II OSK 1213/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Renata Detka (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 833/16 w sprawie ze skargi H. D. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Go 833/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę H. D. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów (pkt I) oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej (pkt II). W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej H. D. zaskarżył pkt I wyroku z 8 lutego 2017 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 27c oraz art. 33 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez oddalenie skargi pomimo wystąpienia w sprawie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na niezajęciu przez organ stanowiska wobec błędu co do osoby zobowiązanego oraz wystawienie tytułu wykonawczego jedynie na skarżącego z pominięciem jego małżonki, mimo iż egzekucja ma być prowadzona wobec majątku wspólnego małżonków D., którego to uchybienia dopuścił się organ egzekucyjny, a które zostało zaakceptowane kolejno przez organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji. Podnosząc tak sformułowany zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego postanowienia Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2016 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r.; 2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej wniósł także o zasądzenie kosztów postepowania oraz o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w części ani w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że istotnym uchybieniem, zdaniem skarżącego kasacyjnie, było skierowanie egzekucji wyłącznie przeciwko skarżącemu, bez uwzględnienia współwłaściciela majątku wspólnego (małżonki). Jakkolwiek obowiązek zapłaty grzywny spoczywa na skarżącym, w razie nieuregulowania należności w terminie, dalsza egzekucja z dużą dozą prawdopodobieństwa może zostać skierowana właśnie do majątku wspólnego. Tym samym organ egzekucyjny (a w jego ślad organy odwoławczy i Sąd pierwszej instancji) niejako odbierają możliwość obrony współwłaścicielowi. Wystawienie tytułu wykonawczego na oboje współmałżonków umożliwiałoby właściwą obronę ich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018. 1302 t.j.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., skutkujące nieważnością postępowania, kontrola zaskarżonego wyroku mogła być dokonana tylko w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny badał w niniejszej sprawie legalność postanowienia podjętego na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wedle stanu prawnego na datę kontrolowanego rozstrzygnięcia opublikowanego w Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą egzekucyjną, zawierającego stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów. Zarzuty zgłosił H. D. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego [...] sierpnia 2014 r. w oparciu o postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. (PINB) z [...] marca 2014 r., nakładające na H. D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 52.968 zł. Grzywna nałożona została w związku z uchylaniem się dłużnika od wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego – warsztatu, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] w D., wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z dnia [...] lipca 2010 r. W sprawie bezspornym jest także, że decyzja z [...] lipca 2010 r. i postanowienie z [...] marca 2014 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, skierowane zostały wyłącznie do H. D., a wystawione na ich podstawie tytuły wykonawcze wskazują go jako dłużnika obu obowiązków. Zarówno w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim jak i w skardze kasacyjnej, H. D. kwestionuje stanowisko wyrażone w postanowieniu Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wielkopolskim, zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku, wedle którego w stanie faktycznym sprawy nie mamy do czynienia z błędem co do osoby zobowiązanego, a co za tym idzie zgłoszony w tym zakresie przez dłużnika zarzut oparty o treść art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej, mająca na celu podważenie poglądu wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji nie może jednak zasługiwać na uwzględnienie. Błąd co do osoby zobowiązanego, o jakim mowa w art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, zachodzi wówczas, gdy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą wadliwie uznał za zobowiązaną do wykonania obowiązku i na której dany obowiązek nie ciąży. Z błędem co do osoby zobowiązanego nie mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku, a złożony przez niego zarzut zmierza faktycznie do przeprowadzenia merytorycznej oceny rozstrzygnięcia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stanie sprawy, skarżący nie może skutecznie kwestionować zasadności nałożonego na niego obowiązku, ani w zakresie nakazu rozbiórki ani co do grzywny w celu przymuszenia go do wykonania tego nakazu. Nie ma racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że brak ujęcia małżonki skarżącego w tytule wykonawczym wystawionym na podstawie postanowienia PINB z [...] marca 2014 r. o nałożeniu na H. D. grzywny w celu przymuszenia, narusza art. 27c ustawy egzekucyjnej i stanowi błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż "egzekucja ma być prowadzona wobec majątku wspólnego Państwa D.". Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Celem uregulowania zawartego w art. 27c jest zatem określenie warunków, które spełnić musi tytuł wykonawczy, aby była dopuszczalna egzekucja zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak z majątku osobistego małżonka. Wskazanie w tytule wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2014 r. H. D. jako wyłącznie zobowiązanego do wykonania obowiązku, opartego o postanowienie nakładające na niego grzywnę w celu przymuszenia, oznacza więc w stanie sprawy, że organ egzekucyjny na podstawie tak sformułowanego tytułu wykonawczego nie będzie mógł skierować egzekucji o charakterze pieniężnym w stosunku do majątku wspólnego małżonków D. Wniosek taki wypływa wprost z treści art. 27c ustawy egzekucyjnej. Tym samym, nie można za skuteczny uznać argumentu mającego przemawiać za zasadnością zarzutu naruszenia omawianego przepisu, zgodnie z którym organ egzekucyjny odbiera "możliwość obrony współwłaścicielowi", a "wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków umożliwiłoby właściwą obronę ich praw". Stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej odrywa się od stanu faktycznego, z jakim mamy do czynienia w sprawie, skoro tytuł wykonawczy z [...] sierpnia 2014 r. nie uprawnia organu egzekucyjnego do egzekwowania obowiązku ze wspólnego majątku dłużnika i jego małżonka. Poza tym, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej nie można tracić z pola widzenia przedmiotu postępowania, w którym wydane zostało kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie. Słusznie Sąd Wojewódzki podkreślił, że w sytuacji, w której grzywna w celu przymuszenia nałożona została wyłącznie na H. D., nie ma podstawy do przyjęcia, że tytuł wykonawczy wskazujący go jako osobę zobowiązaną do wykonania tego obowiązku, zawiera błąd co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, która jest zobowiązana do wykonania obowiązku i na której dany obowiązek ciąży. Niezrozumiałe jest oparcie zarzutu skargi kasacyjnej na twierdzeniu, że naruszenie przepisów postępowania nastąpiło poprzez "oddalenie skargi pomimo (...) nie zajęcia przez organ stanowiska wobec błędu co do osoby zobowiązanego". Zarówno w postanowieniu z [...] sierpnia 2016 r., jak i w zaskarżonym wyroku znalazła się bowiem wyraźna ocena merytoryczna zgłoszonego przez H. D. zarzutu w zakresie błędu co do osoby zobowiązanego, uznająca go za niezasadny. Z tą właśnie oceną autor skargi kasacyjnej polemizuje. Z tych powodów, skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.