I OSK 2521/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1057/16 w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby poszukującej pracy oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1057/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę E. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r., orzekającą o utracie statusu osoby poszukującej pracy. W pkt II wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w zakresie pkt I oddalającego skargę, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: 1/ prawa materialnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm., dalej ustawa) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, tj. poprzez zastosowanie tej normy w sytuacji, gdy organ II instancji błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie przyjmując, że przyczyny absencji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy nie były uzasadnione, powinien zatem sąd, prawidłowo przepis stosując, decyzję uchylić; 2/ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 11, 77§ 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 154 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezbadanie materiału dowodowego, prowadzące do ustaleń, że uzasadniona absencja skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy nie wypełniła przesłanek do zastosowania normy z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania, ponieważ gdyby Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i zebranego materiału dowodowego, powinien skargę uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji zarówno organu I jak i II instancji, a to z uwagi na naruszenie zarówno przez organ I jak i II instancji szeregu przepisów procedury administracyjnej. Przede wszystkim organ II instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia, czy przyczyna niestawiennictwa skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy była uzasadniona w myśl normy wyrażonej w art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ II instancji dokonał w tym zakresie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, nie uznając za uzasadnione przyczyn niestawiennictwa skarżącego. Skarżący wyraźnie wskazał, że przyczyną niestawiennictwa była kontynuacja cyklu szkoleń w Ośrodku Szkoleniowym Kierowców w zakresie całokształtu materiału teoretycznego, a także wykonywanie w miesiącu lipcu jazd ciężarówką. Zarówno podczas uczestniczenia w wykładzie, jak i w czasie jazdy nie wolno było skarżącemu korzystać z telefonu komórkowego. Kolejną przyczyną usprawiedliwiającą niestawiennictwo była dezorientacja spowodowana przez urzędników Powiatowego Urzędu Pracy. Z procedur wewnętrznych PUP wynika bowiem niejasna procedura załatwiania spraw związanych z poszukiwaniem pracy polegająca na tym, że podpisy pod oświadczeniami w ww. sprawach składa się u dwóch różnych osób. Zdaniem skarżącego powyższe przyczyny dostatecznie usprawiedliwiają jego niestawiennictwo w wyznaczonym dniu, w szczególności w świetle tego, że skarżący był przekonany, że termin stawiennictwa przypada na dzień 19 sierpnia 2016 r., albowiem taką informację uzyskał od doradcy zawodowego. Przy ocenie uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, konieczne jest podjęcie przez organ wszelkich możliwych czynności dowodowych celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności dokonanie oceny przyczyny niestawiennictwa na tle całokształtu okoliczności dotyczących osoby, która nie stawiła się na czas w Powiatowym Urzędzie Pracy. Ustawodawca nie sprecyzował bliżej określenia "uzasadniona przyczyna niestawiennictwa", które jest pojęciem niedookreślonym i którego ostateczną treść można ustalić w oparciu o konkretny stan faktyczny sprawy. Takiego ustalenia w niniejszym postępowaniu organy nie dokonały. Uzasadniony jest również zarzut naruszenia normy wyrażonej w art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie decyzji organu II instancji nie zawiera bowiem wskazania na podstawie jakich dowodów organ ustalił, że przyczyna niestawiennictwa skarżącego była nieuzasadniona, przerzucając ciężar dowodowy w tym zakresie na skarżącego. Sąd I instancji wadliwie uznał za prawidłowe ustalenia w zakresie stanu faktycznego dokonane przez organy administracyjne, co w skutek naruszenia przepisów postępowania doprowadziło do niewłaściwego zastosowania norm prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Zbadana w tych granicach skarga kasacyjna nie okazała się zasadna. Ponieważ postępowanie sądowe w sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie znajduje przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi lex specialis w relacji do art. 141 § 4 ppsa i ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną, do rozpoznania zarzutów kasacyjnych, co skutkuje pominięciem opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Wyrok Sądu I instancji dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępnej na stronie https://cbois.nsa.gov.pl. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegały zarzuty naruszenia prawa procesowego. W skardze kasacyjnej sprowadzają się one do tezy, że w sprawie nie wyjaśniono, czy przyczyna niestawiennictwa skarżącego w PUP była uzasadniona w myśl art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, ocena materiału w tym zakresie była dowolna, a wskazane przez stronę przyczyny usprawiedliwiają niestawiennictwo w Urzędzie. Nie zakwestionowano przy tym ustaleń związanych z faktem, że skarżący w terminie 7 dni nie wskazał przyczyny nieobecności, uczynił to dopiero po wydaniu przez organ I instancji decyzji. Zobowiązany do stawiennictwa w dniu 18 lipca 2016 r. (tej daty także nie zakwestionowano), o przyczynie nieobecności poinformował dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji z 26 lipca 2016 r. Skarżący zatem zarówno nie stawił się w Urzędzie w dniu 18 lipca jak i nie powiadomił w terminie 7 dni licząc od 18 lipca, o przyczynie niestawiennictwa. W tym stanie faktycznym zbędne było poddawania analizie przyczyn niestawiennictwa i ocena wskazywanych przez stronę okoliczności usprawiedliwiających. Badanie, czy niestawiennictwo było uzasadnione mogło mieć miejsce jedynie w przypadku powiadomienia organu w ustawowym terminie o przyczynie nieobecności. Skoro strona w ustawowym terminie 7 dni nie powiadomiła organu o przyczynach nieobecności, to fakt ten wyklucza możliwość jej usprawiedliwienia i uniknięcia skutku z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy. Niezależnie od tego należy zgodzić się z Sądem I instancji, że okoliczności podawane na usprawiedliwienie zwłoki w powiadomieniu organu są niewiarygodne, sprzeczne z wiedzą potoczną i doświadczeniem życiowym. Osoba dysponująca telefonem komórkowym, nawet odbywająca kurs w zakresie prawa jazdy, ma możliwość w ciągu siedmiu dni poinformować organ telefonicznie o przyczynie nieobecności. Wobec powyższego Naczelny Sąd braku Administracyjny nie podziela zarzutu braku należytej oceny materiału dowodowego Zakres koniecznych do wykazania okoliczności wynika z przesłanek prawa materialnego, zostały one przez Sąd I instancji prawidłowo zidentyfikowane i wykazane. Uzgodnioną datę stawienia się w urzędzie skarżący potwierdził zaś własnoręcznym podpisem na karcie dotyczącej przedmiotowo właśnie stawiennictwa w urzędzie i propozycji przedkładanych poszukującemu pracy (k. 114 akt administracyjnych). Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy. Zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie można zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie. Skoro nie doszło do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie, to nie można stawiać tezy o nieadekwatnym zastosowaniu prawa materialnego. Warunkiem pozbawienia osoby zarejestrowanej statusu osoby poszukującej pracy jest w szczególności niestawienie się w ustalonym terminie w urzędzie pracy i nie zawiadomienie w terminie 7 dni o usprawiedliwionej przyczynie nieobecności. Skarżący zarówno nie stawił się w ustalonym terminie w urzędzie pracy, jak i w terminie 7 dni nie usprawiedliwił swej nieobecności, co stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia statusu poszukującego pracy na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy. Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a. i prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym art. 258-261 p.p.s.a.