I GSK 1404/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3988/15 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. W. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3988/15, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] sierpnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Warszawa Zachód z siedzibą w Wojcieszynie z [...] lutego 2015 r. odmawiającą przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej oraz nakładającej sankcję w kwocie 3.561,50 zł w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez niepodjęcie wszelkich kroków w celu niezbędnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że ten w sprawie płatności za rok 2014 nie postąpił analogicznie jak w sprawie za rok 2013, tj. nie uchylił decyzji organu I instancji i nie przekazał temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd wskazał, że spełnienie warunków do przyznania płatności JPO w roku 2013 nie oznacza, że automatycznie w roku 2014 producent również spełnił warunki do jej przyznania. W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w stopniu, który skutkowałby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uwzględnieniu przez sąd podlega bowiem tylko takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie wystosował wprawdzie do skarżącego zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jednakże - jak wynika z akt administracyjnych - stronie umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co miało miejsce 18 czerwca 2015 r. W ocenie Sądu, dokonana przez organ odwoławczy w sposób prawidłowy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała, że wycinki zakrzaczeń i zadrzewień w listopadzie 2014 r. przeprowadzone zostały jedynie na terenie niepodlegającym płatności bezpośredniej (pow. 0,97 ha). W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły stan faktyczny co dało podstawę do odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oraz nałożenia sankcji w kwocie 3.561,50 zł w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych. Skarżący w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., polegający na oddaleniu skargi bez rozważenia przesłanki nieważności decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] sierpnia 2015 r., o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającej na podpisaniu decyzji przez osobę do tego nieuprawnioną, tj. Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego W. K., podczas gdy art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438, dalej: ustawa ARiMR) stanowi wprost, że w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do kierowników biur powiatowych jest dyrektor oddziału regionalnego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na nieuchyleniu w całości decyzji wydanej z naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich), której podstawę stanowiły ustalenia faktyczne niewynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, będące skutkiem naruszenia obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego kasacyjnie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia art. 7 i 9 k.p.a. jako przepisów nieobowiązujących w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w sytuacji, gdy art. 3 ust. 2 pkt 1 - 4 ww. ustawy może być traktowany jako uszczegóławiający zasady ogólne wyrażone w Kodeksie postępowania administracyjnego, lecz nie jako lex specialis, wyłączający stosowanie legi generali z art. 7, art. 9 i art. 10 k.p.a. Skutkiem przyjęcia takiego błędnego poglądu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł, że odmawiając zasadności zarzutowi naruszenia art. 7 k.p.a. nie uwzględnił naruszenia zasady wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. zasady praworządności powiązanej z obowiązkiem przeprowadzania kontroli przez Agencję, zaś mając na uwadze fakt osobistego sporządzenia skargi przez stronę Sąd powinien był to rozważyć ze względu na brzmienie art. 134 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej. Niniejsza skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo braku przeprowadzenia przez Sąd rozważań na okoliczność nieważności decyzji organu odwoławczego, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzucił też naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo że została ona oparta na ustaleniach faktycznych niemających potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia art. 7 i art. 9 k.p.a. w sytuacji, gdy art. 3 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich należy traktować jako przepis uszczegółowiający zasady ogólne k.p.a., a nie jako lex specialis. Z kolei odmowa zastosowania art. 7 k.p.a. doprowadziła zdaniem strony do naruszenia zasady praworządności wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wyrażone przez wnoszącego skargę kasacyjną stanowisko nie znajduje oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji rozważań na okoliczność nieważności decyzji, która zdaniem strony została wydana przez organ II instancji z przekroczeniem uprawnień, należy wskazać, że zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. Udzielenie takiego upoważnienia jest czynnością o charakterze wewnętrznym, a więc nie powoduje ono utraty przez organ kompetencji do załatwiania należących do jego właściwości spraw, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, gdyż podmiot upoważniony działa w tym zakresie w imieniu organu i na jego odpowiedzialność. Upoważnienie takie powinno mieć formę pisemną i określać datę, od której obowiązuje, a także być uzewnętrznione przy podpisywaniu decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak, że sam brak powołania się na upoważnienie nie pociąga za sobą skutków w postaci nieważności czy uchylenia decyzji, o ile upoważnienie takie istniało. W stanie sprawy zaskarżona decyzja została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR, który jak wynika z odpowiedzi na skargę kasacyjną i dołączonego do niej pełnomocnictwa z 18 sierpnia 2014 r. był umocowany do działania w imieniu organu. Tak więc, decyzja organu II instancji nie jest dotknięta wadą, na którą powołuje się wnoszący skargę kasacyjną, a co za tym idzie nie ma podstawy do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tych okolicznościach nieprzeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji rozważań w powyższym zakresie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut ujęty w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów natury procesowej należy w pierwszej kolejności wskazać, że stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z dalszej treści tego przepisu wynika, że organ, przed którym toczy się postępowanie ma obowiązek strzec praworządności (ust. 2 pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (ust. 2 pkt 2); udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (ust. 2 pkt 3), a także zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, z wyłączeniem art. 81 k.p.a. (ust. 2 pkt 4). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz udzielić wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3). Zatem, procedura w sprawie płatności bezpośrednich została zmodyfikowana względem postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. i wbrew wyrażonemu w skardze poglądowi art. 3 ust. 2 pkt 1 - 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie stanowi uszczegółowienia przepisów k.p.a., ale jest przepisem lex specialis względem tej regulacji. W postępowaniu tym zasada prawdy materialnej, wyrażona w art. 7 i rozwinięta w art. 77 § 1 k.p.a., została więc zredukowana w ten sposób, że organ ma jedynie obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jaki został zgromadzony w sprawie, co jednak nie jest równoznaczne z obowiązkiem jego gromadzenia. W tym przypadku to strony i uczestnicy postępowania zostali obciążeni ciężarem udowodnienia okoliczności, z których wywodzą określone dla siebie skutki prawne. Z kolei obowiązek informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) wystąpi wyłącznie wówczas, gdy takie żądanie zgłosi strona. W podobny sposób ograniczona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Również i w tym przypadku organ został zobowiązany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie na ich żądanie. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, w sprawie nie doszło więc do naruszenia art. 7, art. 9 i art. 10 k.p.a. – organ wywiązał się z ciążących na nim obowiązków i podjął czynności, które dały mu możliwość dokonania oceny czy strona zasadnie zawnioskowała o przyznanie jej płatności bezpośredniej na rok 2014. Tym samym nie można również zarzucić organowi naruszenia zasady praworządności. Wydanie przez organ korzystnego dla strony rozstrzygnięcia na rok 2013 pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonego wyroku, ponieważ spełnienie wymogów do otrzymania płatności na rok 2013 nie oznacza, że strona spełnia również wymogi dla przyznania płatności na rok 2014. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut ujęty w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Za niezasadny należało uznać też zarzut ujęty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nakładającego sankcję w wysokości 3.561,50 zł, do rozliczenia w trzech kolejnych latach kalendarzowych. Jak ustalił organ (na podstawie materiałów z kontroli w zakresie weryfikacji powierzchni PEG i kontroli administracyjnej), a co zaakceptował Sąd pierwszej instancji, wnoszący skargę kasacyjną zadeklarował na rok 2014 większą powierzchnię działki rolnej B i C niż stwierdził organ. Na skutek złożonych przez stronę zastrzeżeń do weryfikacji terenowej (11 grudnia 2014 r.), w których strona podniosła okoliczności mające świadczyć o utrzymaniu działek w dobrej kulturze rolnej (wszystkie łąki były raz koszone w 2014 r., w listopadzie 2014 r. wycięte zostało całkowicie zakrzaczenie, lecz ze względu na dobrostan ptactwa nie zostało ono usunięte z terenu, grunt został przeznaczony do procesu regeneracji po jego intensywnym użytkowaniu przez ok. 50 sztuk koni, teren gospodarstwa jest ostoją dla dużej ilości dzikich zwierząt, w tym ptaków: bocianów, drapieżnych, itd.), organ uznał, że strona przedeklarowała powierzchnię działki B i C łącznie o 3,91 ha, zaś powierzchnia zmierzona (łącznie z działką A) wyniosła 1,68 ha. W pomiarze organ nie uwzględnił (w odniesieniu do działki 143) południowej części działki stanowiącej teren podmokły z widoczną miejscami roślinnością należącą do rodziny pałkowatych występującą powszechnie m.in. na brzegach rowów melioracyjnych (fotografia 12 – 15), a także obszarów we wschodniej części działki ewidencyjnej z widocznymi zakrzaczaniami i zadrzewieniami (fotografia 39 – 42). Organ wyłączył również teren (fotografie 9 i 10), na którym widoczne były ścięte gałęzie oraz karpy po ich wycince. Z tych samych powodów organ nie uwzględnił południowego fragmentu działki 144 (fotografie 16 – 22 i 32 – 38). Stwierdzone okoliczności świadczą o tym, że teren ten nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej do dnia kontroli. W świetle obowiązujących przepisów zarówno krajowych jak i unijnych regulujących jednolitą płatność obszarową (m.in. art. 3 ust. 2 – 4, art. 7 ust. 1 pkt 3, ust. 1a, ust. 4, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich; art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 3, 14 ust. 2, art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 2, art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 1 lit. c) i ust. 2, art. 30 i nast. art. 57 ust. 3 akapit pierwszy i art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009; art. 14, art. 15 ust. 1 lit. b), art. 20 ust. 1, art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009; art. 9a ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jednolity tekst z 2012 r., poz. 86 ze zm.), płatność ta może być przyznana do powierzchni gruntów rolnych, które spełniają określone przepisami wymogi. Płatność jest przyznawana na wniosek rolnika, w wyznaczonym prawem terminie. Na rolniku ciąży obowiązek wskazania we wniosku prawidłowej powierzchni gruntu i wykazania, że deklarowane do płatności grunty są faktycznie użytkowane rolniczo (są utrzymane w dobrej kulturze rolnej) oraz mieszczą się w maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (PEG). Wniosek podlega kontroli organu. Odpowiedzialnym za podanie nieprawidłowych danych jest rolnik, w stosunku do którego organ może zastosować sankcje w stopniu adekwatnym do stwierdzonych nieprawidłowości. Składany przez rolnika wniosek jest bowiem wyrazem woli w kwestii chęci otrzymania przez niego płatności w określonym zakresie oraz wiedzy, w kwestii stanu rzeczywistego objętego wnioskiem. W stanie sprawy z uwagi na skalę stwierdzonych nieprawidłowości organ odmówił stronie wnioskowanej płatności, z czym należy się zgodzić. Nie można bowiem podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji były ustalenia faktyczne, niewynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, co następnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji. Z treści zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny wynika, że podstawą wydania decyzji był materiał zgromadzony w toku kontroli administracyjnej i na miejscu. Organ uwzględnił również częściowo zastrzeżenia i argumentację strony, w wyniku czego zmniejszył wielkość powierzchni wykluczonej z płatności, co i tak nie pozwoliło na przyznanie wnioskowanej płatności. Twierdzenia strony (podniesione w opozycji do twierdzeń organu) nie mogły być w pełni uwzględnione, ponieważ nie zostały poparte odpowiednimi kontrdowodami, a nadto, podniesiona przez stronę argumentacja jest ogólnikowa, nie zawiera konkretnych odniesień do dowodów i twierdzeń organu. Bez znaczenia dla tej sprawy jest i to, że strona mogła dokonywać wycinki zakrzaczeń i zadrzewień na gruntach niezgłoszonych do płatności, ponieważ nie to było przedmiotem tego postępowania. Poza tym, jak wskazał Sąd, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała, że wycinki w listopadzie 2014 r. zakrzaczeń i zadrzewień przeprowadzone zostały jedynie na terenie niepodlegającym płatności bezpośredniej (pow. 0,97 ha). Z treści załączników graficznych załączonych do wniosku o płatność na rok 2014 wynika, że obszar nieużytkowany, na którym podczas weryfikacji terenowej PEG stwierdzono występowanie wyciętych i nieusuniętych zakrzaczeń i zadrzewień, został zadeklarowany do płatności. Skarżący składając wniosek o płatność w sposób jednoznaczny zakreślił na załącznikach graficznych wskazany obszar jako użytkowany, na którym to podczas weryfikacji w terenie stwierdzono wycięte i nieusunięte zakrzaczenia i zadrzewienia, pod którymi teren nie podlegał użytkowaniu z powodu występowania karp z systemem korzeniowym dzikiej roślinności, co potwierdzają przywołane w zaskarżonej decyzji zdjęcia (wykonane w oznaczonych precyzyjnie miejscach i kierunkach), stanowiące załącznik do protokołu z kontroli (s. 8 – 9 wyroku). To czy mogło to być uznane jako ostoja dla zwierząt w okresie zimowym podlegało ocenie w świetle kryterium utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Dokonana w tym względzie ocena jest prawidłowa. Grunty zadeklarowane do płatności muszą spełniać przede wszystkim wymóg utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej, co nakazuje, aby stan gruntu pozwalał na jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. Należy też wskazać, że oprócz stwierdzenia istnienia pozostałości po zakrzaczeniach i zadrzewieniach powodem wykluczenia z płatności było stwierdzenie przez organ, że na terenach południowych działek ewidencyjnych 143 i 144 występowały grunty podmokłe, o czym była mowa wcześniej. Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804 ze zm.).