II OZ 442/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2814/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2814/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) wstrzymał wykonanie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], wydanej w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. WSA, na podstawie art. 331 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm., dalej u.c.), stwierdził, że realność spowodowania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wynikających z zaskarżonej decyzji oraz okoliczności wskazane przez stronę skarżącą przemawiają za uwzględnieniem wniosku. Udzielenie ochrony tymczasowej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji, która skutkuje wydaleniem cudzoziemca, stanowi o zachowaniu standardów rzetelnej procedury oraz ma na celu urzeczywistnienie prawa strony do sądu. Wyjazd skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd pozbawiłby ją możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym – skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu. W zażaleniu z 16 grudnia 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wniósł o uchylenie postanowienia z 29 listopada 2016 r. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez wstrzymanie wykonania decyzji pomimo braku wykazania przez skarżącą realizacji którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania oraz braku wskazania w uzasadnieniu konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w omawianym przypadkach chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Ciężar dowodu, w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ponadto wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 376/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, jak trafnie podniósł organ w zażaleniu uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżąca bardzo ogólnie wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody w postaci pozbawienia możliwości załatwienia istotnych spraw życiowych, w tym związanych z kontynuowaniem przez nią nauki. Należy stwierdzić, że chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to jednak, że samo przekonanie strony skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Twierdzenia strony odnoszące się do przesłanek wstrzymania wykonania aktu powinny być potwierdzone dokumentami źródłowymi, których w niniejszej sprawie zabrakło, na co trafnie zwrócił uwagę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała bowiem ani faktu pobierania nauki na terytorium RP, ani konieczności odbywania podróży w krajach strefy Schengen. Nie sposób zaś jedynie na podstawie takich twierdzeń strony ocenić skutki wykonania zaskarżonej decyzji dla jej edukacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego już z tej przyczyny - choć nie jedynej - wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. W żadnej zaś mierze nie można podzielić stanowiska WSA, że okoliczności wskazane przez stronę uzasadniają orzeczenie zgodne z jej żądaniem, jeśli Sąd ten nie poddał ich wnikliwej i krytycznej ocenie, ograniczając się jedynie do przytoczenia treści uzasadnienia rozpoznawanego wniosku. Po wtóre, co również zasadnie zaakcentował organ, WSA w oderwaniu od okoliczności sprawy z góry przyjął, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia konieczność zachowania standardów rzetelnej procedury i urzeczywistnienia prawa strony do sądu, których to okoliczności skarżąca w uzasadnieniu wniosku nawet nie podawała. Skarżąca w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, co - w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) - wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, do którego prowadzi argumentacja WSA, oznaczałby zaś, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli WSA istnienia tych przesłanek, nie można domniemywać (por. postanowienia NSA: z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 486/11, z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II OZ 701/12, z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 335/13, z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 270/13; niepubl.). Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. Mając powyższe na względzie, sformułowany przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, nie zasługiwał na uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.