II GZ 84/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2539/16 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2539/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek B. S. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego jej skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zarządzeniem z [...] września 2016 r. wezwano pełnomocnika B. S. (M. S.) do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: - wskazanie, że spełnia wymogi do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz złożenie pełnomocnictwa procesowego, - podpisanie skargi i odesłanie po podpisaniu do Sądu, jeżeli M. S. spełnia wymogi dla pełnomocnika procesowego albo podpisanie skargi osobiście przez B. S. i odesłanie po podpisaniu do Sądu, jeżeli M. S. nie spełnia tych wymogów w terminie 7 dni po rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych doręczono pełnomocnikowi skarżącej [...] września 2016 r. Wnioskiem z [...] października 2016 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, dołączając do tego wniosku żądane dokumenty. Podniósł, że od [...] września 2016 r. do [...] października 2016 r. przebywał na delegacji służbowej w swoim przedsiębiorstwie, w miejscowości Ż.. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi [...] września 2016 r. odebrała jego żona, która przekazała mu je [...] października 2016 r. Po odebraniu wezwania pełnomocnik niezwłocznie podjął czynności w celu usunięcia braków formalnych skargi, jednak termin na ich usunięcie został nieznacznie przekroczony. Postanowieniem z 15 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2539/16, WSA w Warszawie oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Fakt przebywania pełnomocnika w delegacji służbowej nie zwalniał strony od podejmowania czynności w postępowaniu sądowym, ponieważ nie stanowi on sytuacji nadzwyczajnej. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika nawet, że podróż służbowa pełnomocnika skarżącej miała charakter nagły, a nie planowany charakter. Zdaniem Sądu w przypadku planowanego wyjazdu należyta dbałość o interesy reprezentowanej strony, która mogłaby uchronić ją od negatywnych następstw nieobecności pełnomocnika w miejscu zamieszkania, wymagała, aby przed wyjazdem pełnomocnik podjął odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie interesów skarżącej, w tym przede wszystkim informując o tym fakcie Sąd. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez M. S., wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącej, jej pełnomocnik uprawdopodobnił we wniosku, że przekroczenie terminu nie nastąpiło z jego winy. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi otrzymał faktycznie od osoby trzeciej dopiero [...] października 2016 r. po powrocie z delegacji służbowej i niezwłocznie podjął czynności w celu usunięcia braków formalnych skargi. [...] października zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych jednocześnie uzupełniając je. Pełnomocnik spółki podniósł, że Sąd nie ustalił, kto i w jakim dniu odebrał wezwanie do usunięcia braków formalnych. Jego zdaniem skoro pełnomocnik nie wiedział o przesyłce sądowej, którą podjęła osoba trzecia, to trudno do czasu przekazania mu tej przesyłki przez osobę trzecią, przypisać mu winę za niezachowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. M. S. uznał, że należałoby się zastanowić w takiej sytuacji, czy pełnomocnik skarżącej w ogóle uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, bo od daty doręczenia wezwania przez osobę trzecią uzupełnił braki skargi w ustawowym terminie. Wobec tego Sąd powinien przyjąć uzupełnioną skargę. Ponadto, pełnomocnik skarżącej zarzucił, że okoliczności związane z doręczeniem przesyłki sądowej przez operatora pocztowego wskazują na uchybienie w doręczeniu przesyłki. Nie została ona bowiem doręczona przez operatora jej adresatowi, lecz osobie trzeciej. W przypadku nieobecności adresata przesyłka powinna być awizowana. Zdaniem pełnomocnika skarżącej należy uznać, że termin siedmiodniowy do usunięcia braku formalnego skargi biegnie od momentu, w którym M. S. została przekazana przesyłka pocztowa, tj. od [...] października 2016 r. Ponadto stwierdził, że sprawa dotyczy bardzo wysokiej kwoty, a orzecznictwo WSA w sprawach podobnych uwzględnia niezasadność decyzji ARiMR. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest więc do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezawinionych przez stronę, bądź w sytuacji gdy działa ona przez pełnomocnika – przez tego pełnomocnika. Należy bowiem mieć na uwadze, że badając winę strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności sąd powinien poddać analizie również działanie osób trzecich, upoważnionych do działania w imieniu strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem NSA M. S. nie zadbał należycie o interesy skarżącej jako jej pełnomocnik. Brak staranności w reprezentowaniu skarżącej przejawia się w tym, że pełnomocnik nie zapewnił na czas swojej nieobecności prawidłowego sposobu odbierania pism sądowych, który doprowadziłby do terminowego wykonywania wezwań Sądu znajdujących się w tych przesyłkach. Zdaniem NSA zasadnie przyjął Sąd I instancji, że M. S. nie uprawdopodobnił, że jego delegacja służbowa do przedsiębiorstwa nie stanowiła okoliczności nagłej bądź nadzwyczajnej, której wystąpienia nie mógł w normalnych okolicznościach przewidzieć. Co więcej, jeśli pełnomocnik skarżącej prowadzi przedsiębiorstwo poza miejscem, które wskazał jako adres do doręczeń, powinien był liczyć się z możliwością otrzymania w terminie nieobecności korespondencji z Sądu. Należycie dbając o interesy skarżącej powinien zaś tak zorganizować odbiór przesyłek sądowych pod swoją nieobecność, aby móc w sposób prawidłowy i terminowy reprezentować skarżącą. NSA za bezpodstawne uznaje twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że de facto doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło w dniu, w którym jego dorosły domownik przekazał mu tę przesyłkę. Po pierwsze, stanowisko to stoi w sprzeczności z art. 72 § 1 p.p.s.a., który przewiduje skuteczność doręczenia pism do rąk dorosłego domownika – jak w niniejszej sprawie: do rąk żony M. S.. Po drugie, wydaje się, że sam pełnomocnik skarżącej nie jest przekonany tą argumentacją, skoro złożył wniosek oparty na art. 86 § 1 i następnych p.p.s.a., przyznając tym samym, że doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec tego zdaniem NSA skarżący nie poważył prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.