II SA/Bk 639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska - Nazarczyk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2016 r. sprzeciwu M. P. G. K. i M. Z. B. w Ł. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia [...] października 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. G. K. i M. Z. B. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu należnej opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania, stanowiącej różnicę pomiędzy opłata należną za korzystanie ze środowiska a opłata wynikająca ze złożonego przez stronę wykazu p o s t a n a w i a zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] października 2016 r. w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 35. 000 zł (słownie: trzydziestu pięciu tysięcy). M. P. G. K. i M. Z. B. w Ł. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wartość środków trwałych Zakładu to 18.672.141 zł. Rok 2015 strona skarżąca zakończyła stratą w wysokości 46.102.41 zł. Na dzień 30 września 2016 r. na kontach bankowych wnioskodawcy było następujące środki finansowe: 141.893,04 zł; 121,40 zł oraz 116.582,25 zł. Natomiast w kasie Zakładu na dzień 30 września 2016 r. znajdowała się kwota 5.480,24 zł. W uzasadnieniu swego wniosku Zakład podniósł, że jest zakładem budżetowym i jedynym w mieście tego rodzaju przedsiębiorcą zatrudniającym 151 osób, wykonującym zadania własne gminy o charakterze użyteczności publicznej na rzecz Miasta Ł. po kosztach własnych, nie tworząc zysku. Na koniec sierpnia 2016 r. zobowiązania z tytułu: zakupów, roszczeń publiczno – prawnych, wynagrodzeń i pozostałych rozrachunków wynoszą 1.979.433,97 zł. Przyjęty plan finansowy Zakładu Uchwałą Rady Miejskiej w Ł. nie przewiduje nadwyżki środków obrotowych i w 2016 r. wynosił: plan przychodów – 17.923.700 zł, zaś plan kosztów – 17.914.043 zł. Nadwyżka przychodów za 2016 r. w kwocie 9.657 zł pokryła stratę 2015 r. Mając powyższe okoliczności na uwadze referendarz sądowy, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nie uwzględnił wniosku. W uzasadnieniu stwierdzono, że sytuacja materialna strony skarżącej pozwala na poniesienie przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym, tj. wpisu od skargi w wysokości 71.739 zł, z tego względu że dysponuje ona rachunku bankowym środkami finansowymi w kwocie 258,569,69 zł, czyli znacznie przekraczającymi wysokość wpisu. Nadto podano, że przygotowując projekt budżetu na rok 2016 r. strona skarżąca powinna przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których jest lub będzie stroną postępowania. Na powyższe postanowienie strona skarżąca złożyła i podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi, bez uszczerbku dla swojej działalności. Wskazano, że jest zakładem budżetowym wykonującym zadania własne gminy o charakterze użyteczności publicznej na rzecz Miasta Ł. Realizuje je po kosztach własnych nie tworząc zysku. Jest jedynym w mieście tego rodzaju przedsiębiorcą zatrudniającym 151 osób. Na koniec sierpnia 2016 r. zobowiązania z tytułu: zakupów, roszczeń publiczno- prawnych, wynagrodzeń i pozostałych rozrachunków wyniosły 1.979.433,97 zł. Przyjęty plan finansowy zakładu nie przewiduje nadwyżki środków obrotowych. Zdaniem strony skarżącej referendarz sądowy błędnie przyjął iż dysponuje ona na kontach kwotą 258.569,69 zł, a w związku z tym może ponieść koszty sądowe. Wskazano, że znaczna część tych środków (45%) to środki Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych których w żaden sposób nie można przeznaczyć na ten cel. Środki natomiast na rachunku podstawowym w kwocie 141.893,04 zł przeznaczone są na pokrycie powstałych zobowiązań przy realizacji zadań, a tych na 31 sierpnia 2016 r. było 1.979.433,97 zł. Nie prawdą więc jest, że na obecnym etapie strona skarżąca może ponieść koszty sądowe, ponieważ nie odbyłoby się to bez szkody dla zabezpieczenia realizacji zadań na rzecz mieszkańców Ł. Odnośnie kwestii zabezpieczenia w planie finansowym odpowiednich środków celem pokrycia kosztów sprawach sądowych, w których jest lub będzie stroną postępowania, wyjaśniono że jest zabezpieczana pewna pulę takich środków przeznaczonych na prowadzenie postępowań w sprawach mieszkaniowych które są zadaniami przez stronę skarżącą. Zabezpieczenie jednak z góry tak dużej kwoty na wpis od skargi jest praktycznie niemożliwe. Tym bardziej, że w wyniku wydanych już ostatecznych decyzji Marszałka Województwa P. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz [...] z dnia [...] marca 2016 r. nałożono obowiązek ponoszenia podwyższonych opłat z tytułu magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce ich magazynowania w 2012 r. w wysokości 1.246.464 zł w 2013 r. w wysokości 7.173.847 zł łącznie 8.420.311 zł. Uiszczenie tych opłat stawia praktycznie stronę skarżącą przed zlikwidowaniem zakładu. Wskazano, że także pierwsza decyzja była zaskarżana i obecnie postepowanie jest na etapie kasacyjnej i w tym postepowaniu strona skarżąca poniosła koszty sądowe. W konkluzji strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy jak nie w całości to przynajmniej w znacznej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie w części. Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej P.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy strona skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości bez uszczerbku dla swojej działalności. Strona skarżąca jest zakładem budżetowym wykonującym zadania własne gminy o charakterze użyteczności publicznej na rzecz Miasta Ł. Realizuje je po kosztach własnych nie tworząc zysku. Przyjęty plan finansowy Zakładu nie przewiduje nadwyżki środków obrotowych i w 2016 r. wynosił: plan przychodów – 17.923.700 zł, zaś plan kosztów – 17.914.043 zł. Nadwyżka przychodów za 2016 r. w kwocie 9.657 zł pokryła stratę 2015 r. W ocenie Sądu uiszczenie wpisu w pełnej wysokości ze środków zgromadzonych na kontach istotnie może odbyć się ze szkodą dla zabezpieczenia realizacji zadań na rzecz mieszkańców Ł. Zwalniając z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w całości Sąd uwzględnił także fakt poniesienia przez stronę skarżącą kosztów sądowych w skardze na decyzję wydaną za 2012 r. Zdaniem Sądu w granicach posiadanych środków strona skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 35.000 zł w tym celu należy tylko dokonać odpowiednich przesunięć pomiędzy podziałkami klasyfikacji budżetowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.