II SA/Sz 902/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją nr [...]z dnia [...] Prezydent Miasta orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na rzecz A.S. w okresie od [...] r. Decyzja stała się ostateczna. Pismem z dnia 26.03.2015 r. Marszałek Województwa poinformował, że w stosunku do E. i J. S. od dnia [...] r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym, Prezydent Miasta uchylił ww. decyzję wskazując, że właściwym organem do rozpoznania wniosku jest Marszałek Województwa . Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniosła E.S., kwestionując uprawnienie organu do uchylenia decyzji ostatecznej z mocą wsteczną. Odwołanie nie zostało podpisane przez wnoszącą. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 23a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Z dniem 18 września 2015 r. weszła w życie nowelizacja przepisu art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą rozszerzono zakres kompetencji organu I instancji do uchylenia decyzji przyznającej stronie świadczenia rodzinne w okresie, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 23a ww. ustawy w przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami R.P. w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami R P w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami R P (ust. 2a). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 3). W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 (ust.4). Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia te przysługują m. in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują łącznie z członkami rodzin na terytorium R P. Zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, oraz postępowanie w tych sprawach prowadzi - zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 powołanej ustawy - organ właściwy, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 3 pkt 11 cytowanej ustawy). Jednakże w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego - na mocy art. 21 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy - decyzje wydaje samorząd województwa. Wymieniona powyżej koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania. Dotyczy zatem osób, które pracowały kolejno w kilku państwach i w tych państwach podlegały ubezpieczeniu. Zatem, zgodnie z art. 23a ust. 5 ww. ustawy w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W niniejszej sprawie Marszałek Województwa ustalił, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do strony zachodzi od dnia 1.05.2010 r., a zatem zgodnie z art. 23a ust. 5 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji, zdaniem Kolegium, miał uprawnienie do uchylenia decyzji ostatecznej z dniem, w którym stwierdzono, że zachodzi konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 29 czerwca 2016 r. E.S. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 107 K.p.a. w związku z art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 tej ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn przyjęcia daty: 1 maja 2010 r., od której organ uchylił decyzję, - art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, - art. 32 ustawy oświadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji z mocą wsteczną, - art. 23a ust. 5 poprzez jego niewłaściwą interpretację i niezbadanie przez organy, czy skarżąca lub członek jej rodziny pobierał jakiekolwiek świadczenia z kraju zatrudnienia ojca dziecka. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje : Sąd uwzględnił skargę acz z innych powodów niż podniesione w skardze. Przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd skargi jest opisana w sentencji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana w wyniku rozpatrzenia przez ten organ odwołania E. S. od wskazanej w niej decyzji Prezydenta. Kontrolując przedmiotowe postępowanie, Sąd z urzędu dostrzegł, że odwołanie wniesione przez E. S. w dniu 8 lutego 2016 r. nie zostało podpisane, czego organ odwoławczy nie dostrzegł. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 K.p.a. i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i 3 K.p.a., a co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adresu i żądanie, a wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, iż podanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie). Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dniu, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. W przypadku odwołania oznacza to niemożność jego rozpoznania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie bez podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych art. 63 § 3 K.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 K.p.a. Pismo nie zawierające podpisu w istocie nie wszczyna postępowania odwoławczego, zaś decyzja wydana w związku z odwołaniem, które nie zostało podpisane zawiera wadę powodującą jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 w zw. z art. 63 § 3 K.p.a. Stosownie do brzmienia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł jak w sentencji. Będąc zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji Sąd nie miał możliwości merytorycznej oceny zarzutów skargi.