I OSK 484/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-19
Skład orzekający: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, sędzia NSA Jolanta Sikorska, sędzia del. WSA Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa wypłata zaległych świadczeń (np. świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego) powinna być uwzględniana w dochodzie rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy, zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli świadczenia te należały się za okresy wcześniejsze?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd potwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy, jednorazowo uzyskany dochód należny za dany okres, nawet jeśli wypłacony później, powinien być uwzględniany w dochodzie rodziny przez okres, za który został uzyskany. W konsekwencji, dochód rodziny skarżących za październik 2014 r. przekroczył kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie zasiłku okresowego.Stan faktyczny
Rodzina I. i K. T. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (październik 2014 r.) przekroczył kryterium dochodowe. Kluczowym elementem sporu była interpretacja art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, dotyczącego uwzględniania jednorazowo wypłaconych zaległych świadczeń w dochodzie rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę rodziny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. i K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 695/16 w sprawie ze skargi I.T. K.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 695/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I.T. i K.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] w przedmiocie zasiłku okresowego.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Gdyni odmówił przyznania I. i K. małż. T. pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1, art. 38, art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym wniosek o udzielnie pomocy, tj. w październiku 2014 r. wyniósł 2515,86 zł. Rodzina składa się z czterech osób. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł 628,97 zł, natomiast kryterium dochodowe rodziny wynosi 1824 zł. Na dochód składa się: zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, zasiłek stały w kwocie 153,71 zł, renta socjalna w kwocie 619,50 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 436,65 zł oraz świadczenie pielęgnacyjne na córkę A.T. w kwocie 1153 zł. Pomoc w formie zasiłku okresowego nie mogła być wnioskodawcom przyznana z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (456 zł na osobę w rodzinie w okresie złożenia wniosków, a od 1 października 2015 r. kwoty 514 zł).
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy ww. decyzje Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] odmawiającą przyznania odwołującym zasiłku okresowego.
Organ odwoławczy wskazał, że pomoc w formie zasiłku okresowego nie mogła być wnioskodawcom przyznana z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (456 zł na osobę w rodzinie w okresie złożenia wniosków). Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach szeregu spraw odwołujących wynika, że decyzjami Prezydenta Miasta Gdyni: z dnia [...] przyznano A.T. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. bezterminowo; z dnia 3 grudnia 2014 r. przyznano K.T. pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego na A.T. w kwocie: 620 zł miesięcznie (na okres od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r.); 800 zł miesięcznie (na okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.); 1200 zł miesięcznie (na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2014 r.); 1300 zł miesięcznie (na okres od 1 stycznia 2016 r. bezterminowo); z dnia 4 grudnia 2014 r. przyznano ww. pomoc dla osób mających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na A.T. w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.; z dnia 8 grudnia 2014 r. przyznano ww. pomoc dla osób mających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na A.T. w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Ponadto z pisma Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 16 lipca 2014 r. wynika, że K.T. nabył prawo do dodatku mieszkaniowego w następujących okresach: od 1 maja 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. w wysokości 425,54 zł; wypłata za wskazane 6 miesięcy nastąpiła w lipcu 2014 r.; od 1 listopada 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2014 r. w wysokości 437,13 zł wypłata za wskazane 6 miesięcy nastąpiła w lipcu 2014 r.; od dnia 1 maja 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. w wysokości 436,65 zł.; wypłata za okres maj – lipiec 2014 r. nastąpiła w lipcu 2014 r., które to kwoty zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej należało uwzględnić w dochodzie rodziny w okresach, za który je uzyskano.
W reasumpcji organ odwoławczy wskazał, że na dochód rodziny w październiku 2014 r. składały się zatem: renta socjalna A.T., wynosząca w okresie od 1 marca 2014 r. kwotę 619,50 zł miesięcznie, zasiłek pielęgnacyjny I.T. w kwocie 153 zł miesięcznie, zasiłek stały I.T. w kwocie 265,17 zł miesięcznie (należny w takiej kwocie w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 grudnia 2014 r., co wynika z dokumentacji zebranej w innych sprawach przez Kolegium, zatem błędne jest ustalenie organu niższej instancji, iż w październiku 2014 r. zasiłek stały wyniósł 153,71 zł), dodatek mieszkaniowy w kwocie 436,65 zł (od 1 listopada 2014 r. dodatek mieszkaniowy wynosił 435,87 zł, co jest wiadomym Kolegium z akt spraw znak: [...], świadczenie pielęgnacyjne K.T. 800 zł, dodatek do tego świadczenia 200 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny A.T. w kwocie 153 zł, czyli świadczenia w łącznej kwocie 2627,32 zł (lub 2515,86 zł, jeżeli przyjąć, że zasiłek stały I.T. wyniósł nie 265,17 zł lecz 153,71 zł, jak podano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji). W ocenie organu odwoławczego, dochód rodziny ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem zasady rozliczenia zaległego dochodu wyrażonej w art. 8 ust. 12 ww. ustawy przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w dniu złożenia wniosku (1824 zł), jak i kryterium obowiązującego od dnia 1 października 2015 r. (2056 zł). W związku z powyższym zasiłek okresowy nie mógł być odwołującym przyznany.
W skardze na ww. decyzję I. i K. małż. T. wskazali, że organy dokonały błędnej wykładni art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ wskazany przepis nie może dotyczyć wniosków o przyznanie pomocy złożonych w miesiącach poprzednich, w których postępowanie było już w toku. Przeciwne rozumienie wskazanego przepisu szkodzi wnioskodawcom, którzy zostali już wielokrotnie pokrzywdzeni poprzez nieuzasadnione, kolejne odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący podkreślili, że czas ostatecznego rozstrzygnięcia zaległych wniosków o zasiłki nie może działać na niekorzyść wnioskodawcy, którego wniosek powinien być rozpatrzony dużo wcześniej, czyli w terminie miesiąca. Rozpatrując taki wniosek nie można brać pod uwagę przyszłych zdarzeń lub też nawet celowo przeciągać postępowania, czekając na poprawę sytuacji dochodowej wnioskodawcy, bądź wliczać wyrównania w zaległy dochód i kazać miesiącami i latami czekać na zasiłek rodzinie żyjącej poniżej minimum egzystencji. Skarżący podkreślili, że organy pierwotnie umotywowały odmowę przyznania zasiłku brakiem współpracy rodziny w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji. Otrzymanie wyrównania z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno być więc obecnie przeszkodą do otrzymania zasiłku okresowego, ponieważ potwierdza fakt współpracy, której brak zarzucano rodzinie i na tej podstawie pierwotnie odmawiano zasiłków.
Skarżący podkreślili, że wbrew ustaleniom organów, niepełnosprawność I. oraz A.T. wymaga sprawowania nad nimi ciągłej opieki dwóch osób.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga jest niezasadna. Sąd ten przytoczył treść art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczenia z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Sąd ten podkreślił, że koniecznym warunkiem do przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 cyt. ustawy.
W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo przyjęły, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie przekroczył kryterium dochodowe, a zatem organ nie mógł przyznać rodzinie zasiłku okresowego. Sąd ten podkreślił, że wbrew przekonaniu skarżących, organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 12 cyt. ustawy.
Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżących z dnia 24 listopada 2014 r. w związku z czym organy winny wyliczyć dochód na osobę w rodzinie w październiku 2014 r.
Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że rodzina T. składa się z czterech osób: K. T. i I. T. oraz ich dwóch córek: A. T. i M. T. Organ I instancji przyjął, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o udzielnie pomocy, tj. w październiku 2014 r. wyniósł 2515,86 zł, zaś organ odwoławczy wyliczył, że dochód rodziny w tym samym miesiącu wynosił 2627,32 zł. Z uwagi to, że kwestia sytuacji rodzinnej Tyszków była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu w sprawach dotyczących skarg na decyzje administracyjne odmawiające świadczeń z pomocy społecznej skarżącym, ale i M. T., organ odwoławczy prawidłowo zdaniem Sądu I instancji przyjął, że dochód rodziny w miesiącu październiku 2014 r. wynosił 2627,32 zł. Organ odwoławczy ustalając wysokość dochodu prawidłowo wliczył do dochodu zasiłek stały I.T. w wysokości 265,17 zł (należny w takiej kwocie w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 grudnia 2014 r., co wynika z dokumentacji zebranej w innych sprawach sądowych, vide: wyroki WSA w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 230/16, III SA/Gd 231/16, III SA/Gd 232/16). Ponadto oprócz ww. zasiłku stałego, dokonał zsumowania następujących świadczeń: renty socjalnej A.T. w wysokości 619,50 zł; zasiłku pielęgnacyjnego I.T. w wysokości 153 zł; dodatku mieszkaniowego w wysokości 436,65 zł; świadczenia pielęgnacyjnego K.T. w wysokości 800 zł, dodatku do tego świadczenia w wysokości 200 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego A.T. w wysokości 153 zł). Dochód rodziny przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w datach składania ww. wniosków (1824 zł), jak i kryterium obowiązującego od dnia 1 października 2015 r. (2056 zł).
W ocenie Sądu I instancji stanowisko to uznać należy za nieprawidłowe. Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 precyzyjnie wskazuje zasady obliczenia dochodu podmiotów wnoszących o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zasady te są przejrzyste i nie mogą być w żadnej części pomijane. Dochód rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej musi być ustalony w sposób obiektywny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, dla obliczenia dochodu rodziny za październik 2014 r. konieczne jest zastosowanie art. 8 ust. 12 cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że "w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód".
Zdaniem Sądu I instancji, proponowana przez skarżących wykładnia wskazanej regulacji jest nie do pogodzenia z jej treścią. Gdyby bowiem ustawodawca chciał, aby dochód należny za dłuższy okres, a uzyskany jednorazowo (np. na skutek wypłaty zaległych świadczeń) był jednorazowo doliczany do dochodu, to dałby temu wyraźny wyraz w regulacji ustawowej.
W cytowanym przepisie wprowadzono natomiast zasadę przeciwną, to jest wskazano, że "dochód uwzględniany jest za okres, za który uzyskano dochód". Jeżeli zatem danej osobie zostały jednorazowo wypłacone zaległe, a należne jej świadczenia np. za kolejne, ubiegłe dwanaście miesięcy, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna (zgodnie z wysokością danego świadczenia przypadającą w danych okresach miesięcznych). Ustawodawca przewidział tym samym, iż w pewnych sytuacjach możliwym jest uzyskanie dochodu z zaległych świadczeń (których wypłata następuje za okres, za który przyznano zaległe świadczenie już po złożeniu wniosku o dane świadczenie). Mając to na uwadze ustawodawca wskazał zatem precyzyjnie, w jaki sposób uzyskanie dochodu z zaległych świadczeń (za okres, za który przyznano zaległe świadczenie) wpływa na ustalenie wysokości całkowitego dochodu wnioskodawcy (rodziny) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.
W świetle powyższych rozważań dokonane przez organy administracji publicznej wyliczenie dochodu rodziny skarżących za październik 2014 r. Sąd I instancji uznał za prawidłowe. Sąd ten wskazał, że wydając zaskarżone decyzje organy administracji publicznej nie mogły pominąć treści art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ w świetle art. 6 K.p.a. określającego zasadę legalizmu miały obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Fakt, że obecnie skarżący czują się pokrzywdzeni zastosowaniem regulacji art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej przy wyliczaniu dochodu rodziny w sposób wskazany powyżej nie może mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w ich sprawach decyzji.
W skardze kasacyjnej I. T. i K. T. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), dalej ustawa o pomocy społecznej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowiący, iż: "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku" należy rozumieć w ten sposób, że dochód ten stanowi sumę przychodów faktycznie uzyskanych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku oraz przychodów uzyskanych w toku trwającego postępowania (w tym także odwoławczego), a stanowiących wyrównanie świadczeń należnych za okres obejmujący również miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, tymczasem prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż dochodem są wyłącznie przychody faktycznie uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tym samym zmiany dochodu rodziny następujące w toku trwającego postępowania administracyjnego nie mają wpływu na jego wysokość w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który jednoznacznie "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" nakazuje wiązać podstawę ustalenia dochodu z miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy w określonej formie, tj. - w przypadku skarżących - z październikiem 2014 r.;
2) art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uwzględnieniu jednorazowego dochodu z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego uzyskanego przez K.T. oraz zasiłku pielęgnacyjnego otrzymanego przez A.T. wypłaconych za okres wsteczny przy obliczeniu dochodu rodziny i rozpisaniu tych dochodów na cały okres, za jaki świadczenia te wypłacono (w tym również wrzesień 2014 r.) w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony w tej części stan faktyczny wskazuje, iż dochody te wypłacone zostały w toku trwającego postępowania administracyjnego, a przy zastosowaniu prawidłowej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - o czym stanowi zarzut poprzedzający - dochód jednorazowy uzyskany w toku trwającego postępowania administracyjnego nie może być rozliczany z zastosowaniem reguł określonych w art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, a zatem przepis ten w ogóle nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów świadczenia pomocy prawnej z urzędu powiększonych o należny podatek VAT w wysokości ustalonej według norm przepisanych, ponieważ koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Ponadto oświadczono, iż skarżący kasacyjnie zrzekają się rozprawy w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie strony skarżącej, przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w ten sposób, że w celu określenia dochodu należy obliczyć sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a obliczenie to określa stan na całe postępowanie. Taki sposób wykładni znajduje oparcie w orzecznictwie, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 646/07, gdzie stwierdzono, że: "Organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie pomiędzy wydaniem orzeczenia przez organ I instancji, a orzeczeniem organu II instancji, jednakże nie odnosi się to do ustalania wysokości dochodu, co ustawodawca powiązał ściśle z określonym okresem czasu. Przy ustalaniu dochodu sumuje się miesięczny przychód wyłącznie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez możliwości doliczania dochodów uzyskanych w przyszłości – art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej". W ocenie skarżących kasacyjnie konsekwencją opisanego wyżej uchybienia jest zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w sytuacji, gdy przepis ten nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie przesłanki te zaistniały.
Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), dalej: ustawa. Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej, uznać należało je za niezasadne.
Zasiłek okresowy, w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zatem warunkiem koniecznym dla przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy.
Zgodnie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. poz. 1058), stanowiącej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie.
W art. 8 ust. 3 ustawy ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu oraz określił sposób jego ustalania. W myśl powołanego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W art. 8 ust. 12 ustawy wskazano natomiast w jaki sposób należy ustalić wysokość dochodu wnioskodawcy (rodziny) w przypadku uzyskania dochodu z zaległych świadczeń. Stosownie zatem do tego przepisu, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Oznacza to, że w sytuacji wypłacenia jednorazowo zaległych, a należnych świadczeń, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżącym kasacyjnie bowiem przyznano i wypłacono jednorazowo zaległe, a należne im świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny. Przyznanie skarżącym zaległych świadczeń spowodowało konieczność zastosowania w sprawie art. 8 ust. 12 ustawy. Prawidłowo zatem organy administracji publicznej uznały, że dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie rodziny w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane. Nie można więc zarzucić skutecznie Sądowi I instancji ani błędnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy, ani niewłaściwego zastosowania art. 8 ust. 12 ustawy. Sąd ten prawidłowo zaakceptował ustalenia organów administracji publicznej co do ustalenia dochodu rodziny w październiku 2014 r. i co do przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania zasiłku okresowego.
Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 12 ustawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, udzielającego pomocy prawnej z urzędu orzeknie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
-----------------------
7
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło