II FSK 1098/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Zbigniew Romała, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1189/16 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. nr w związku z postanowieniem Burmistrza W. z 21 grudnia 2015 r. utrzymanym w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 marca 2016 r. uznał za nieuzasadniony zarzut skarżącej, wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 12 października 2015 r. wystawionym przez Burmistrza W., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone Zobowiązanej 28 kwietnia 2016 r. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Podniosła, że przyczyna uchybienia terminowi ustała 4 lipca 2016 r. tj,. w dniu kiedy otrzymała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 czerwca 2016 r. odrzucające skargę na postanowienie SKO w Tarnowie w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podkreśliła, że skarga została odrzucona, z uwagi na zmianę art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowelizacja tego przepisu skutkowała odrzuceniem skargi na postanowienie SKO w Tarnowie utrzymujące w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Składając skargę do sądu Zobowiązana była przekonana, że jest to właściwa droga dochodzenia swoich praw. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia Zobowiązana stwierdziła, że SKO w Tarnowie błędnie pouczyło zobowiązaną o przysługującym jej prawie zaskarżenia postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. w odpowiedzi na wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Pismem z 25 listopada 2015 r. Agnieszka Smoleń wniosła zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. W związku ze złożeniem zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie złożone przez zobowiązaną zarzuty przesłał do wierzyciela - Burmistrza W., celem zajęcia stanowiska. W dniu 21 grudnia 2015 r. Burmistrz W. wydał postanowienie, w którym nie uwzględnił zarzutów zobowiązanej. Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ odwoławczy wydał 26 kwietnia 2016 r. opisane na wstępie postanowienie uznające za nieuzasadniony zgłoszony przez Zobowiązaną zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z 1 grudnia 2015 r. nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w związku z wniesionym przez Skarżącą zarzutem. Burmistrz W. w piśmie z 5 kwietnia 2016 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o podjęcie postępowania egzekucyjnego w związku z ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 marca 2016 r. w sprawie stanowiska wierzyciela. Następnie Burmistrz W. w piśmie z 13 kwietnia 2016 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem przez Zobowiązaną skargi na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z 27 kwietnia 2016 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w związku ze stanowiskiem wierzyciela co do wniesionej przez Zobowiązaną skargi do WSA w Krakowie. Postanowienie to zostało doręczone Zobowiązanej 28 kwietnia 2016 r., wraz z opisanym na wstępie postanowieniem. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą zażalenia na opisane na wstępie postanowienie. Skarżąca wniosła na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 16 sierpnia 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. uchylił postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 16 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Od powyższego wyroku pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt.2 ustawy p.p.s.a, tj naruszenie przez Sąd: - art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 112 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ podatkowy, polegającej na uznaniu, że organ podatkowy nie wyjaśnił całokształtu okoliczności dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli, to musiałby uznać, że nie zostały spełnione warunki do przywrócenia terminu i skargę by oddalił stosownie do art. 151 P.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 112 k.p.a. i art. 58 §1 i 2 k.p.a. poprzez błędną ocenę prawną ustalonego przez organy stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu mimo braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu wystąpiło bez winy zobowiązanego; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a. przez przyjęcie, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdy należało przyjąć, że organ dysponował postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 22 czerwca 2016 r., odrzucającym skargę na postanowienie SKO w Tarnowie, w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne i ocenił jego wpływ na uprawdopodobnienie uchybienia terminu; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 8 i 9 k.p.a. przez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników, gdy należało przyjąć, że błędne pouczenie Skarżącej w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie zwalniało Skarżącej z pouczenia zawartego w postanowieniu wydanym przez [...] Urząd Skarbowy w T. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest określenie, czy nieprawidłowe pouczenie skarżącej w zakresie wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie w sprawie stanowiska wierzyciele odnośnie zarzutów na postanowienie egzekucyjne było przesłanką przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z ustalonym stanem faktycznym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela – Burmistrza W. Organ ten postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. uznał za niezasadny zarzut skarżącej wniesiony polegający na nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 12 października 2015 r. wystawionym przez Burmistrza W., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu ww. akta W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie organ podatkowy naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wskazano, że do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia doszło wskutek wadliwych działań organów administracji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie). Błędne pouczenie co do trybu zaskarżenia, nie może, w ocenie sądu pierwszej instancji, obciążać Skarżącej, która się do takiego pouczenia zastosowała. Zwrócono uwagę, że przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z doręczeniem Skarżącej postanowienia WSA w Krakowie z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 475/16 odrzucającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 marca 2016 r., to jest 4 lipca 2016 r. Do doręczenia ww. postanowienia Skarżąca pozostawała bowiem w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że Sąd rozpozna jej skargę i skontroluje postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Wnosząc zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia 8 lipca 2016 r. podatniczka niewątpliwie dochowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. jednocześnie dopełniając stosownej czynności (wnosząc zażalenie). Natomiast w ocenie autora skargi kasacyjnej skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zwrócono uwagę, że skarżąca powinna zastosować się do wskazań zawartych w postanowieniu Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w T. niezależnie od toczącego się postępowania skargowego dotyczącego postanowienia wierzyciela. Ponadto zaskarżenie do WSA w Krakowie postanowienia wierzyciela nie miało żadnego wpływu na zachowanie terminu do złożenia zażalenia na postępowanie egzekucyjne. Postanowienie wierzyciela zostało wydane przez inny organ w innym postępowaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, iż negatywne skutki związane z niejasnością sytuacji prawnej jednostek nie powinny obciążać ich samych. Sformułowanie zawarte w art. 214 Ordynacji podatkowej (odpowiednik art. 112 K.p.a. na gruncie postępowania podatkowego) "nieszkodzenie stronie" trzeba w realiach takich spraw jak niniejsza, rozumieć jako wyeliminowanie ujemnych skutków dla strony, spowodowanych zastosowaniem się do udzielonego błędnego pouczenia (por. uchwała NSA z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16). Co więcej z uchwały tej wynika, że do wyeliminowania ujemnych skutków dla strony należy dążyć najprostszymi środkami, a przepis art. 214 Ordynacji podatkowej może "stanowić samodzielną podstawę do "naprawienia" wadliwych pouczeń organów podatkowych". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia doszło wskutek wadliwych działań organów administracji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie). Błędne pouczenie Skarżącej co do trybu zaskarżenia, nie może obciążać Skarżącej, która się do takiego pouczenia zastosowała. W sprawie bowiem należało uwzględnić specyfikę postępowania administracyjnego w sprawie zarzutów w egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7. Na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zatem jak wskazał WSA w Krakowie w sprawie egzekucji, w przypadku podniesienia przez Skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., kluczowe i rozstrzygające było stanowisko wierzyciela – Burmistrza W., gdyż jak wskazano powyżej organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem zawartym w ostatecznym postanowieniu wierzyciela. Wobec powyższego Skarżąca, zgodnie z pouczeniem dążyła do sądowej kontroli tego stanowiska próbując realizować prawo do sądu, zagwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie nie uwzględniło w swoim pouczeniu zmiany kognicji sądów administracyjnych wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz.658) zmieniającej P.p.s.a. z dniem 15 sierpnia 2015 r. przez wyłączenie właściwości sądu w przedmiocie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zmiana ta odniosła skutek braku możliwości osobnego zaskarżenia do sądu postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wskazane postanowienia nadal podlegają kontroli sądowej na mocy art. 135 P.p.s.a. w sprawach ze skargi na postanowienie organu II instancji wydane w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego postanowienia takie były wydane, tym samym przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, stwarza możliwość ewentualnego skontrolowania przez sąd prawidłowości wydanego postanowienia przez wierzyciela. Zatem należało w sprawie uznać, że działaniu Skarżącej w zaufaniu do pouczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie nie można przypisać przymiotu zaniedbania w kontekście uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się zasadny. Prowadzi to do wniosku, że skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.