IV SAB/Wa 367/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Anna Szymańska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. S., H. Z., B. S., T. M., W. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku L. S., H. Z., B. S., T. M., W. Z. o przyznanie odszkodowania za części nieruchomości zajętych pod drogi publiczne w [...], który wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] z dniu [...] grudnia 2005 r., w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Prezydent [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku wskazanego w pkt 1 sentencji wyroku dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących L. S., H. Z., B. S., T. M., W. Z. solidarnie kwotę 665 (sześćset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia 5 września 2016 r. L. R., H. S., B. S., T. M., W. Z. reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na nierozpatrzeniu w ustawowym terminie wniosku o przyznanie i wypłacenie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformującą administrację publiczną, za część nieruchomości zajętych pod drogę publiczną - [...], [...], [...], [...] (dzielnica [...]) w [...]. Skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie Organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez organ administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wnioskiem z dnia 15 grudnia 2005 r. Skarżący wystąpili o wypłacenie odszkodowania, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, za część nieruchomości zajętych pod drogi publiczne - ulice: [...], [...], [...] i [...]. Decyzjami z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu położonych w [...], zajętych pod drogi publiczną ulice: [...], [...], [...], [...], będących uprzednio własnością Skarżących. W związku z tymi decyzjami, pismem z dnia 3 marca 2016 r. Skarżący wystąpili do Prezydenta o niezwłoczne rozpoznanie wniosku z dnia 15 grudnia 2005 r. Następnie, pismem z dnia 22 marca 2016 r., wykonując zobowiązanie Organu, Skarżący przedłożyli żądane od nich dokumenty. Przedmiotowy wniosek nie został jednakże rozpoznany. Organ zaś pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. zawiadomił strony o nowym terminie rozpoznania sprawy, wyznaczając go na dzień 30 grudnia 2016 r. W ocenie Skarżących, pisma Organu z dnia 20 kwietnia 2016 r. nie można traktować jako wypełnienia obowiązku z art. 36 K.p.a. Podnieśli, że przede wszystkim, wskazany przez Organ ponad ośmiomiesięczny termin na załatwienie sprawy, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem, jakie dokumenty w związku z niniejszym postępowaniem zamierza gromadzić, a wezwanie Organu do złożenia dodatkowych dokumentów zostało wykonane już w dniu 22 marca 2016 r. Już wówczas zatem zgromadzony został materiał dowodowy niezbędny do załatwienia sprawy. Także duża ilość spraw, zdaniem Skarżących, nie jest usprawiedliwieniem dla nieterminowego wypełniania obowiązków przez Organ. Winien on bowiem tak organizować swą pracę, aby nie dochodziło do naruszeń praw strony. Ponadto, okoliczności zwalniające Organ z terminowego załatwiania spraw muszą mieć charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podał, że ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu położonych w [...] zajętych pod drogi publiczną ulice: [...], [...], [...], [...], będących własnością poprzednika prawnego Skarżących. W ocenie organu w sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i 36 K.p.a. Strona postępowania zawiadomieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. została poinformowana o braku możliwości rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 K.p.a. oraz o przyczynie opóźnienia, a także o nowym terminie załatwienia sprawy, zgodnie z brzmieniem art. 37 K.p.a. Jednocześnie Organ wskazał, że prowadzi ok. 4500 spraw z zakresu ustalenia i wypłaty odszkodowań z tytułu zajęcia części gruntów pod drogi publiczne. Sprawy te zaś są załatwiane według kolejności, zależnie od czasu koniecznego na zebranie w danej sprawie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, ponieważ stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przedmiot skargi mieścił się w dyspozycji tego przepisu, dlatego ten tryb mógł znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Na wstępie wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Nadto skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie. Przesłanką dopuszczalności wniesienia do sądu skargi na bezczynność organu jest uprzednie wniesienie przez stronę zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 K.p.a., stanowiących środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie przesłanka ta została spełniona, bowiem pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r. pełnomocnik Skarżących wniósł do Wojewody [...], będącego Organem wyższego stopnia, stosowne zażalenie. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów skargi należy podkreślić, że zgodnie z art 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w myśl art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Z ustalonego stanu sprawy wynika, że wniosek J. S., H. S., B. S., T. M., W. Z. o przyznanie odszkodowania za części przedmiotowych nieruchomości, zajętych pod drogi publiczne w dzielnicy [...] w [...], wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] w dniu 15 grudnia 2005 r. W piśmie z dnia 21 grudnia 2005 r. Prezydent [...] zawiadomił ówczesnych pełnomocników stron o wszczęciu postępowania, jednakże zaznaczył, że przejście prawa własności części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub miasta [...] stwierdza w drodze decyzji Wojewoda. Nadmienić należy, że ostateczna decyzja Wojewody - wydana w trybie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformującą administrację publiczną - stanowi warunek konieczny rozpoznania wniosku o odszkodowanie. W ocenie Sądu, stanowisko to jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ze wskazanego przepisu wynika, że na instytucję stwierdzenia nabycia mienia składają się zatem dwie sprawy administracyjne - pierwsza, w której właściwy wojewoda wydaje decyzję, na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. (ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie mienia stanowi wówczas wyłączny dowód nabycia przez odpowiedni podmiot publicznoprawny z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności konkretnej nieruchomości - wyodrębnionej geodezyjnie działki o określonej powierzchni i granicach) oraz druga - w sprawie ustalenia odszkodowania za nabyte przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa mienie wydawana jest przez właściwego starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu), pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 4 i 5 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz wynikające ze stosowanych odpowiednio przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Zgodnie art. 73 ust. 4 ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jednocześnie przy rozstrzyganiu kwestii odszkodowania w trybie art. w art. 73 ust. 3 cyt. ustawy, nie jest istotne, czy i kiedy została wydana decyzja wojewody potwierdzająca przejście własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Decyzja ta ma bowiem charakter deklaratoryjny, stwierdzający istniejący stan prawny. Wobec tego w celu rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie, w trybie art. 73 cyt. ustawy musi być w obrocie prawnym ostateczna decyzja wojewody, potwierdzająca przejście własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Z akt sprawy wynika, że dopiero ostatecznymi decyzjami z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził: - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0116 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0002 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0247 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...]o pow. 0,0057 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0043 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0124 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0341 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]), - nabycie przez Powiat [...] , z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, prawa własności gruntu położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0200 ha z obrębu [...], zajętego pod część ul. [...] (nr decyzji [...]). Z akt sprawy wynika, że decyzje te wpłynęły do Urzędu [...] w dniu 9 grudnia 2015 r. (daty prezentat). W piśmie z dnia 9 lutego 2016 r. Wojewoda [...] odesłał powyższe decyzje do Prezydenta [...] - z informacją, że są one ostateczne. Pismo to wpłynęło do kancelarii Urzędu [...] w dniu 11 lutego 2016 r. (data prezentaty). Dopiero zatem w dniu 11 lutego 2016 r. Prezydent [...] powziął informację, że wskazane uprzednio decyzje Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. są ostateczne i mógł formalnie rozpoznać wniosek J. S., H. S., B. S., T. M., W. Z. o przyznanie odszkodowania za części nieruchomości zajętych pod drogi publiczne w dzielnicy [...] w [...], wpłynął do Kancelarii Urzędu [...] w dniu 15 grudnia 2005 r. W piśmie z dnia 25 lutego 2016 r. Prezydent [...] wezwał pełnomocników Wnioskodawców do złożenia oryginałów lub przedłożenia do wglądu szeregu dokumentów. W pismach z dnia 3 i 22 marca 2016 r. pełnomocnik Skarżących przedłożył żądane przez organ dokumenty. W piśmie zaś z dnia 20 kwietnia 2016 r. Organ zawiadomił strony o terminie załatwienia sprawy - informując, że nastąpi to do dnia 30 grudnia 2016 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismami z dnia 21 września 2016 r. Organ wystąpił do Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego w [...], Biura Organizacji Urzędu [...], Wydziału Infrastruktury Urzędu [...] w dzielnicy [...], Zarządu Dróg Miejskich o udzielenie stosownych informacji. Ustalony stan faktyczny pozwala stwierdzić zatem, że Prezydent [...] pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności, ponieważ od dnia, w którym uzyskał informację, że decyzje Wojewody [...], na podstawie których Gmina [...] i Powiat [...]z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, nabyli prawa własności gruntów położonego w [...], Dzielnica [...], zajętych pod część ulic są ostateczne, nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a. Przyznać należy, że Prezydent [...] podejmował czynności procesowe zmierzające do zakończenia sprawy, jednak porównanie dat podejmowanych czynności i okresów przerw między nimi pozwala stwierdzić, że bezczynność Organu miała miejsce. W konsekwencji Sąd w wydanym wyroku bezczynność tę stwierdził, zobowiązując również Organ do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 1. sentencji). Sąd nie stwierdził jednak, by stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji). Wskazane kryterium nie zostało uregulowane w przepisach prawa. Wobec tego stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący, stanowi wynik oceny przeprowadzonej przez Sąd, w danych okolicznościach sprawy. W rozpatrywanej sprawie, działanie Prezydenta [...] niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), jednak o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i stanowi efekt takich działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako swoistą "złą wolę", a więc celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron, domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. O kosztach, w pkt 4 wyroku orzeczono na podstawie art. art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Wobec wskazanych okoliczności, orzeczono jak sentencji wyroku.