I SA/Kr 952/16
WyrokWSA w Krakowie2016-11-10
Skład orzekający: WSA Paweł Dąbek, WSA Inga Gołowska, WSA Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo przedstawienia przez zobowiązaną argumentów dotyczących jej trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu rentowego, uznając, że organ nieprawidłowo zrekonstruował stan faktyczny sprawy i nie dokonał kompleksowej oceny materiału dowodowego. Organ nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności, takich jak obciążenie nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym, ani nie przesłuchał strony, co było konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zasady uznania administracyjnego.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, uznając, że jej sytuacja nie spełnia kryteriów do umorzenia. M.C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na ważny interes osoby zobowiązanej i wcześniejszy wyrok WSA. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując na dochody skarżącej, posiadanie przez nią nieruchomości (choć obciążonej hipoteką) oraz brak przesłanek do umorzenia wynikających z przepisów prawa i rozporządzenia wykonawczego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym nieprawidłową wykładnię art. 28 u.s.u.s. oraz niezebranie pełnego materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lipca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 15 kwietnia 2016 r.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 952/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r., sprawy ze skargi M. C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 8 lipca 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 15 kwietnia 2016 r.
I.
Decyzją z 15 kwietnia 2016r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M C umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadząca działalność, w tym: na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy. Organ stwierdził, że sytuacja w jakiej znajduje się zobowiązana nie wyczerpuje kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. 2015r. poz. 121 ze zm. dalej-u.s.u.s).
M.C. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zwróciła uwagę na treść wydanego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 października 2015r. sygn. akt: I SA/Kr 1309/15.
Rozpoznając powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzję z 8 lipca 2016r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję własną z 15 kwietnia 2016r. W ramach dokonanych ustaleń wyjaśniono, że w okresie od 1 października 2011r. do 30 września 2013r. oraz od 29 października 2013r. do 30 stycznia 2015r. M.C. zgłaszała przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej zatrudniała pracowników.
Według złożonych zeznań podatkowych za lata 2012-2014 wykazano następujące przychody: PIT-28 za 2012 rok w kwocie 4.180,35 zł; PIT-36 (z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej) za 2013 rok - przychód w kwocie 12.400,00 zł; PIT-37 za 2014 rok - przychód w kwocie 20.227,44 zł, dochód w wysokości 18.892,44 zł. Za 2015 roku zeznania podatkowe nie zostało złożone. Ustalono, że do 2012 roku zobowiązana uzyskiwała dochody z tytułu najmu w wysokości: 2011 r. - 22 721,31 zł, 2012 r. - 4 180,33 zł. Dodatkowo w latach 2011-2013 uzyskiwała dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę czy wykonywania umów cywilnoprawnych. Ustalono także, że w okresach: 11.01.2013r. - 2.04.2013r., 9.01.2015r. - 3.04.2016r. zarejestrowana była w Urzędzie Pracy Powiatu K. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych. Obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne nie przyniosło wymiernych efektów w postaci sukcesywnych wpłat na poczet zadłużenia. Odnośnie sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanej ustalono, że od 3 lutego 2015r. nie prowadzi działalności gospodarczej "E". Od dnia 4 kwietnia 2016r., została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca umowę agencyjną i z tego tytułu otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1.850,00 zł brutto (za czerwiec 2016r.). Ustalono także, że zobowiązana jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr 800 o pow. 0,16 ha położoną w Z. W księdze wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości ujawniony jest wpis hipoteki przymusowej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącej zabezpieczenie spłaty należności w wysokości 61.886,94 zł.
Organ podkreślił, że druga nieruchomość położona w O. została w czerwcu 2014 r. zbyta na rzecz osób fizycznych, a uzyskane środki finansowe nie zostały w żadnej części przeznaczone przez zobowiązaną na spłatę wierzytelności Zakładu. Zobowiązana prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje z przewlekle chorym na serce ojcem. Jak wskazała, miesięczne obciążenia budżetu domowego związane z bieżącymi opłatami kształtują się w kwotach: ogrzewanie - średnio 588 zł, energia elektryczna - 401,78 zł, gaz - 90,62 zł, woda i odprowadzanie ścieków - 79,67 zł, telefon domowy i Internet Netia - 86,08 zł, odprowadzanie śmieci - 30 zł, podatek od nieruchomości - 15,67 zł. Suma kosztów z tytułu miesięcznych opłat wynosi średnio 1291,82 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 645,91 zł. Dodatkowo do wskazanych kosztów należy doliczyć jeszcze kwotę 233,96 zł - z tytułu wydatków obciążających tylko zobowiązaną. W sumowaniu łączna kwota wydatków zobowiązanej kształtuje się na poziomie średnio 879,87 zł. Zobowiązana nie pobiera świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z 5 marca 2015r., wynika, że pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym.
Organ wskazał następnie, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten pozwala w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczególne przypadki umarzania należności zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z §3 cyt. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,
przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Organ zaznaczył w tym miejscu, że rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie należy każdorazowo do organu rentowego, który podejmując decyzję w oparciu o posiadany materiał dowodowy w indywidualnej sprawie, może, ale nie musi umorzyć zaległości (uchwała SN z 6 maja 2004r. sygn. akt: II UZP 6/04). Norma zawarta w art. 28 ww. ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umarzania należnych składek jak i odsetek naliczonych za zwłokę, a jedynie pozostawia organowi podejmującemu decyzję potencjalną możliwość ich umorzenia. W ocenie organu zobowiązana nie wykazała w sposób bezsporny, że spłata zadłużenia mogłaby pozbawić ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z ustaleń stanu faktycznego wynika, że w chwili obecnej utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z umowy 1.300,00 zł netto (za czerwiec 2016r. - kwota brutto wyniosła 1.850,00 zł). Wcześniej, co prawda zobowiązana była zarejestrowana w urzędzie pracy (01.2015r. - 04.2016), ale w chwili obecnej posiada źródło dochodu, który umożliwia regulowanie bieżących opłat oraz zaspokajanie uzasadnionych potrzeb bytowych. Miesięczne obciążenia budżetu domowego obciążające zobowiązaną kształtują się w wysokości około 880 zł miesięcznie.
Dokonując zestawienia powyższych wydatków z wielkością dochodów, kwota środków pozostających do dyspozycji zobowiązanej, z uwzględnieniem wydatków ponoszonych na wyżywienie, których wysokość według danych z IPiSS dla jednoosobowego gospodarstwa domowego została określona na kwotę 253,00 zł, wynosi około 16,007 zł. W ocenie organu kwota ta nie jest wysoka, jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż uwzględnia ona większość ponoszonych przez zobowiązaną kosztów, umożliwia ona przystąpienie przez zobowiązaną do spłaty zadłużenia wobec ZUS-u chociażby w minimalnych ratach dostoswanych do jej możliwości płatniczych, bez zagrożenia pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i bez konieczność sięgania po pomoc finansową z opieki społecznej.
Organ zwrócił uwagę, że zobowiązana nie jest zmuszona do sięgania w zakresie zaspokajania bieżących potrzeb bytowych po pomoc z opieki społecznej. Co prawda korzystała z pomocy opieki społecznej w formie zasiłków celowych w kwocie 180,00 zł, jednakże była to pomoc jedynie doraźna. Ponadto w chwili obecnej zobowiązana jest osobą aktywną zawodowo wykonującą umowę zlecenia. Co prawda, wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów oscyluje w kwocie około minimalnego wynagrodzenia za pracę, jednakże w ocenie organu sam fakt zatrudnienia oraz okoliczność, iż jest osobą zdolną do pracy zwiększa szansę na poprawę sytuacji finansowej. Dodatkowo korzystnie na ocenę sytuacji finansowej zobowiązanej wpływa okoliczność posiadania przez nią majątku nieruchomego, co prawda obciążonego prawem rzeczowym ustanowionym na rzecz jej ojca, jednakże będącego przedmiotem hipotecznego zabezpieczenia spłaty należności składkowych. Wskazany składnik majątkowy stanowi dla organu potencjalne źródło wyegzekwowania należności składkowych.
Organ stwierdził, że zobowiązana nie wykazała również, by poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiło ją możliwości prowadzenia działalności. Nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń. Zobowiązana nie wykazała także, by dolegliwości zdrowotne wpływały na możliwości uzyskiwania przez nią dochodów. Organ uwzględnił przedłożone zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż zobowiązana pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym. Nie wynika z niego jednak niemożność podejmowania aktywności zawodowej.
Końcowo organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia interes społeczny, rozumiany nie tylko jako korzyść służąca ogółowi ubezpieczonych, ale również zapewnienie maksymalnych dochodów przez budżet państwa i ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Organ ocenił, że w chwili obecnej słuszny interes zobowiązanej nie przemawia za umorzeniem należności składkowych. Ewentualna spłata zadłużenia składkowego nie powodowałaby konieczności zwrócenia się do Państwa z prośbą o pomoc, w tym do korzystania z pomocy finansowej opieki społecznej. W ocenie organu stan, w którym dopuszcza się do niewywiązywania z obowiązku opłacania składek, godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych.
II.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. C.o zarzuciła:
1. rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które miało zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające opłacenia należności przez skarżącą bez narażenia jej na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. rażące naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 11, art. 77, art. 107§3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, naruszenie zasady proporcjonalności w zakresie badania interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, a także nie wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie:
a. nie wzięcia pod rozwagę okoliczności, w jakich skarżąca popadła w zadłużenie,
b. nie wzięcia pod rozwagę, że średnie miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem skarżącej przewyższają jej średnie miesięczne dochody latach 2015-2016,
c. nie wzięcia pod rozwagę, że średnie miesięczne dochody skarżącej w latach 2015-2016 kształtują się poniżej poziomu minimum egzystencji,
d. nie wzięcia pod rozwagę, że trudna sytuacja materialno-bytowa skarżącej ma trwały charakter,
e. nie wzięcia pod rozwagę, że pomimo wykonywanej w ostatnich latach (2012-2014, 2016) pracy zarobkowej, skarżąca nie była w stanie skutecznie regulować należności, a wysokość jej zadłużenia zwiększyła się z powodu narastających odsetek,
f. nie wzięcia pod rozwagę kwalifikacji zawodowych skarżącej oraz wysokości jej dochodów w okresie zatrudnienia,
g. nie porównania dochodów skarżącej w okresie zatrudnienia z wysokością jej zadłużenia,
h. nie wykazania przyczyn dla których organ odmówił mocy dowodowej wyliczeniom skarżącej, które dowodzą, że nie będzie w stanie spłacić zadłużenia z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą nawet do momentu przejścia na emeryturę,
i. braku jakiegokolwiek uzasadnienia na czym organ oparł swoje przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia przy jednoczesnym zagwarantowaniu niezbędnych potrzeb materialno-bytowych skarżącej,
j. nie wzięcia pod rozwagę, że hipotetyczna egzekucja należności składkowych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z domu mieszkalnego stanowiącego jedyny majątek skarżącej pozbawi ją miejsca zamieszkania stanowiąc niewspółmiernie dużą szkodę, mogąc jednocześnie prowadzić do naruszenia art. 75 ust. 1 Konstytucji RP,
k. nie wzięcia pod rozwagę, że hipotetyczna egzekucja należności składkowych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z domu mieszkalnego obciążonego ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz S.B. będzie stanowić szkodę dla dożywotnika,
l. nie wzięcia pod rozwagę, że ww. egzekucja może przyczynić się od rozłąki rodziny godząc w wartości zapisane w art. 18 oraz art. 47 Konstytucji RP,
m. nie wzięcia pod rozwagę, że ww. egzekucja może w ogóle nie zaspokoić należności objętych wnioskiem,
n. nie wzięcia pod rozwagę, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej generuje koszty obciążające skarb państwa, a jednocześnie nie prowadzi do zmniejszenia zadłużenia skarżącej, toteż nie jest zgodne z interesem publicznym, ani z słusznym interesem strony,
o. nie wzięcia pod rozwagę, że sytuacja, w której zapłata zaległości publicznoprawnych powodowałaby konieczność sięgania przez skarżącą do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem publicznym, ani słusznym interesem strony;
p. nie wzięcia pod rozwagę, że umorzenie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, spowodowałoby że w momencie ustalenia świadczenia emerytalnego lub rentowego, skarżącej przyznano by mniejsze świadczenie, w skutek czego obciążenia finansów publicznych byłyby mniejsze,
q. nie wzięcia pod rozwagę, że w ważnym interesie strony leży zapewnienie sobie bieżących potrzeb życiowych, a nie myśl o wysokości przyszłego świadczenia emerytalno-rentowego,
r. nie wzięcia pod rozwagę, że w przypadku przychylenia się organu do wniosku o umorzenie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, skarżąca miałaby hipotetyczną perspektywę na spłatę zadłużenia z tytułu składek za pracowników;
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wnoszą o zastosowanie art. 145a p.p.s.a.
Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych dalej (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).
Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania administracyjnego.
W świetle art. 153 p.p.s.a. przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012r. sygn. akt: II OSK 1261/10, ONSA WSA 2013, nr 1, poz. 7, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań - Andrzej Kabat, Komentarz do art.153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX, 2013.
Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, tamże, s. 319). Wskazania nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy; nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych (por. wyrok SN z 13 marca 1975r. sygn. akt: III CRN 466/74, OSPiKA 1976, z. 3, poz. 63)-Andrzej Kabat tamże.
Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Jak podkreślał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, konsekwencją związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wcześniejszym poglądem (wyrok NSA z 2 kwietnia 2008r. o sygn. akt: I OSK 886/07, LEX nr 541851).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie istotą zaleceń zawartych w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku było to, aby organ zrekonstruował stan faktyczny sprawy bowiem ten był niepełny. W wyroku z 21 października 2015r. sygn. akt: I SA/Kr 1309/15, Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona kompleksowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz prawidłami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd zaakcentował konieczność zbadania okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżąca, ustalenia z jakich tytułów uzyskała przychód podatkowy w latach 2012-2014. Organ nie wziął pod uwagę i nie przeanalizował, że nieruchomość skarżącej jest obciążona ograniczonym prawem rzeczowym. Sąd wreszcie wskazał na treść art. 86 k.p.a. a tym samym na możliwość przesłuchania samej strony czyli skarżącej M.C., co w realiach sprawy jest uzasadnione z uwagi na konieczność pozyskania przez organ takich informacji, które pozwolą na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie.
Zalecenia te nie zostały zrealizowane. Szczególnie podkreślić należy to, że bierna postawa skarżącej nie zwalniała w żadnej mierze organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy zważywszy na treść przepisów prawa, które mają zastosowanie, a których stosowanie powiązane jest ze skrupulatnym, dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Pełne odtworzenie stanu faktycznego sprawy jest więc niezbędne dla wydania decyzji administracyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawna zawartą w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku a to: ustali stan faktyczny tj. okoliczności zawieszenia i zakończenia działalności gospodarczej strony, tytuły prawne z których otrzymywała dochód podatkowy, aktualny stan zdrowia skarżącej i jej ojca w kontekście konieczności sprawowania opieki nad nim. Organ weźmie pod uwagę okoliczność obciążenia nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym. Organ ustali także czy skarżąca otrzymuje aktualnie dochód (w jakiej wysokości) i z jakiego tytułu. Organ powinien także rozważyć wezwanie strony i jej przesłuchanie w prowadzonym postępowaniu.
Sąd nie zastosował art. 145a §1 p.p.s.a ponieważ nie ma on zastosowania do rozstrzygnięć, które pozostawiono uznaniu organu a tak jest w niniejszej sprawie.
Z powodu naruszenia art. 7, art. 77§1,art. 80 i art.107 §3 k.p.a., §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U z 2003r., Nr 141, poz. 1365) w zw. z art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 121), Sąd mając na względzie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z p. zm.) uchylił na zasadzie art.145§1 pkt 1 lit. a) i c) zaskarżoną decyzję. Sąd zastosował także art. 135 p.p.s.a. uchylając decyzje z 15 kwietnia 2016r. gdyż było to konieczne do końcowego załatwienia sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło