II SA/Bd 1133/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi BN na decyzję SKO w T z dnia [...]sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza J., po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od [...].07.2013 r. do [...].03.2014 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 1, art. 2 oraz art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), w zw. z art. 17, art. 20 ust. 3 oraz art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), odmówił B. N. przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od [...].05.2011 r. bezterminowo w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2013 r. Ponadto, organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. i stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a współmałżonek posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. W konsekwencji, odmówiono przyznania świadczenia. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, odwołanie złożyła B. N., wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do zasiłku należnego do dnia śmierci ojca, tj. do dnia [...] marca 2014 r. Podkreśliła, że uprzednio przyznany zasiłek zabrano jej bezprawnie od dnia [...] lipca 2013 r. Podała, że opiekowała się niepełnosprawnymi rodzicami i w związku z tym nie mogła zarejestrować się w urzędzie pracy. Nie mogła też poszukiwać pracy. Podkreśliła, że jej mama nie mogła opiekować się chorym mężem, ponieważ sama potrzebowała pomocy z powodu licznych chorób i niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Organ podkreślił, że treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ulegała zmianie i w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. przepis ten stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podniósł, że za bezsporną uznać należy okoliczność, iż wymagający opieki L. O. pozostawał w związku małżeńskim, zaś L. O. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., wyłączająca możliwość przyznania zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy, o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za okres od [...].07.2013 r. do [...].03.2014 r. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania stwierdzając, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła B. N., wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dających podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącej, decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest wadliwa i winna być uchylona. Ponownie wskazała, że świadczenie zostało jej przyznane w 2011 r. na stałe. Skarżąca podkreśliła, że Trybunał Konstytucyjny orzekł 5 grudnia 2013 r., że wprowadzone zmiany, w przepisach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego są niezgodne z art. 2 Konstytucji, co spowodowało podjęcie czynności utworzenia zasiłku dla opiekuna i spłacenia należności tym, którzy to prawo w tym czasie mieli i winni pobierać, a je im zabrano. Skarżąca powołała brzmienie art. 32 Konstytucji RP wskazując, że w przedmiotowej sprawie został on przez organy naruszony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) jest niezgodny z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Zaskarżone do TK przepisy przewidywały, że osoby, które otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji wydanych przed 1 stycznia 2013 r. zachowały prawo do tego świadczenia jedynie do 30 czerwca 2013 r. Jeżeli więc opiekun osoby niepełnosprawnej nie spełnił nowych, obowiązujących od 1 stycznia 2013 r. przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuńczego – dotychczasowe uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa. TK uznał, że pozbawienie tych osób świadczeń otrzymywanych w przypadku rezygnacji z pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny jest niezgodne z wynikającą z Konstytucji zasadą ochrony praw nabytych oraz zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. W realizacji wyroku TK została wydana omawiana nowelizacja, która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem niezbędnym do ubiegania się o zasiłek dla opiekuna jest legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o przyznaniu uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego na dzień 30 czerwca 2013 r., ponieważ ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 ustawy). Koniecznym zatem jest, aby decyzja o przyznaniu wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Tylko ten zakres spraw uprawnia do ubiegania się o zasiłek dla opiekuna. Przy tak ukształtowanym stanie prawnym niemożliwe jest przyznanie zasiłku dla opiekuna, o który ubiega się skarżąca, ponieważ przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nie mają zastosowania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Przyznanie skarżącej decyzją SKO w T. z dnia [...] czerwca 2011 r. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] maja 2011 r. bezterminowo w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem L. O. nie było wydane na podstawie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557), lecz na podstawie przepisów sprzed tej nowelizacji, tj. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992). Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych podlegała szeregu zabiegom nowelizacyjnym w celu dostosowania jej regulacji do wymogów nałożonych przez Trybunał Konstytucyjny na ustawodawcę. Krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, później specjalnego zasiłku opiekuńczego i obecnego zasiłku dla opiekunów ulegał ciągłym zmianom. Nie da się wszystkich stanów faktycznych ująć w zapisie ustawy. Ustawodawca świadomie określił granice spraw podlegających ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zawężając je do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Prawo do zasiłku dla opiekuna jest uzależnione od warunku wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dniem 30 czerwca 2013 r. (art. 2 ust. 1 ustawy) i ten warunek skarżąca spełnia, ponieważ decyzją SKO w T. z dnia [...] czerwca 2011 r. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] maja 2011 r. bezterminowo w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem L. O. Świadczenie wygasło z dniem 30 czerwca 2014 r. Przyznanie zasiłku dla opiekuna uzależnione jest również od warunków wynikających z art. 2 ust. 2 ustawy: Zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Bezsporne jest, że ojciec skarżącej w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r., legitymował się wymaganym przez przepisy prawa orzeczeniem o niepełnosprawności uprawniającym opiekuna do ubiegania się zasiłek dla opiekuna. Przepisy ustawy nakładają obowiązek weryfikacji złożonych wniosków w zakresie spełnienia przez osobę ubiegająca się o to świadczenie warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Przepis w art. 17 ust. 5 wówczas obowiązującej ustawy wymieniał sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Obowiązujący wówczas art. 17 ust. 5 pkt 2 stanowił, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ojciec skarżącej legitymował się orzeczeniem Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] czerwca 1992 r. o zaliczeniu do trzeciej grupy inwalidów w dniu [...] stycznia 2011 r., uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pozostawał on jednak w związku małżeńskim z L. O. legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy. Powodem, dla którego odmówiono skarżącej zasiłku dla opiekuna nie było to, że nabyła ona uprawnienie w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 31 grudnia 2012 r. Skarżąca spełniła w ocenie Sądu przesłankę z art. 2 ust. 1 ustawy, gdyż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem przyznane było na czas nieokreślony, a więc uprawnienie to wygasło z mocy prawa w dniu 30 czerwca 2013 r. Skarżąca nie spełniła do przyznania jej świadczenia dla opiekuna przesłanki z art. 2 ust. 2 ustawy, który to przepis narzucił weryfikację stanów faktycznych w oparciu o ustawowe przesłanki art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Negatywną przesłankę do przyznania wówczas zasiłku pielęgnacyjnego stanowiła sytuacja, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdy osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.