VI SA/Wa 946/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. H. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia wpisu na listę członków Izby Inżynierów Budownictwa oddala skargę Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa zaskarżoną uchwałą z [...] marca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. H. (dalej także "skarżący" lub "strona"), uchyliła się w całości uchwałę Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez radę okręgową. Do wydania podjęcia powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. Rada [...]Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdziła wygaśnięcie decyzji o wpisie L. H. na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Powodem podjęcia tej uchwały była utrata prawa do członkostwa w Izbie Inżynierów Budownictwa, spowodowana wejściem w życie z dniem 10 sierpnia 2014 r. ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768, dalej także "ustawa o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych"). W ocenie organu, strona, jako osoba posiadająca uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, utraciła prawo członkostwa w izbie inżynierów budownictwa, a uzyskała prawo członkostwa w izbie architektów, stosowanie do przepisu art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014 r. Nr 1946 ze zm., dalej także "ustawa o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa"). Strona złożyła odwołanie od ww. uchwały zarzucając organowi dyskryminację na rynku pracy wskazując, że członkostwo w izbie inżynierów budownictwa jest jej niezbędne do wykonywania zawodu w dotychczasowym zakresie, ze względu na formalne wymogi stawiane przez zamawiających jego usługi, w zakresie przynależności do Izby Inżynierów Budownictwa. Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa po rozpoznaniu odwołania wskazała, że z dniem 10 września 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768), której art. 5 zmienił przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2013 r. poz. 932 i 1650). Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z tym przepisem osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, nie spełniające kryteriów określonych w art. 5 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych, utraciły prawo do członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa, w związku z czym dla pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie powinny uzyskać członkostwo w samorządzie zawodowym architektów. Organ II instancji wskazał, iż ustawa o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych nie zawiera przepisów przejściowych i nie reguluje sytuacji prawnej dotychczasowych członków samorządu zawodowego inżynierów budownictwa. Oznacza to, że przepisy znowelizowanej ustawy obowiązują od dnia 10 września 2014 r. i wywołują bezpośrednie skutki prawne dla desygnatów tych norm prawnych. W ocenie organu odwoławczego, osoby, które przestały spełniać warunki członkostwa w izbie inżynierów budownictwa powinny zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa złożyć wniosek o skreślenie z listy członków izby inżynierów budownictwa. W stosunku do osób, które wniosku o skreślenie z listy członków izby inżynierów budownictwa nie złożyły, powinny zostać podjęte uchwały okręgowych rad skutkujące utratą członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa. Brak jest bowiem podstaw prawnych do dalszego członkostwa w samorządzie zawodowym osób nie spełniających ustawowych kryteriów członkostwa, określonych w art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja o przyjęciu w poczet członków określonej Izby jest rozstrzygnięciem indywidualnym, podejmowanym w trybie przepisów K.p.a., które znajdują zastosowanie, w szczególności art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowe członkostwo w Izbie Inżynierów Budownictwa w sytuacji, gdy brak jest spełnienia kryteriów ustawowych takiego członkostwa i nie można realizować podstawowego celu członkostwa w tej Izbie, jakim jest możliwość wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W tej sytuacji, zdaniem organu, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przynależności do tej Izby leży także w interesie społecznym, ponieważ z faktem członkostwa wiąże się możliwość wprowadzenia w błąd opinii publicznej, co do prawnych możliwości wykonywania przez członka Izby zawodu zaufania publicznego, tj. samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. W ocenie organu nie pozbawia to strony możliwości wykonywania zawodu, gdyż może ona wykonywać wszystkie czynności zawodowe, na podstawie wpisu na listę członków samorządu zawodowego architektów, którego jest członkiem. W przypadku rozpoznawanej sprawy, Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdziła jednak, że organ I instancji podejmując w tym przedmiocie uchwałę popełnił błędy, które nie mogą być usunięte na etapie rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy, co skutkuje koniecznością jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W szczególności organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji rozpatrując sprawę nie załączył do akt postępowania decyzji administracyjnej, na podstawie której wpisano skarżącego w poczet członków w Izbie Inżynierów Budownictwa, oraz nie wskazał tego aktu, jako podlegającego wygaśnięciu, w rozstrzygnięciu i w uzasadnieniu podjętej w tej sprawie uchwały. W jego ocenie, wygaśnięciu nie podlega wpis na listę członków Izby, który jest czynnością materialno- techniczną, ale podstawa prawna i faktyczna tego wpisu, jaką jest decyzja (uchwała) o wpisie strony na listę członków Izby Inżynierów Budownictwa. W związku z powyższymi nieprawidłowościami organ odwoławczy zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o decyzję (uchwałę) o wpisie skarżącego na listę członków Izby Inżynierów Budownictwa oraz wskazał w sentencji i uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia decyzję (uchwałę) podlegającą wygaśnięciu. Powinien również poinformować stronę o uzupełnieniu materiału dowodowego i pouczyć o prawie zapoznania się z aktami sprawy i wyrażenia stanowiska oraz złożenia wniosków dowodowych. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że prowadzi dużą ilość budów jako Kierownik Budowy, Kierownik Projektu i Koordynator Projektowo Wykonawczy czy Inspektor Nadzoru. Obecnie wykonuje pracę na podstawie Umowy kontraktowej jako Kierownik Projektu i Inspektor Nadzoru Inwestorskiego, opartej na dokumentach stwierdzających jego przynależność do Izby Inżynierów Budownictwa, co było warunkiem koniecznym podjęcia zatrudnienia. Skarżący ponadto wskazał, że ustawa o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, w rozdziale 4, w art. 42 jednoznacznie określa przypadki, w których następuje skreślenie z listy członków Izby, a taki przypadek w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie powołują się na żaden przepis zabraniający kontynuacji członkostwa w Izbie Inżynierów Budownictwa, ponieważ w ustawie o samorządach zawodowych oraz żadnej innej ustawie taki zapis nie występuje. Skarżący wniósł w związku z powyższym o unieważnienie uchwały organu I instancji z dnia [...] lutego 2016 r. oraz nieuwzględnienia uzasadnienia zaskarżonej uchwały organu II instancji. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, skarżoną uchwałą z dnia [...]marca 2016 r., uchyliła uchwałę Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o wpisie skarżącego na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano na brak możliwości rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy ze względów formalnych, gdyż organ I instancji nie załączył do akt postępowania decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę wpisu skarżącego na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, jak również nie wskazał tego aktu, jako podlegającego wygaśnięciu w podjętym w tej sprawie rozstrzygnięciu, tj. uchwale z [...] lutego 2016 r. Z powyższych względów co do meritum sprawy nie mógł się odnieść także Sąd administracyjny w ramach realizowanej kontroli aktów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając daną sprawę administracyjną według powyższych kryteriów należy zatem uznać, że Sąd nie może zastępować organu w realizacji jego zadań, w tym w szczególności w zakresie dokonywanych ustaleń jej stanu faktycznego oraz prawnego, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której niezbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego oraz podstawy prawnej jej rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba, iż stwierdzone uchybienia formalne mają na tyle istotny charakter, iż uniemożliwiają w praktyce skontrolowanie przez Sąd prawidłowości wydanego aktu administracji. Dopiero po wyeliminowaniu tych nieprawidłowości przedmiotowa sprawa i jej rozstrzygniecie przez organ może podlegać ocenie Sądu, po przeprowadzeniu ponownego postępowania administracyjnego w obu instancjach. Ze względu na fakt, iż organ odwoławczy uchylił uchwałę organu I instancji z dnia [...] lutego 2016 r. z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i sprawa ta będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, uniemożliwia to na obecnym etapie sprawy dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o wpisie skarżącego na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Sąd nie dostrzegł ponadto innego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, w związku z czym skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.