I OSK 524/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 327/16 w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 327/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. A. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Z. A. wniósł o przyznanie świadczenia specjalnego. Wskazał, że jest "osobą poszkodowaną na skutek wydarzeń radomskiego Czerwca 1976 r.", a obecnie pozostaje "bez środków do życia". Prezes Rady Ministrów, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm., dalej jako "ustawa o emeryturach i rentach z FUS") odmówił Z. A. przyznania renty specjalnej. Organ wskazał, że okoliczności wynikające z wniosku i nadesłanych przez Z. A. dokumentów nie dają podstaw do przyznania mu świadczenia specjalnego. Z. A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił organowi bardzo ogólnikowe, wręcz lakoniczne uzasadnienie decyzji. Decyzją z dnia 29 lutego 2016 r. organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, aby w sprawie spełnione były przesłanki mogące uzasadniać przyznanie wnioskodawcy renty specjalnej. Bezspornie w czasie wydarzeń w czerwcu w 1976 r. w Radomiu Z. A. został zatrzymany i skazany przez kolegium do spraw wykroczeń za zakłócenie porządku, na 3 miesiące aresztu, podanie orzeczenia do publicznej wiadomości i powiadomienie zakładu pracy. Z informacji zamieszczonych w książce zdrowia aresztowanego wynika, że prawdopodobnie w czasie zatrzymania, był bity, o czym świadczą "liczne krwawe podbiegnięcia na skórze pleców", a także, że w wyniku wybuchu petardy doznał oparzeń ręki. Obrażenia te nie spowodowały niezdolności do pracy, a z dokumentów nie wynika, aby obecne schorzenia, na które cierpi wnioskodawca, mogły pozostawać w związku z tymi obrażeniami. Za doznane szkody i krzywdę poniesioną w wyniku wykonania kary aresztu otrzymał od Skarbu Państwa odszkodowanie i zadośćuczynienie w kwocie 20 tysięcy złotych. Organ wyjaśnił, że renty i emerytury specjalne nie stanowią formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu. Dokumenty nie potwierdzają aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi zasługami w działalności opozycyjnej wyróżniającej go w gronie działaczy opozycji antykomunistycznej, w tym tysięcy uczestników protestu w Radomiu w czerwcu 1976 r. Z dokumentów nie wynika, aby wnioskodawca po zwolnieniu z aresztu prowadził jakąkolwiek działalność o charakterze opozycyjnym. Nawet jednak w przypadku przyjęcia za wiarygodne ogólnikowych informacji wnioskodawcy o kontaktach z KOR-em, których nie potwierdzają żadne dokumenty, nie ma podstaw do przyjęcia, że przedstawiane przez wnioskodawcę działania w tym zakresie mają charakter wybitny, a tylko tego rodzaju zasługi i dokonania mogą uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów. Organ zauważył, że z dokumentów nie wynika też, aby poza ww. karą wymierzoną przez kolegium, wnioskodawca poddany był jakimkolwiek innym szykanom czy represjom z przyczyn o charakterze politycznym, na które ogólnikowo się powołuje, w tym w sferze zatrudnienia. Z dokumentów wynika wprawdzie, że wnioskodawca zwalniany był z pracy dyscyplinarnie, ale nie miało to związku z jego aresztowaniem w 1976 r., czy niepotwierdzoną przez dokumenty działalnością w KOR, na którą się powołuje. Z przedłożonego w ZUS przez wnioskodawcę świadectwa pracy wynika, że aresztowanie w czerwcu 1976 r. nie spowodowało zwolnienia wnioskodawcy z pracy, gdyż z dokumentu tego wynika, iż w jednym zakładzie pracy zatrudniony był nieprzerwanie od 26 lutego 1976 r. do 18 marca 1978 r. W ocenie organu, w sprawie nie została również spełniona druga z przesłanek mogących uzasadniać uznanie, że obecna sytuacja bytowa, w tym materialna wnioskodawcy, jest wynikiem zdarzeń losowych o nadzwyczajnym charakterze. Wnioskodawca na przestrzeni całego życia (urodzony w 1945 r.) legitymuje się łącznym, udokumentowanym okresem ubezpieczenia wynoszącym jedynie niecałe 13 lat. Z akt nie wynika, aby istniały jakiekolwiek szczególne, niezależnie od wnioskodawcy okoliczności, które uniemożliwiały mu legitymowanie się wymaganym stażem pracy i spełnienie warunków do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w zwykłym trybie. Z. A. posiada liczne okresy pozostawania bez pracy, w tym w latach, gdy nie było żadnych problemów ze znalezieniem legalnego zatrudnienia, mających miejsce jeszcze przed aresztowaniem, w roku 1976. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy przerwy te nie mogły więc być spowodowane przyczynami o charakterze politycznym. Nie bez znaczenia jest powołanie się przez wnioskodawcę na liczne pobyty w zakładach karnych, chociaż, mimo próśb organu, nie nadesłał bliższych informacji w tym zakresie (znajdujące się w aktach dokumenty potwierdzają jedynie pozbawienie wolności na początku lat 90- tych). Organ podniósł, że odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności oraz wydanie przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji potwierdzającej status osoby represjonowanej z powodów politycznych nie jest jednoznaczne z legitymowaniem się przez osobę odznaczoną i posiadającą taką decyzję wybitnymi zasługami w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W skardze na powyższą decyzję Z. A. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną interpretację czego konsekwencją było uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje świadczenie w postaci renty specjalnej, - naruszenie art. 7 K.p.a poprzez brak podjęcia przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przez tenże organ ustawowego interesu społecznego w tym interesu skarżącego, - naruszenie art. 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania przez organ administracji właściwej oraz rzetelnej analizy zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego czego konsekwencją było wydanie wadliwej – zaskarżonej - decyzji z naruszeniem zasad swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", do organu stosującego prawo należy określenie w każdej, rozpoznawanej sprawie, czy ów szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi. Tak więc, za każdym razem powinien on być badany i oceniany w sposób indywidualny. Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało bowiem przeprowadzeniem wszechstronnego postępowania dowodowego - organ podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy, zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie w wyczerpujący i przekonywujący sposób uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Dalej Sąd wskazał, że bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący w czasie wydarzeń w czerwcu w 1976 r. w Radomiu został zatrzymany i skazany przez kolegium do spraw wykroczeń za zakłócenie porządku, na 3 miesiące aresztu, podanie orzeczenia do publicznej wiadomości i powiadomienie zakładu pracy. Niemniej jednak za doznane wówczas szkody i krzywdę poniesioną w wyniku wykonania kary aresztu otrzymał od Skarbu Państwa odszkodowanie i zadośćuczynienie w kwocie 20 tysięcy złotych. Renty i emerytury specjalne nie stanowią zaś formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu. Trafnie organ zauważył, że dokumenty nie potwierdzają, aby skarżący legitymował się wybitnymi zasługami w działalności opozycyjnej wyróżniającej go w gronie działaczy opozycji antykomunistycznej, w tym tysięcy uczestników protestu w Radomiu w czerwcu 1976 r. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby skarżący, po zwolnieniu z aresztu prowadził jakąkolwiek działalność o charakterze opozycyjnym. W ocenie Sądu, prawidłowo organ zauważył, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby poza karą wymierzoną przez kolegium, skarżący poddany był jakimkolwiek innym szykanom czy represjom z przyczyn o charakterze politycznym, na które ogólnikowo się powołuje, w tym w sferze zatrudnienia. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne, niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje, że 71 – letni skarżący na przestrzeni całego życia legitymuje się łącznym, udokumentowanym okresem ubezpieczenia wynoszącym jedynie niecałe 13 lat. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby istniały jakiekolwiek szczególne, niezależnie od skarżącego okoliczności, które uniemożliwiały mu legitymowanie się wymaganym stażem pracy i spełnienie warunków do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w zwykłym trybie. Skarżący posiada liczne okresy pozostawania bez pracy, w tym również w latach, gdy nie było żadnych problemów ze znalezieniem legalnego zatrudnienia, mających miejsce jeszcze przed jego aresztowaniem w 1976 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego przerwy te nie mogły więc być spowodowane przyczynami o charakterze politycznym. Skarżący pomimo tego, że powołuje się na liczne pobyty w zakładach karnych, nie nadesłał bliższych informacji w tym zakresie. Znajdujące się w aktach dokumenty potwierdzają jedynie pozbawienie wolności skarżącego na początku lat 90 - tych. Odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności oraz wydanie przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji potwierdzającej status osoby represjonowanej z powodów politycznych nie jest zaś jednoznaczne z legitymowaniem się przez osobę odznaczoną i posiadającą taką decyzję wybitnymi zasługami w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jest to natomiast podstawą do otrzymania świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przewidzianych przez ustawę z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.), przyznawanych przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący może więc wystąpić do ww. organu z wnioskiem o przyznanie takich świadczeń. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Na podstawie tej oceny organ mógł uznać, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania świadczenia specjalnego organ dokonał analizy tak działalności jak i osiągnięć skarżącego. Ustalono również w wystarczający sposób jego warunki bytowe i materialne. Słusznie organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika też, aby w sprawie spełniona była druga z przesłanek mogących uzasadniać uznanie, iż obecna sytuacja bytowa, w tym materialna skarżącego, jest wynikiem zdarzeń losowych o nadzwyczajnym charakterze. Sama trudna sytuacja materialna skarżącego nie jest wystarczająca do przyznania wnioskowanego świadczenia, świadczenie to nie zależy bowiem wyłącznie od wymogów osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Sytuacja materialna nie stanowi bowiem podstawowego i przesądzającego kryterium przyznawania tych świadczeń. Konkludując, Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnia ustawowych kryteriów przyznania świadczenia specjalnego. Skargę kasacyjną wniósł Z. A. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego tj. art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie w postaci renty specjalnej; 2. prawa postępowania mającego wpływ na wydane orzeczenie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ naruszył: a. art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przez tenże organ ustawowego interesu społecznego - obywatela, b. art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania przez organ administracji właściwej i rzetelnej analizy zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego czego konsekwencją było wydanie wadliwej decyzji w przedmiotowej sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem ograniczyć się do zarzutów skargi kasacyjnej. W pierwszym rzędzie należy poddać analizie zarzuty procesowe. Nie odpowiada rzeczywistości zarzut naruszenia przepisu postępowania mającego wpływ na wydane orzeczenie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lic a i c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ naruszył art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przez tenże organ ustawowego interesu społecznego obywatela. Nie doszło także do naruszenia art. 77 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez brak właściwej i rzetelnej oceny materiału dowodowego. Organ wyczerpująco zebrał i ocenił dowody oraz rozważył okoliczności istotne dla zastosowania art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.). W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzono dowody z dokumentów dołączonych do wniosku: - wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 września 2009 r. zasądzającego na rzecz wnioskodawcy odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania 3-miesięcznej kary aresztu wymierzonej orzeczeniem Kolegium ds. Wykroczeń przy Prezydencie Miasta Radomia z dnia 27 czerwca 1976 r., unieważnionym postanowieniem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 23 lipca 2008 r., w kwocie 20000 zł, - legitymacji potwierdzającej odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności, - dokumentu medycznego, z którego wynika, że Z. A. wymaga leczenia w poradni pulmonologicznej, - opinii Stowarzyszenia Radomski Czerwiec 1976 r. z dnia 24 czerwca 2013 r. o działalności Z. A., zawierającej ogólnikowe informacje o wkładzie wnioskodawcy w budowę wolnej i niepodległej Polski, doznanych represjach i obecnej, trudnej sytuacji bytowej, - okazjonalnego pisma Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2006 r. z okazji 30-tej rocznicy wydarzeń czerwcowych w Radomiu. Organ przeprowadził dowody z uzupełniających twierdzenia wniosku pisemnych wyjaśnień skarżącego, kopii decyzji ZUS odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do renty i do emerytury, kopii orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Radomiu z dnia 21 kwietnia 2014 r. zaliczającego go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu schorzeń układu krążenia i oddechowego na stałe, decyzji Prezydenta Miasta Radomia ustalającej aktualną wysokość zasiłku stałego oraz informacji o działalności opozycyjnej i doznanych represjach w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 16 października 2015 r. Nadto, uzyskano dowody z informacji Powiatowego Urzędu Pracy w Radomiu, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu, Wydziału Polityki Społecznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego oraz z dokumentów nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej. Organ poddał ten obszerny materiał dowodowy wszechstronnej analizie. Ustalając stan faktyczny nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów sformułowanej w art. 80 K.p.a. Twierdzenia wnioskodawcy skonfrontował z dokumentami i ocenił wiarygodność tych twierdzeń posługując się rzeczową i logiczną argumentacją. Z omawianej podstawy kasacji i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika natomiast, jakie jeszcze dowody należałoby przeprowadzić. Wnoszący kasację nie skonkretyzował także na czym, pomijając niepodzielenie przez organ i Sąd niektórych twierdzeń wnioskodawcy, polega błąd w ocenie materiału dowodowego. W tej sytuacji należy uznać, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż nie ma podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. W rozważanej podstawie kasacji zarzucono również pominięcie przez organ "ustawowego interesu społecznego obywatela". Zagadnienie to dotyczy jednak nie postępowania wyjaśniającego, ale procesu stosowania prawa w trakcie wydawania decyzji uznaniowej, a więc jest kwestią materialnoprawną. W podstawie materialnej skargi kasacyjnej wnoszący kasację zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie w postaci renty specjalnej. Od razu należy zauważyć, że w opisie naruszenia nie wskazano, na czym miałaby polegać zarzucana błędna wykładnia art. 82 ust. 1. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyartykułowano natomiast tezę, według której, nie tylko wybitne zasługi, ale również sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy może przemawiać za przyznaniem świadczenia. Na poparcie tego poglądu wnoszący kasację przytoczył fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych, z których wynika, że jakkolwiek o przyznaniu świadczenia decydują szczególne zasługi, to nie można pomijać sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o świadczenie. Podkreślić warto, że w przywołanym przez skarżącego fragmencie uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 790/14, wyrażono pogląd w tym zakresie w ten sposób, że jakkolwiek sytuacja materialna osoby ubiegającej się o świadczenie jest brana pod uwagę, to nie może ona stanowić jedynej i najważniejszej przesłanki przyznania świadczenia. Sąd pierwszej instancji wyraził dokładnie takie stanowisko na stronie 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Dodać można, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w żadnym fragmencie swojej wypowiedzi nie stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie powinna być brana pod uwagę. Niezależnie od omówionej kwestii skonstatować trzeba, że nie ma podstaw do zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku zostało przez Sąd pierwszej instancji odczytane w zgodzie z poglądami utrwalonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, nawiązującymi do stanowiska zajętego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 (OTK-A 2006/9/123). Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie w postaci renty specjalnej, można najpierw odnotować, że jest to zarzut niewłaściwego zastosowania normy prawa materialnego, czego wnoszący kasację wprost nie wyartykułował. Abstrahując od tej wadliwości podstawy kasacji należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odbywa się w warunkach uznania administracyjnego. Nawet w przypadku spełnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, organ może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Nie jest to więc decyzja o charakterze związanym. W niniejszej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie interesu skarżącego. Przede wszystkim bowiem organ i Sąd trafnie przyjęły, że z ustaleń faktycznych nie wynika, aby okoliczności faktyczne świadczyły o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku. Kompensata związana z udziałem w protestach czerwcowych w 1976 r. w Radomiu oraz ukaraniem skarżącego została przyznana w innym trybie i nie może stanowić okoliczności wyczerpującej przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku. Z niepodważonych ustaleń faktycznych nie wynika zaś, aby o takiej przesłance świadczyły inne, podniesione przez skarżącego okoliczności faktyczne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Odstąpienie, na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości wynika charakteru sprawy i sytuacji materialnej skarżącego.