I OSK 394/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1619/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Praga – Południe m.st. Warszawy z dnia [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Praga – Południe m.st. Warszawy z dnia [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 2 maja 2016 r. A.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Sąd ten przytoczył treść art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", który stanowi o zakresie kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy z dnia [...] stanowiącą odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 19 stycznia 2016 r., wniesionego na skutek wydania przez Zarząd Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy uchwały z dnia [...] o niewyrażeniu zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i rozstrzygającą o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu. Sąd ten podał, że zaskarżona uchwała z dnia [...] nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a., co oznacza, że nie przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. Wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zaś udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma znaczenie dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi, bowiem jego doręczenie jest początkiem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi na uchwałę, w wyniku wydania której zostało wniesione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego powinna być uchwała Zarządu Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy z dnia [...]. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej, A.Z., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 49 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania A.Z. do sprecyzowania jakiego aktu dotyczy wniesiona przez skarżącą skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, albowiem ze skargi nie wynika jednoznacznie, którą uchwałę skarżąca zaskarża, a wręcz przeciwnie, można dojść do uzasadnionego przekonana, że zaskarżone zostały obydwie uchwały Zarządu Dzielnicy Praga - Południe m.st. Warszawy zarówno o numerze [...], jak i o numerze [...] Potwierdzenie co do okoliczności zaskarżenia uchwały Zarządu Dzielnicy Praga - Południe m.st. Warszawy o numerze [...], dalej "Uchwała", znajduje się również we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym przez skarżącą na urzędowym formularzu, gdzie skarżąca wskazała w części 3 "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" tę Uchwałę. Tym samym wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi jest przedwczesne, albowiem winno zostać poprzedzone wezwaniem strony do uzupełnienia skargi poprzez precyzyjne wskazanie przedmiotu zaskarżenia. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, nieopłaconych w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do niezasadnego, w ocenie skarżącej, odrzucenia skargi, ze względu na niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, iż zaskarżonym w niniejszej sprawie aktem była uchwała Zarządu Dzielnicy Praga – Południe m.st. Warszawy z dnia [...]. W skardze kasacyjnej skarżąca podniosła, że nie tylko ze skargi, ale również z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że zaskarżyła dwie uchwały, zarówno z dnia [...], jak i z dnia [...]. Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia art. 49 § 1 P.p.s.a. (choć błędnie powołano w ramach tego zarzutu pkt 1 tego przepisu prawa, której to jednostki redakcyjnej przepis ten nie zawiera), poprzez jego niezastosowanie, tj. niewezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi, pomimo że wystąpiły w niej rozbieżności. Zwrócić należy uwagę na to, iż co prawda skarżąca powołała się w skardze na numer i datę uchwały z dnia [...], jednak z treści skargi wynika, że chodzi skarżącej o uchwałę w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, tj. uchwałę z dnia [...]. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przepis ten, określając wymogi skargi, wskazuje jednoznacznie, że dla kompletności tego środka wymagane jest m.in. precyzyjne wskazanie zaskarżonego aktu. W sytuacji zaś, gdy w samej treści skargi istniała rozbieżność co do tego, który akt wydany w toku prowadzonego postępowania zostaje zaskarżony – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – Sąd I instancji powinien był, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwać stronę o uzupełnienie dostrzeżonego braku lub wyjaśnienie powstałej rozbieżności. W świetle przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona skarga wymagała doprecyzowania w zakresie wskazania w niej uchwały, którą A. Z. chciała zaskarżyć, poprzez wyraźne określenie czy jest to skarga na uchwałę z dnia [...] Zarządu Dzielnicy Praga – Południe m.st. Warszawy, czy na uchwałę tego organu z dnia [...]. Niewezwanie skarżącej przez Sąd I instancji do dokonania powyższej czynności stanowiło uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczność takiego wezwania uzasadniała treść art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zaistniałe w sprawie uchybienie w postaci niewezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie precyzyjnego określenia skarżonego aktu, a także w postaci nieusprawiedliwionego zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skutkuje zatem uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, co orzeczono na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).