II SA/Lu 1013/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji oddala skargę. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), Komendant Miejski Policji w L. zwolnił sierżanta sztabowego M. B. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2014 r. Od powyższego rozkazu M. B. złożył odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w L.. Wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zdaniem skarżącego, przesłanką przywrócenia terminu jest fakt, że w dniu [...] lutego 2014 r. został zatrzymany, a następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód IV Wydział Karny tymczasowo aresztowany. Środek zapobiegawczy stosowany był do dnia [...] października 2015 r. W tym okresie nie mógł on osobiście podejmować żadnych czynności wyjaśniających w toku postępowania administracyjnego, gdyż jako funkcjonariusz Policji obawiał się o swoje bezpieczeństwo. Z obawy zagrożenia życia i zdrowia nie był w stanie sporządzić i wysłać odwołania, a jego obrońca M. M., mimo próśb, nie podjęła w tym kierunku żadnych działań. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a., Komendant Wojewódzki Policji w L. odmówił M. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że rozkaz ten został doręczony M. B. w dniu [...] lutego 2014 r. na terenie Zakładu Karnego w O. L.. P. odmówił przyjęcia rozkazu, co potwierdził własnoręcznym podpisem z adnotacją "odmawiam podpisania [...]". Organ podkreślił, że M. B., po zapoznaniu się z treścią zaskarżonego rozkazu personalnego, w tym z treścią pouczenia o możliwości i terminie wniesienia odwołania, sam odnotował odmowę podpisu oraz wskazał datę tej czynności. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż skarżący, pomimo, iż był pozbawiony wolności, miał wiedzę o przysługującym mu prawie do złożenia odwołania w ustawowym terminie. W ocenie organu, przebywanie w zakładzie karnym nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę osobiście i nadania pisma w zakładzie karnym lub też przez inną osobę, np. członka rodziny. Wnioskodawca powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda we wniesieniu odwołania w terminie była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu, M. B., przebywając w zakładzie karnym, mógł ponadto korzystać i korzystał z pośrednictwa w nadawaniu pism przez administrację tego zakładu, o czym świadczy chociażby pismo skierowane do jego pełnomocnika, załączone do odwołania przez samego zainteresowanego. Odnosząc się do podnoszonej przez M. B. bierności jego obrońcy w kwestii wniesienia odwołania, organ wskazał, że, zgodnie z art. 32 k.p.a., strona może działać w sprawie przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Decyzja o ustanowieniu pełnomocnika jest dobrowolnym oświadczeniem woli, które w każdej chwili można odwołać lub zmienić. Organ administracji publicznej nie ma wpływu na wybór strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu. Organ zaznaczył, że w okresie od [...] lutego 2014 r., kiedy to rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego nr [...], M. B. prowadził korespondencję z pełnomocnikiem, co oznacza, że miał możliwość sporządzania i wysyłania pism, w tym przesłania odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji. W ocenie organu drugiej instancji, nie istniały również żadne przeszkody do złożenia przez stronę odwołania po dniu [...] października 2015 r., kiedy zakończył się okres tymczasowego aresztowania. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem M. B. złożył dopiero w dniu [...] lipca 2016 r., a wiec po upływie aż dziewięciu miesięcy od wskazanej przez samego wnioskodawcę daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem organu, skoro od dnia [...] października 2015 r. M. B. nie miał żadnych przeszkód do wniesienia odwołania osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika, to termin na dokonanie tej czynności upłynął w dniu [...] października 2015 r. W ocenie organu, wnioskodawca powinien był uprawdopodobnić, że mimo zachowania należnej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu musi dotyczyć tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a ponadto uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. M. B. zarzucił naruszenie art. 58 §1 i § 2 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia obiektywnej przeszkody do dokonania czynności w postaci złożenia odwołania. Zarzucił ponadto naruszenie: 1) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że w świetle dowodów zgromadzonych w aktach postępowania karnego zostały spełnione wszystkie przesłanki zwolnienia ze służby, 2) art. 43 ust. 3 ustawy o Policji poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o zwolnionym funkcjonariuszu, 3) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków i wyjaśnieniom współoskarżonych w sprawie negującym wersję forsowaną przez oskarżyciela publicznego o sprawstwie skarżącego w zakresie stawianych mu zarzutów, 4) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, 5) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w wyniku przeprowadzenia postępowania w okresie od [...] lutego do [...] lutego 2014 r. i wykorzystanie faktu jego tymczasowego aresztowania. W związku z powyższym zażądał uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu pierwszego z podniesionych w skardze zarzutów skarżący podniósł, że w dniu [...] lutego 2015 r. został zatrzymany, a następnie tymczasowo aresztowany. Wskazał, że będąc tymczasowo aresztowanym z uwagi na bezpośrednie narażenie życia i zdrowia, musiał ukrywać charakter wykonywanego zawodu i nie mógł podejmować żadnych działań wyjaśniających w toku postępowania administracyjnego. Ponadto wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji zostało wszczęte w dniu [...] lutego 2014 r., zaś rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby został wydany już w dniu [...] lutego 2014 r., a więc dzień po zainicjowaniu postępowania. Podniósł, że jego obrońca, mimo próśb, nie podejmował żadnych działań. W ocenie skarżącego, błędne jest stwierdzenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., że przebywanie w zakładzie karnym nie wykluczało wniesienia odwołania od rozkazu z dnia [...] lutego 2014 r., gdyż obecność funkcjonariusza Policji w jednej celi z osobami tzw. grypsującymi i możliwość ujawnienia jego tożsamości wzbudzała realne zagrożenie jego życia i zdrowia. Skarżący wskazał, że po opuszczeniu zakładu karnego nie miał możliwości skutecznego odwołania się od zaskarżonego rozkazu, gdyż jego stan zdrowia uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność. Nadto po wielomiesięcznym pobycie w zakładzie karnym nie mógł się odnaleźć w otaczającej go rzeczywistości i stale korzystał z pomocy lekarza psychiatry. Były to, jego zdaniem, obiektywne i niezawinione przeszkody do złożenia odwołania w terminie. Skarżący obszernie uzasadnił również zarzuty dotyczące postępowania organu pierwszej instancji zakończonego zwolnieniem go ze służby oraz zarzuty dotyczące treści rozkazu personalnego z [...] lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w L. o zwolnieniu M. B. ze służby w Policji. Prawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowi art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 tego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli "siły wyższej" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz (teksty, wzory i formularze), wyd. IV, Warszawa 1970, s. 136). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W myśl bowiem art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skarżący został poinformowany o rozkazie personalnym o zwolnieniu go ze służby w Policji w dniu jego wydania, tj. w dniu [...] lutego 2014 r. Odmówił jednak podpisania odbioru rozkazu (k. 51 akt adm.). Na ostatniej stronie rozkazu widnieje pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania od tej decyzji, z którym skarżący mógł się zapoznać. Świadczy o tym podpisanie przez niego adnotacji o odmowie odbioru rozkazu, opatrzonej datą [...] lutego 2014 r. na tej samej stronie, na której znajduje się przedmiotowe pouczenie. W myśl art. 47 § 1 i 2 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. W tych przypadkach uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. W niniejszej sprawie decyzję personalną nr [...] należy uznać za doręczoną skarżącemu w dniu [...] lutego 2014 r. i od tej daty liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu [...] lutego 2014 r. Należy w tym miejscu wskazać, że w myśl art. 135f ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 ze zm.), orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Zatem nawet gdyby przyjąć, że w postepowaniu dyscyplinarnym, zakończonym wydaniem rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2014 r., obrońcą skarżącego była adwokat M. M. – na co skarżący się nie powołuje i co nie wynika z akt sprawy – to termin do wniesienia odwołania należy liczyć od dnia [...] lutego 2014 r., tj. od dnia doręczenia rozkazu skarżącemu. Skoro bowiem rozkaz został doręczony skarżącemu w dniu jego wydania, to nie ma możliwości, by doręczenie go obrońcy nastąpiło wcześniej. Odwołanie w niniejszej sprawie zostało złożone w dniu [...] lipca 2016 r., a zatem z niemal dwuipółletnim uchybieniem terminu. Organ zasadnie zatem rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu. Stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, należy w pełni podzielić. O braku jego winy nie świadczy zwłaszcza podnoszona we wniosku okoliczność, że od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] października 2015 r. przebywał w zakładzie karnym i w związku z tym nie mógł osobiście podejmować żadnych czynności wyjaśniających w toku postępowania administracyjnego, gdyż jako funkcjonariusz Policji obawiał się o swoje życie i zdrowie. Skoro bowiem w dniu [...] lutego 2014 r., a zatem w terminie otwartym do wniesienia odwołania, wysłał do swojego pełnomocnika pismo, w którym poinformował go o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków funkcjonariusza Policji i wydaniu decyzji personalnej z dnia [...] lutego 2014 r. o zwolnieniu go ze służby, to nie było żadnych przeszkód, by nadał w tym terminie odwołanie od tej decyzji za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie może też stanowić bierność adwokat M. M., która w wraz z adwokatem K. O. reprezentowała skarżącego w postępowaniu karnym (protokół posiedzenia w przedmiocie tymczasowego aresztowania – k. 22 akt adm.). Przede wszystkim, jak wyżej podniesiono, z akt sprawy nie wynika, by adwokat M. M. była obroncą skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie podnosił tego również sam skarżący. Poza tym, nawet gdyby przyjąć istnienie tego pełnomocnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym, to konsekwencje działań bądź zaniechań pełnomocnika odnoszą skutek względem mocodawcy. Ponadto, co oczywiste, ustanowienie przez skarżącego pełnomocnika nie wykluczało możliwości jego osobistego działania. Skarżący nie spełnił zatem pierwszej z przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zwolnieniu go ze służby w Policji, tj. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, co samo w sobie stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przywrócenia terminu. Ponadto, gdyby nawet uznać, że skarżący nie miał możliwości wniesienia odwołania w okresie pobytu w zakładzie karnym, to trzeba zauważyć, że zakład karny opuścił on w dniu [...] października 2015 r., a odwołanie od decyzji personalnej z [...] lutego 2014 r. wniósł dopiero w dniu [...] lipca 2016 r., a zatem po upływie niemal dziewięciu miesięcy od opuszczenia zakładu karnego. Tymczasem, w myśl powołanego wyżej art. 58 § 2 zd. 1 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zatem, nawet gdyby przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] października 2015 r., to siedmiodniowy, nieprzywracalny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynąłby w dniu [...] października 2015 r. Wprawdzie skarżący powoływał się na złe samopoczucie po opuszczeniu zakładu karnego, w tym na fakt stałego korzystania z pomocy lekarza psychiatry, jednak z żadnego z zaświadczeń lekarskich dołączonych do skargi nie wynika, by stan zdrowia skarżącego był na tyle zły, że uniemożliwiał wniesienie odwołania od decyzji (wynik badania histopatologicznego z dnia [...] listopada 2015 r. z rozpoznaniem guzka podskórnego okolicy łopatkowej; badania laboratoryjne, wywiady lekarskie lekarza internisty z [...] listopada 2015 r.). Ponadto dokumenty te zostały sporządzone po [...] października 2015 r., a zatem po upływie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego, odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji personalnej z [...] lutego 2014 r. była uzasadniona i jako taka nie narusza dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a. Sąd nie odniósł się do podniesionych w skardze okoliczności uzasadniających – zdaniem skarżącego – uchylenie decyzji personalnej z [...] lutego 2014 r., gdyż wykraczałoby to poza zakres przedmiotowy rozpoznawanej sprawy. Z tych względów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).