II GSK 1757/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 811/16 w sprawie ze skargi A. C.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz A. C.-K. 668 zł (sześćset sześćdziesiąt osiem) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; I. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Elbląga Sekretarz Miasta określił A. C.-K. (dalej jako Skarżąca, Strona) wysokość dotacji podlegającej zwrotowi przez organ prowadzący szkołę. II. Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako SKO), decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek od dotacji podlegającej zwrotowi i orzekło w tym zakresie co do istoty sprawy. III. Po rozpoznaniu skargi Strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ol 811/16, oddalił ten środek prawny. Sąd pierwszej instancji orzekał w składzie: Przewodnicząca - sędzia WSA Wiesława Pierechod (sędzia WSA w Olsztynie) oraz członkowie składu sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka i Leszek Kleczkowski (delegowani sędziowie WSA w Bydgoszczy - akty delegacji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r. odpowiednio nr L.Prez.I a/S-1201/474/16 i L.Prez.I a/S-1201/475/16). IV. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła A. C.-K. zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona nie podnosiła zarzutów nieważności postępowania przeprowadzonego przed Sądem pierwszej instancji. V. Pismem z dnia 1 grudnia 2017 r., z uwagi na niemożliwą do uniknięcia kolizję terminów Strona wniosła o odroczenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wyznaczonej na dzień 14 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie podlega uchyleniu bez względu na granice zaskarżenia wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej, bowiem w sprawie zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako p.p.s.a.). W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednakże, iż wskazane przez stronę powody odroczenia rozprawy - co do zasady - zasługują na uwzględnienie, bowiem kolizja terminów jest okolicznością przez pełnomocnik Strony niezawinioną. Umożliwienie Stronie wzięcia udziału w rozprawie sądowej jest natomiast jednym z elementów przysługującego jej prawa do sądu. Niemniej jednak należy mieć na uwadze fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Wychodzi poza granice tego środka odwoławczego jedynie wówczas, gdy zachodzi określona w art. 183 § 2 nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji nawet brak stosownych zarzutów nie stanowi przeszkody do oceny przesłanki nieważności. Równocześnie, w tym konkretnym stanie faktycznym, nie ma wpływu na możliwość procedowania Sądu okoliczność nieobecności na rozprawie pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną, bowiem żadne zarzuty kasacyjne nie podlegają - o czym dalej - merytorycznemu badaniu. Idąc dalej Sąd zauważa, iż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, w art. 45 ust. 1, gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zasadą jest więc to, iż konkretną sprawę rozpoznaje sąd dla niej właściwy zarówno miejscowo jak i rzeczowo. W tak widzianym obowiązku rozpoznania sprawy przez sąd właściwy mieści się również prawidłowa obsada jego składu orzekającego. Nie chodzi przy tym wyłącznie o obsadę składu orzekającego osobami posiadającymi status sędziego, lecz także o sędziów uprawnionych do orzekania w danym sądzie tj. takich, których miejsce służbowe wyznaczone zostało w tej konkretnej jednostce. Powyższe zasady mają charakter gwarancyjny i służą zapewnieniu prawidłowej realizacji podmiotowego prawa do sądu. Wyjątki w zakresie ustawowo określonej właściwości i składu sądu należy zatem interpretować ściśle. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż z art. 29 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) wynika, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz sędziów (...) stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych (...). Na mocy tego odesłania w odniesieniu do wojewódzkich sądów administracyjnych i sędziów tych sądów zastosowanie znajduje art. 46 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2062 ze zm. - dalej jako u.s.p.). Stosownie do jego treści, w składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. W trzyosobowym składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zasiadało dwóch sędziów delegowanych, których miejsce służbowe wyznaczone zostało w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy. Taka sytuacja powoduje, iż skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, co stanowi wypełnienie przesłanki nieważności z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i 2 w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 46 § 1 u.s.p. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zaliczył koszty opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (w kwocie 100 zł), koszty wpisu od skargi kasacyjnej (w kwocie 551 zł) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego przez Stronę radcy prawnej (w kwocie 17 zł). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w pozostałym zakresie wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego tj. w części dotyczącej wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarga kasacyjna nie zarzuciła nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, zatem nie przyczyniła się do uchylenia zaskarżonego wyroku.