zaangażowania. Był to bowiem tłum osób który przemaszerował ulicami z dzielnicy Wilda do bramy MTP. Oprócz robotników z Zakładów H. Cegielskiego którzy zapoczątkowali manifestacje, przyłączyli się również mieszkańcy Poznania. Do osób spontanicznie przyłączonych zaliczyć należy wnioskodawcę . Wskazuje na to wiek 13 lat, oraz przyjazd do Poznania z Leszna pod opieką ojca. Tymczasem ustawowe określenie "czynny" obejmuje zarówno zaangażowanie fizyczne jak i psychiczne. Swoje zaangażowanie fizyczne wnioskodawca określa jako "przyłączyliśmy się" a następnie "rozpoczęła się przepychanka" W żadnym ze swoich zeznań wnioskodawca nie określa jaką rolę odegrał w przemarszu a obrażenia powstałe w "przepychance" nie wskazują na zindywidualizowany charakter jego udziału . Taki opis zdarzeń pozwala jedynie na uznanie, że obrażenia powstały na skutek niekontrolowanego i gwałtownego przemieszczania się uczestników marszu. W ocenie Sądu, również wiek wnioskodawcy 13 lat wyklucza świadomy udział w zajściach. Wobec powyższego brak było podstaw do uznania, że wnioskodawca brał czynny udział w wydarzeniach wskazanych w ustawie o kombatantach. Sąd zobowiązany był do rozpoznania sprawy w jej całokształcie i mimo, iż nie spełniona była przesłanka czynnego udziału wnioskodawcy we wskazywanych wydarzeniach, Sąd ocenił również zaistnienie drugiej przesłanki z art.2.pkt. 6 ustawy o kombatantach, to jest powstanie u wnioskodawcy uszczerbku na zdrowiu. Ustawa o kombatantach nie wyjaśnia pojęcia "uszczerbku na zdrowiu". Należy zatem przeanalizować również te akty prawne, w których ustawodawca posługuje się takim pojęciem, i to w rozbudowanym zakresie. Ustawa z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm., dalej jako kk) wyodrębnia "ciężki" uszczerbek na zdrowiu ( art. 156 kk) oraz "inny" uszczerbek, który jest dzielony na "średni" i "lekki" (art. 157 §1 kk i art. 157 §2 kk) - w zależności od tego, czy naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwał do 7 dni, czy dłużej. Art. 156 kk wskazuje na spowodowanie pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała. Z kolei średni albo lekki uszczerbek na zdrowiu determinowany jest czasem trwania naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia pokrzywdzonego, a nie czasem niezdolności do pracy, który może być dłuższy lub krótszy. Istotne zatem jest jedynie ustalenie, czy uszkodzony narząd pozbawiony był zdolności do normalnego działania przez okres do 7 dni, czy też przez okres dłuższy, albo przez jaki czas występowały zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu zarówno w charakterze fizycznym, jak i psychicznym (A. Marek. Komentarz do art. 157 kodeksu karnego. LEX, 2007, wyd. IV). Zarazem należy zauważyć, że ustawodawca definiując poszczególne działalności równorzędne z działalnością kombatancką dokonał istotnego zróżnicowania. I tak w przypadku uczestników "Poznańskiego Czerwca" jest to czynny udział w zbrojnym wystąpieniu, który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu. W przypadku wydarzeń w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu jest to poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. W ocenie Sądu zestawienie użytych przez ustawodawcę określeń prowadzi do konkluzji, że w przypadku czynnego udziału w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956 r. "wystarczy" udowodnienie poniesienia lekkiego uszczerbku na zdrowiu. Oznacza to, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia czy zdiagnozowana aktualnie u skarżącego zwyrodnieniowa choroba kolan powstała jako skutek stłuczenia kolan w okolicznościach przez niego podanych. Opisany zakres obrażeń polegał na przecięciu skóry kolan w wyniku ich stłuczenia. Przyjąć zatem należy, że przesłanka doznania uszczerbku na zdrowiu została przez wnioskodawcę wykazana. W tych warunkach brak było podstaw do uznania uprawnień wnioskodawcy z art.6.art.2 pkt.6 ustawy o kombatantach , o czym prawidłowo orzekł organ. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.