II OSK 502/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 873/14 w sprawie ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 873/14, oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 4 czerwca 2014 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy Osięciny, po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy, Rejon Dróg Wojewódzkich we Włocławku decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r. w pkt. I. orzekł o wydaniu zezwolenia na usunięcie 2 sztuk drzew z terenu nieruchomości stanowiącej własność Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy, Rejon Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy. W pkt. II. odmówił wydania zgody na usunięcie 1 sztuki robinii akacjowej rosnącej w miejscowości Osięciny, 2 sztuk lip drobnolistnych w miejscowości Samszyce, w pasie drogi wojewódzkiej nr 167 relacji Ujma Duża – Piotrków Kujawski. Postanowieniem z dnia 2 maja 2014 r. Wójt Gminy Osięciny sprostował omyłki pisarskie w swojej decyzji z dnia 21 grudnia 2012 r. w zakresie oznaczenia podmiotu będącego właścicielem gruntu, na którym rosły drzewa objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich wycięcie oraz w zakresie oznaczenia numeru drogi w pasie, na której położone są drzewa objęte wnioskiem o zezwolenie na wycięcie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż omyłkowo wpisano zapis dotyczący rejonu dróg (zamiast prawidłowo "Rejon Dróg Wojewódzkich we Włocławku" został wpisany "Rejon Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy") oraz zapis dotyczący numeru drogi zamiast nr 267 wpisano 167. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił, iż sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia ani odmiennego rozstrzygnięcia od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne lub mylne zastosowanie przepisu. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że art. 113 § 1 K.p.a. upoważnia organ do dokonania sprostowania oczywistej omyłki z urzędu i podkreśliło, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Wady decyzji podlegające sprostowaniu musi charakteryzować oczywistość i tylko w takim zakresie możliwe jest ich sprostowanie w trybie art. 113 § 1 K.p.a.. W ocenie Kolegium w sprawie nie doszło do sprostowania ustalonego stanu faktycznego ani zmiany rozstrzygnięcia wskutek takiego sprostowania. Określone w pkt II decyzji z dnia 21 grudnia 2012 r. drzewa, tj. jedna sztuka robinii akacjowej i dwie sztuki lip drobnolistnych rosnących w miejscowości Samszyce dotyczą drzew położonych w pasie drogi o numerze 267 relacji Ujma Duża - Piotrków Kujawski. Wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie poczynając od wniosku strony po dokumentację zdjęciową załączoną przez stronę oraz zestawienie drzew w drodze numer 267 wraz z gatunkiem, obwodami, długością kłody i stanem zdrowotnym, zawiadomieniem o wszczęciu postępowania protokołami oględzin z 7 listopada 2012 r. wymieniają wyraźnie, iż chodzi o drzewa położone w pasie drogi numer 267 i wskazują, iż przedmiotem postępowania były drzewa odnoszące się do pasa drogi o takim numerze. Żaden dokument sprawy nie zawiera numeru drogi 167. Rozstrzygnięcie w pkt II decyzji jest wyraźne, iż nie udziela zgody na wycięcie opisanych drzew i wskazana jest lokalizacja drzewa w odniesieniu do miejscowości i odcinka pasa drogowego, na którym drzewa się znajdują poprzez wskazanie relacji tej drogi tj. Ujma Duża - Piotrków Kujawski i miejscowości (Samszyce). Również w treści uzasadnienia decyzji przedmiotowe drzewa zostały opisane zarówno, co do obwodu, rodzaju, stanu zdrowotnego położenia (str. 2 uzasadnienia). W uzasadnieniu decyzji określono też prawidłowo nr drogi wojewódzkiej tj. 267 w pasie, którego drzewo jest położone (str. 3 uzasadnienia). Zdaniem SKO nie budzi wątpliwości, że w sposób oczywisty błędnie wskazano numer drogi tym bardziej, iż w miejscowości Samszyce nie ma drogi o numerze 167. SKO wskazało, że w sprawie, nie ulegają zmianie wskutek sprostowania numeru drogi żadne ustalenia faktyczne leżące u podstaw wydania decyzji albowiem drzewa zostały szczegółowo określone zarówno w sentencji decyzji jak i uzasadnieniu, a ich położenie zostało również określone poprzez inny opis niż tylko numer drogi. Istnieje natomiast pełna korelacja pomiędzy dokumentami sprawy i uzasadnienia decyzji oraz ustaleniami faktycznymi zawartymi w tym uzasadnieniu i sprostowanie nie zmienia ustaleń wynikających z uzasadnienia ani dowodów w sprawie. W zakresie sprostowania oznaczenia wnioskodawcy – SKO uznało, iż takie sprostowanie jest dopuszczalne. W sprawie błędnie określono miejscowość odnoszącą się do jednostki organizacyjnej wnioskodawcy, jaką jest Rejon Dróg Wojewódzkich. Zamiast wskazać Rejon Dróg Wojewódzkich "we Włocławku" wskazano w "Bydgoszczy". Nie ulega wątpliwości, iż wniosek pochodzi od Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy, Rejon Dróg Wojewódzkich we Włocławku. Tak też określony został w decyzji adresat, któremu doręczono decyzję i w taki też sposób określono stronę w treści protokołów oględzin jak i w uzasadnieniu decyzji. Ponadto w strukturze organizacyjnej Zarządu Dróg Wojewódzkich brak jest Rejonu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy. W ocenie Kolegium błędne określenie miejscowości, w której mieści się rejon dróg jest oczywistą omyłką pisarską, na co wskazuje zarówno uzasadnienie decyzji jak i dokumenty sprawy. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy w skardze na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie art. 113 § 1 w zw. z art. 110 K.p.a. W jego ocenie wprowadzona zmiana powoduje istotną zmianę merytorycznego zakresu decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przepis art. 113 § 1 nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji. Prostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 K.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Różnica pomiędzy zmianą decyzji a jej sprostowaniem wynika z tego, czy decyzja jest dotknięta wadą istotną czy też nieistotną i decyduje to również o formie rozstrzygnięcia, które następuje odpowiednio decyzją lub postanowieniem. Sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. nie może jednak prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem, wyrażającym wolę organu. Sprostowaniu nie podlegają wady (błędy i omyłki) istotne m.in. w zakresie konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. W tej formie nie jest zatem możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. Zgodnie z art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia stronie, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Wypływająca z komentowanego przepisu zasada związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją oznacza w aspekcie proceduralnym to, że decyzja, która została doręczona (ogłoszona) stronie, nie może być zmieniona ani uchylona przez organ, który ją wydał, inaczej niż w postępowaniu administracyjnym przewidzianym w kodeksie i z udziałem stron tego postępowania. W odniesieniu do treści decyzji związanie, o którym mowa dotyczy zawartego w niej rozstrzygnięcia (sentencji, osnowy). Sąd uznał, że w wyniku wydania postanowienia z dnia 2 maja 2014 r. organ w istocie dokonał sprostowania oczywistej omyłki, a nie merytorycznej zmiany decyzji. Określone w pkt II decyzji z dnia 21 grudnia 2012 r., drzewa tj. jedna sztuka robinii akacjowej i dwie sztuki lip drobnolistnych rosnących w miejscowości Samszyce dotyczą drzew położonych w pasie drogi o numerze 267 relacji Ujma Duża - Piotrków Kujawski. Prawidłowo organ wskazał, że wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie poczynając od wniosku strony po dokumentację zdjęciową załączoną przez stronę oraz zestawienie drzew w drodze numer 267 wraz z gatunkiem, obwodami, długością kłody i stanem zdrowotnym, zawiadomieniem o wszczęciu postępowania protokołami oględzin z 7.11.2012 r. wymieniają wyraźnie, iż chodzi o drzewa położone w pasie drogi numer 267 i wskazują, iż przedmiotem postępowania były drzewa odnoszące się do pasa drogi o takim numerze. Żaden dokument sprawy nie zawiera numeru drogi 167. Również sprostowanie oznaczenia wnioskodawcy było, zdaniem Sądu, prawidłowe. W sprawie zamiast wskazać Rejon Dróg Wojewódzkich "we Włocławku" wskazano w "Bydgoszczy". Niewątpliwie wniosek pochodzi od Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy Rejon Dróg Wojewódzkich we Włocławku. Tak też określony został w decyzji adresat, któremu doręczono decyzję i w taki też sposób określono stronę w treści protokołów oględzin jak i w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego poprzez błędną wykładnię art. 113 § 1 w związku z art. 110 K.p.a., poprzez rażące ich naruszenie powodujące uznanie za dopuszczalne dokonywanie w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej zmian prowadzących do zmiany merytorycznej treści wydanej decyzji administracyjnej. Stanowi to rażące naruszenie przepisu art. 113 § 1 K.p.a., zarówno pod względem materialnym, gdyż przyjęto za dopuszczalne zmianę decyzji administracyjnej co do jej istoty, jak i dokonano także naruszenia przepisu postępowania, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie i wynik sprawy, gdyż błędna ocena dokonana przez Sąd I instancji miała bezpośredni wpływ na wydanie wyroku sankcjonującego rażące naruszenie przepisu art. 113 §1 K.p.a.. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zaskarżony wyrok cechuje wewnętrzna sprzeczność. Z jednej strony Sąd I instancji prawidłowo wskazuje, iż "sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia, i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią a uzasadnieniem orzeczenia, wyrażającym wolę organu", z drugiej zaś strony w swoim orzeczeniu taką właśnie merytoryczną zmianę sankcjonuje, wskazując, iż skoro w dokumentacji sprawy nie ma mowy o drodze 167, a drzewa wskazane w decyzji rosną przy drodze - pasie drogowym drogi 267, to ta droga była przedmiotem postępowania, oraz wskazuje iż błędne oznaczenie strony decyzji "Rejon Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy" zamiast prawidłowego "Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy - Rejon Dróg Wojewódzkich we Włocławku" nie ma żadnego znaczenia. Oczywistym jest, iż w dokumentacji nie ma mowy o drodze 167, nie znaczy to jednak, iż można dokonywać poprawienia decyzji w trybie art. 113 K.p.a. w tym zakresie. Ponadto niedopuszczalne jest sanowanie błędów co do oznaczenia strony postępowania, a błąd taki prowadzi co od zasady do nieważności decyzji. Według skarżącego wprowadzona zmiana powoduje istotną zmianę merytorycznego zakresu decyzji, zezwalając na wycięcie (a częściowo nie zezwalając na wycięcie) drzew przy zupełnie innej drodze wojewódzkiej. W przedmiotowej sprawie zmiana dokonana przez organ w drodze sprostowania prowadzi do zmiany w zakresie konkretyzacji dopuszczalności podejmowania określonych działań w precyzyjnie oznaczonym miejscu, jakim jest ciąg drogi wojewódzkiej. Zdaniem strony skarżącej w tej formie (tzn. art. 113 K.p.a.) nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego w sposób odmienny niż wskazany wyżej. W szczególności chodzi o takie zmiany, które miałyby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień. Innymi słowy sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutowi kasacyjnemu, Sąd Wojewódzki akceptując kontrolowane postanowienia w przedmiocie sprostowania decyzji nie naruszył art. 113 § 1 w związku z art. 110 K.p.a. Zarówno w zaskarżonym wyroku, jak też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono uwagi ogólne wskazujące na to, że nie ma wątpliwości co do wykładni przepisu art. 113 § 1 K.p.a. stanowiącego że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zaakcentować zatem należy, że przedmiotem sprostowania mogą być tylko nieistotne wady występujące w treści decyzji, tak więc zmiany dokonywane w trybie art. 113 § 1 K.p.a. nie mogą dotyczyć błędów i omyłek istotnych odnoszących się do poszczególnych elementów decyzji. O dopuszczalności sprostowania decyzji przesądza też oczywistość błędu lub omyłki, która polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności pomiędzy zamierzeniem wyrażanym przez organ co do treści decyzji, a tym co faktycznie zostało zapisane w jej sentencji i uzasadnieniu. Oczywistość błędu powinna wynikać z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, jak też z zawartymi w aktach dokumentami. Podstawową kwestią wskazujące na możliwość rektyfikacji decyzji na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. jest to, aby modyfikacja jej treści nie wpływała na ukształtowanie praw bądź obowiązków objętych rozstrzygnięciem. W niniejszej sprawie zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki, że dokonane sprostowanie decyzji z 21 grudnia 2012 r nie doprowadziło do zmiany jej merytorycznej treści. Uwzględniając dokumentację zawartą w aktach sprawy oraz całą treść decyzji należało zgodzić się z oceną, że dostrzeżone omyłki w oznaczeniu miejscowości identyfikującej jednostkę organizacyjną Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy, jak też numeru drogi opisanej w punkcie II decyzji - mają charakter nieistotny i oczywisty. Wnioskodawca będący adresatem decyzji został prawidłowo określony. Natomiast omyłka przy określeniu właściciela nie była istotna skoro zachodziła tożsamość wnioskodawcy i podmiotu będącego właścicielem drogi, a błędna była tylko nazwa miejscowości określającej siedzibę jednostki organizacyjnej Zarządu Dróg Wojewódzkich zwłaszcza, że w strukturze organizacyjnej brak jest Rejonu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy. Jak wynika z akt sprawy oraz skargi kasacyjnej omawiana omyłka nie miała żadnego wpływu na realizację uprawnień przysługujących wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu. Z kolei o nieistotności omyłki dotyczącej numeru drogi wymienionej w punkcie II decyzji poprzez wpisanie liczby "167" zamiast "267" przesądza to, że oznaczenie drogi jest opisowe poprzez wskazanie dodatkowo relacji (Ujma Duża - Piotrków Kujawski). Oczywiście inaczej należałoby ocenić omawianą omyłkę, gdyby droga była identyfikowana w treści decyzji wyłącznie poprzez podanie numeru, ale w niniejszej sprawie, w uzasadnieniu decyzji zawarty jest opis lokalizacji drzew, wskazujący na drogę nr 267 w miejscowości Osięciny i Samszyce w relacji Ujma Duża - Piotrków Kujawski. Dodatkowo trzeba zaznaczyć, że omyłka w liczbowym oznaczenie numeru drogi wystąpiła w pkt. II decyzji, dotyczącym rozstrzygnięcia o niewydaniu zgody na usunięcie opisanych drzew, natomiast pkt I zawierający zezwolenie na usunięcie wymienionych drzew określa ich lokalizację prawidłowo. Trudno w tej sytuacji uznać, że dokonane sprostowanie decyzji stanowiło ingerencję w jego istotną treść. W takim stanie sprawy nie było podstaw do uchylenia przez Sąd Wojewódzki kontrolowanych postanowień, czy stwierdzenia ich nieważności - jak podnosi się w skardze kasacyjnej. Oceny prawnej zawartej w zaskarżonym wyroku nie mogła podważyć argumentacja autora skargi kasacyjnej odwołując się do różnych orzeczeń sądowych, bowiem przytoczone przykłady niedopuszczalności sprostowania decyzji są nieadekwatne do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegało oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.