II OSK 1101/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego E. G. po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. P., A. P., P. Spółki Jawnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 25/16 w sprawie ze skargi E. P., A. P., P. Spółki Jawnej w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r., VII SA/Wa 25/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. P., A. P. oraz P. sp. jawna z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2015 r., znak: ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2015 r., znak: ... wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., którą organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że odwołujący E. P. i A. P. nie posiadają przymiotu strony uprawniającego do skutecznego wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał, że aby mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, to w postępowaniu tym musi zostać wykazane, iż osoba, która wniosła odwołanie, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. tzn., że jej interesu prawnego dotyczy dany akt lub czynność. Sąd wywiódł, że dla oceny przymiotu strony należy brać pod uwagę jej własny, indywidualny i aktualny interes prawny uprawniający do kwestionowania ważności konkretnego orzeczenia. Stroną postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji była wyłącznie P. Spółka j. z siedzibą w W., która od dnia 30 września 2011r. jest właścicielem działki nr .... Spółka jawna w świetle art. 8 k.s.h. i art. 33 k.c. jest odrębną od wspólników jednostką organizacyjną, wyposażoną w zdolność prawną. Spółka jawna ma zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań, co wynika z art. 8 k.s.h., jak i konieczną dla jej ochrony zdolność sądową. Spółka jawna jest właścicielem określonych składników majątku (art. 28 k.s.h.) natomiast każdy wspólnik ma prawo do reprezentowania spółki jawnej i występowania w jej imieniu. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżących z momentem przejścia własności działki nr ... do spółki jawnej skarżący utracili swój własny interes prawny i nie można podzielić ich stanowiska, że nadal ten interes posiadają, a jedynie dodatkowo rozciągnął się on na spółkę jawną. Skarżący jako wspólnicy spółki jawnej mogą jedynie ją reprezentować stosownie do art. 29 § 1 k.s.h. Tym samym, zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie uznał, że skarżący nie posiadają przymiotu strony i nie mogli skutecznie złożyć odwołania. Sąd wskazał, że w przypadku, gdy organ stwierdzi, że odwołanie pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną postępowania powinien umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. W skardze kasacyjnej E. P., A. P. oraz P. Spółka jawna w W. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez uznanie, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 listopada 2015 r. jest zgodna z prawem, 2. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie odwołania wniesionego przez E. P. i A. P. jako pochodzącego od podmiotu, który nie jest stroną postępowania i w konsekwencji tego uznanie, że postępowanie winno być umorzone, 3. art. 8 i 28 k.s.h. oraz 28 k.p.a. i art. 33 k.c., poprzez błędne uznanie, że z momentem przejścia własności działki nr ... do spółki jawnej skarżący utracili swój własny interes prawny i tym samym nie posiadają przymiotu strony i nie mogli skutecznie złożyć odwołania, 4. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, mimo iż zaskarżona decyzja narusza prawo. W piśmie z dnia 29 marca 2017 r. spółka K. Sp. z o.o. Sp. k. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Postawione zarzuty zarówno o charakterze ogólnym, jak i wywodzone zarzuty naruszenia przepisów prawa bez wprowadzenia rozróżnienia, tak jak stanowi o tym art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie są zasadne. Zarzut skargi kasacyjnej o charakterze ogólnym, to zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sadów administracyjnych, nie jest zasadny. Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa. Nie uchylił się zatem od rozpoznania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w trybie postępowania regulowanego przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu w razie ustalenia w toku czynności wyjaśniających, że odwołanie wniosła jednostka, która w sprawie nie ma interesu prawnego. Ustalenie interesu prawnego pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem rozpoznawanej sprawy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Odwołanie przez skarżących zostało wniesione od decyzji Wojewody Pomorskiego z 8 lipca 2015 r. stwierdzającej na wniosek P. Sp. j. z siedzibą w W. nieważność decyzji Prezydenta Miasta G. z 31 marca 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Przedsiębiorstwu Budowlanemu "B." R. S. pozwolenia na budowę obiektu handlowo-usługowego wraz z instalacjami wewnętrznymi, przyłączami i infrastrukturą przy ul. M. róg M. w G. w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę drogi serwisowej na działce Nr ..., a w pozostałej części odmawiającemu stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte na żądanie P. Spółka j. Wniesienie odwołania przez E. P. i A. P. wymagało ustalenia interesu prawnego. Brak interesu prawnego wnoszących odwołanie wypełnia przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, dając podstawę do zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego legitymacja do wniesienia odwołania przysługuje stronie. Przyznanie jednostce statusu strony reguluje art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Artykuł 28 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ustanawia normy samoistnej, która daje podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego, a podstawą do wyprowadzenia interesu prawnego są przepisy materialnego prawa administracyjnego. W sprawach pozwolenia na budowę a następnie w sprawach żądania stwierdzenia nieważności decyzji podstawą do wyprowadzenia interesu prawnego jest art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Według art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządca nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Organ odwoławczy obowiązany jest ustalić czy wnoszący odwołanie ma interes prawny. Przy ustalaniu związany jest faktem posiadania w dniu złożenia odwołania interesu prawnego. W razie gdy w wyniku następstwa prawnego wnoszący odwołanie utracił prawo własności nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania obiektu, traci legitymację do wniesienia odwołania, która przechodzi na następcę prawnego. Ustalając interes prawny na podstawie przepisów prawa materialnego nie ma podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego z wadliwych czynności wniesienia wkładu (art. 3 ustawy Kodeks spółek handlowych). Ma to bowiem konsekwencje prawne przewidziane przepisami ustawy Kodeks spółek handlowych, ale nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego do czynności żądanie stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro w dniu złożenia odwołania, skarżący nie byli właścicielami nieruchomości objętej postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności, nie mieli interesu prawnego w sprawie, a tym samym legitymacji do wniesienia odwołania. W konsekwencji organ odwoławczy obowiązany był zastosować art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 8 i art. 28 ustawy Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z art. 8 ustawy Kodeks spółek handlowych, spółki osobowe są podmiotami prawa, mają zatem zdolność prawną (A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 8 Kodeksu spółek handlowych, Lex 48/2018). Spółka jawna jest spółką osobową (art. 22 ust. 1 ustawy Kodeks spółek handlowych). Z tego wynikają "określone konsekwencje prawne polegające przede wszystkim na tym, że należy ją traktować jako osobny od wspólników podmiot" (A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 22 Kodeksu spółek handlowych). Z art. 28 ustawy Kodeks spółek handlowych, regulujących majątek spółek nie ma podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego skarżących do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie stwierdzenia w części nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę i odmawiającej w pozostałym zakresie stwierdzenie jej nieważności. Mienie wniesione jako wkład do spółki w czasie jej powstawania i istnienia spółki jest majątkiem spółki, a nie jej wspólników (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2007 r., II FSK 1138/06). Nie można zatem na tej podstawie wyprowadzić interesu prawnego wspólników. Tym samym zarzut naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Nie został również naruszony art. 33 Kodeksu cywilnego, skoro zdolność prawna spółki jawnej została przyznana przepisami ustawy Kodeks spółek handlowych. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa, nie było zatem podstaw do stosowania wobec niej środków prawnych. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.