V SA/Wa 4797/15
WyrokWSA w Warszawie2016-11-29
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Jarosław Stopczyński, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina, która rozłożyła na raty zaległości podatkowe Urzędu Morskiego, może domagać się stwierdzenia nadpłaty we wpłatach do budżetu państwa z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej, jeśli dochody z tych rat zostały uwzględnione dwukrotnie w obliczeniach potencjału dochodowego gminy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że gmina nie może domagać się stwierdzenia nadpłaty. Potencjał dochodowy gminy, na który składają się dochody faktycznie uzyskane oraz dochody, których gmina mogła uzyskać (w tym skutki finansowe ulg podatkowych i rozłożenia na raty), jest podstawą do obliczenia wpłat do budżetu państwa. Wykazanie przez gminę rat spłaconych w danym okresie sprawozdawczym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie stanowi błędu i nie może być podstawą do stwierdzenia nadpłaty, ponieważ wpłaty te są wyrównawczo-korekcyjne i mają na celu wyrównanie poziome dochodów gmin.Stan faktyczny
Gmina M. zwróciła się do Ministra Finansów o stwierdzenie nadpłaty we wpłatach do budżetu państwa z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej za lata 2013 i 2014. Gmina argumentowała, że rozłożenie na raty zaległości podatkowych Urzędu Morskiego spowodowało dwukrotne uwzględnienie tego samego dochodu w obliczeniach potencjału dochodowego, co doprowadziło do zawyżenia wpłat. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając wpłaty za prawidłowe. Gmina wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... października 2015 r., nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia i odmowy zwrotu nadpłaty we wpłatach do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin; oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2015 r. nr [...], mocą której odmówił Miastu i Gminie M. stwierdzenia i zwrócenia nadpłaty z tytułu wpłat z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin za lata 2013 i 2014.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Miasto i Gmina M. wnioskiem z dnia 30 lipca 2015 r., zwróciła się do Ministra Finansów o stwierdzenie nadpłaty we wpłacie do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin za lata 2013 r. i 2014 oraz zwrot nadpłaty na jej rachunek bankowy. Wyjaśniła, że w roku 2010 Urząd Morski w S. zwrócił się do Gminy z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości w podatku od nieruchomości. wskazując, że posiada jedynie środki na realizację swoich podstawowych zadań, do których należy zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi, ochrona środowiska morskiego, ochrona portów oraz umocnień brzegowych. Urząd Morski podkreślił, że zapłata zaległego podatku od nieruchomości uniemożliwiłaby realizację wskazanych zadań.
Z uwagi na powyższe dnia [...] czerwca 2010 r. Burmistrz Gminy M. decyzją nr Fin. [...] rozłożył zaległości Urzędu Morskiego z tytułu podatku od nieruchomości na trzy raty płatne odpowiednio w 2011 r. 2012 r. oraz 2013 r.
Gmina wskazała, że w związku z wydaniem przedmiotowej decyzji dokonała ujęcia jej dochodów i skutków finansowych w poszczególnych sprawozdaniach tj. 13.415.612.80 zł (rozłożonej decyzją na raty) w roku 2010 jako dochód (potencjalny) a następnie ponownie w roku 2013 i 2014 r. odpowiednio uiszczoną kwotę I raty tj. 4.342.466,80 zł i kwotę II raty tj. 4.536.570 zł. jako dochód faktycznie uzyskany. Powoduje to, że przedmiotowa kwota została dwukrotnie zapłacona. W tym stanie rzeczy wskazała, że zawyżyła wysokość należności w związku z wpłaconymi ratami o kwotę 1.414.908 zł jako, że w jej ocenie prawidłowe rozliczenie udzielonej ulgi podatkowej powinno mieć miejsce w 2010 r. ponieważ Gmina powinna rozpoznać całość dochodu w rozliczeniu za rok, w którym mogła go uzyskać, pomimo, że w tym roku nie uzyskała jakichkolwiek wpływów z tego tytułu. W tym stanie rzeczy doszło do nadpłacenia do budżetu państwa należnych wpłat z przeznaczeniem na subwencję ogólną .
Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nadpłaty we wpłatach wnioskodawcy do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin za lata 2013 i 2014 oraz zwrotu nadpłaty.
Od decyzji tej wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji stwierdzającej nadpłatę.
Strona zarzuciła decyzji naruszenie: art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 8 i 11 kpa, art. 29 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 8 i 11 kpa poprzez zawarcie w decyzji dwóch alternatywnych uzasadnień podjętego rozstrzygnięcia, art. 75 § 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz.613, z późn. zm.) w związku z art. 35 ust 3 i 4 oraz art. 36 ust. 10 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2015 r.
Minister w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z treścią art. 29 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wpłat do budżetu państwa dokonują gminy, w których wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca jest większy niż 150% wskaźnika ustalonego analogicznie dla wszystkich gmin w kraju. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt 30/04, podkreślił że zgodnie z tym wyrokiem obowiązek dokonywania przez gminy wskazanych wpłat do budżetu państwa, stanowi finansowanie tymi wpłatami części równoważących subwencji, czyli wyrównywanie zróżnicowanego dostępu do źródeł dochodów własnych oraz wyrównywanie zróżnicowanego obciążenia wydatkami.
Minister wskazał, że z przepisów ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wynika, że do wyliczenia wpłat, zgodnie z przepisem art. 32 ust. 3 ustawy, bierze się pod uwagę tzw. potencjał dochodowy gmin, na który składają się kwoty uzyskane z wymienionych w tym przepisie tytułów. Na potencjał dochodowy gminy składają się zarówno dochody podatkowe faktycznie uzyskane oraz dochody potencjalne.
Dane o jakich mowa w art. 32 ust. 3, są wykazywane przez gminy w sprawozdaniu z wykonania dochodów podatkowych (Rb-PDP), zgodnie z art. 32 ust. 1 wskazanej ustawy. Obowiązek sporządzania sprawozdania Rb-PDP nakłada na jednostki sektora finansów publicznych rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. z 2014 poz. 119, z późn. zm.), wydane na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.) a poprzednio rozporządzenie MF z w sprawie sprawozdawczości budżetowej z dnia 3 lutego 2010 r., mające zastosowanie do sprawozdań Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych za 2011 r. i 2012 r.
Z przepisów tych wynika, że ustalenia wskaźników dochodów podatkowych, a następnie wysokości wpłat do budżetu państwa, Minister Finansów dokonuje na podstawie danych o dochodach podatkowych wykazanych przez jednostki samorządu terytorialnego w sprawozdaniach budżetowych.
W świetle przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej, za zawartość merytoryczną sprawozdań budżetowych odpowiada jednostka samorządu terytorialnego, która je sporządza. Minister omówił zasady określone w § 3 ust. 1 pkt 11b oraz § 8 ust. 3 instrukcji stanowiącej załącznik nr 39 rozporządzenia Ministra Finansów i wskazał na zasady wykazywania w sprawozdaniu dochodów gminy, w tym również w przypadku wydania przez gminę decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty.
Minister wskazał, że dochody podatkowe, na podstawie których ustalił stronie wysokość wpłaty do budżetu państwa na 2013 r. i 2014 r., wykazane zostały w sprawozdaniu Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych za 2011 r. sporządzonym przez stronę w dniu 21 lutego 2012 r. oraz w sprawozdaniu Rb-PDP za 2012 r. sporządzonym w dniu 15 lutego 2013 r.
Dochody podatkowe strony za 2011 r. będące podstawą do wyliczenia wpłaty do budżetu państwa na 2013 r. w przeliczeniu na jednego mieszkańca gminy, wynosiły 2.462,10 zł i stanowiły 192,9% średnich dochodów podatkowych wszystkich gmin w kraju (1.276,32 zł); te same dochody za 2012 r., stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji ogólnej i wpłat do budżetu państwa na 2014 r. wynosiły 2.549,81 zł i stanowiły 187,6% średnich dochodów podatkowych wszystkich gmin w kraju (1.358,98 zł).
Minister podniósł, że ustalone na podstawie sporządzonych przez stronę sprawozdań z wykonania dochodów podatkowych za lata 2011 i 2012, kwoty jej wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin na rok 2013 w wysokości 733.701,00 zł oraz na rok 2014 w wysokości 681.207,00 zł, zostały wyliczone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Uznał w związku z tym, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nadpłaty we wpłatach do budżetu państwa, dokonanych w 2013 r. i 2014 r. przez stronę na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin, ponieważ nadpłata powstałaby jedynie w sytuacji gdyby Miasto i Gmina dokonało wpłat w kwocie wyższej od ustalonej.
Minister uznał, że zarzuty skarżącego wobec decyzji wydanej w I instancji z dnia (...) września 2015 r. dotyczące naruszenia przepisów są niezasadne i szczegółowo wyjaśnił swoje stanowisko w tej sprawie.
Odnosząc się do naruszenia art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 8 i 11 kpa poprzez nie zawarcie w decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej wskazał, że decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 1 kpa. W decyzji ustalono i omówiono stan faktyczny sprawy oraz wskazano przepisy prawa, które miały w niej zastosowanie i przedstawione zostało stanowisko organu, który ją wydał. Za niesłuszne uznał zarzuty strony, że zaskarżona decyzja narusza art. 29 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ponieważ kwoty wpłat Gminy, o których mowa w art. 29 ust 1 ww. ustawy za lata 2013 i 2014 zostały wyliczone i wpłacone w prawidłowej wysokości.
Organ wskazał, że bezzasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 8 kpa, który określa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej jak również naruszenia art. 11 kpa ponieważ wyjaśnione zostały przesłanki, którymi organ kierował przy załatwianiu sprawy a ponieważ skoro w sprawie nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nadpłaty, to w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie wskazano przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa.
Organ zauważył, że zarówno w ustawie Ordynacja podatkowa, jak i w kpa nie ma przepisów, które stanowią podstawę prawną wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty.
Zdaniem Ministra nieuzasadniony jest zarzut strony dotyczący naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 75 § 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art.35. ust. 3 i 4 oraz art. 36 ust. 10 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez ich błędną wykładnię.
Za nieuzasadniony uznał zarzut strony w kwestii naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 75 § 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art.35. ust. 3 i 4 oraz art. 36 ust. 10 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez ich błędną wykładnię.
Wskazał, że w świetle przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku mogą złożyć podatnicy, którzy wpłacili podatek w wyższej kwocie, niż było to wymagane oraz w sytuacji, gdy uiścili podatek, chociaż nie byli do tego zobowiązani. Nadpłata może powstać również, gdy podatek został pobrany na podstawie przepisu, który stracił ważność w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Żadna z wymienionych sytuacji nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Za bezpodstawny uznał również zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 36 ust. 10 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego błędną wykładnię wskazując, że przepis ten nie przewiduje zmniejszenia wpłaty w przypadku gdyby była ona zawyżona oraz, że obejmuje on wszystkie przypadki dokonywania wyższych wpłat aniżeli ustalone. Zatem nie ma znaczenia czy postępowanie dotyczące wpłat do budżetu państwa wszczęte zostało na wniosek jednostki samorządu terytorialnego, czy z urzędu przez Ministra Finansów. Wskazując w decyzji na przepis art. 36 ust. 10 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Minister przedstawił pełny stan prawny w zakresie wniosku strony w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty we wpłatach do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin za 2013 r. i za 2014 r. oraz zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy Gminy kierując się zasadą przekonywania. Gdyby Minister Finansów w zaskarżonej decyzji nie przywołał art. 36 ust. 10, wówczas naruszyłby zasadę przekonywania wynikającą z art. 11 Kpa. W związku z powyższym nie zgodził się z zarzutem zawarcia w zaskarżonej decyzji dwóch alternatywnych uzasadnień podjętego rozstrzygnięcia.
Od decyzji tej pełnomocnik Miasta i Gmina M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze zarzucił naruszenie przepisów art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (j.t. Dz. U. 2015 r. | 513 ze zm), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że podstawą wyliczenia kwoty należnej wpłaty z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej dla gmin (wpłaty na tzw. Janosikowe) może być dwa razy ten sam dochód podatkowy gminy w związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o rozważenie zasadności uchylenia decyzji Ministra Finansów z dnia [...] września 2015 roku nr [...] poprzedzającej zaskarżoną decyzję i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Strona odwołując się do okoliczności związanych z udzieleniem w roku 2010 r. ulgi podatkowej w postaci rozłożenia należności na raty Urzędowi Morskiemu, wskazała że w ramach samoobliczenia wysokości należnych wpłat z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej błędnie uwzględniła w odniesieniu do wyliczeń wpłat za rok 2013 oraz 2014 dochody uzyskane z tytułu spłaty kolejnych rat należności (odpowiednio w latach 2011-2012), które już uprzednio uwzględnione zostały przez nią w całości, jako dochód należny w ramach wpłaty na część równoważącą subwencji ogólnej za rok 2012, tj. na podstawie sprawozdania za rok 2010 - tj. roku wydania decyzji o rozłożeniu na raty. Wskazała, że jest dla niej niezrozumiałe odwoływanie się w niniejszej sprawie do "potencjału dochodowego" w celu odmowy zwrotu nadpłaty. Z tytułu rozłożenia na raty zaległości podatkowej Urzędu Morskiego jej potencjał dochodowy nie uległ zwiększeniu/podwojeniu. Maksymalny jej dochód podatkowy należny od Urzędu Morskiego wynosił 13.415.612,80 zł. Na potrzeby wyliczenia kwoty wpłat na tzw. Janosikowe uwzględniła go już w roku 2010 (kiedy był należny / stanowił potencjał dochodowy Gminy), pomimo, że faktycznie go nie uzyskała (wpłaty nastąpiły w kolejnych okresach - 3 latach). Rozłożenie na raty nie może natomiast uzasadniać zwiększenia kwoty dochodu, bowiem wskutek zastosowania tej ulgi potencjał dochodowy nie rośnie/nie podwaja się (skutkiem jest wyłącznie odroczenie zaległych płatności).
Zdaniem strony odmowa zwrotu nadpłaty jest oczywiście niesłuszna. Podejście Ministra Finansów oznacza, że Gmina ponosi niejako "karę" za rozłożenie na raty podatku należnego od jednostki administracji publicznej (Skarbu Państwa). Gdyby bowiem Gmina - na wniosek Urzędu Morskiego - nie dokonała rozłożenia na raty, wówczas nie byłoby jakichkolwiek wątpliwości - kwota dochodu podatkowego (13.415.612,80 zł) uwzględniana na potrzeby wyliczenia wpłat tzw. Janosikowe zostałaby rozliczona raz.
Skarżąca przytaczając treść art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wskazała, że do obliczenia poszczególnych wskaźników (o jakich mowa w ust. 1 przepisu), które decydują o obowiązku wpłaty na część równoważącą subwencji ogólnej oraz wysokości tej wpłaty wykorzystuje się kwoty wykazane w sprawozdaniach finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Niemniej sposób wykorzystania wskazanych kwot dochodów w obliczeniach zmierzających do wyliczenia m.in. wskaźnika G i Gg następuje zgodnie z zasadami określonymi w art. 32 ust. 3 ustawy o dochodach.
W ocenie strony dokonując interpretacji art. 32 ust. 3 ustawy należy zwrócić uwagę na to, że podstawą do obliczenia wskaźników, które są podstawą do określenia zaistnienia obowiązku dokonania oraz wysokości wpłaty, jest dochód podatkowy uzyskiwany przez tę jednostkę (art. 20 ust. 2-5 ustawy o dochodach). Literalna wykładnia wskazanych przepisów znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej. Do takiego dochodu zalicza się również, zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy, m.in. skutki finansowe udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego ulg podatkowych i ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.
Przyjęcie dla celów obliczeń dochodu jednostki samorządu terytorialnego następuje więc poprzez uwzględnienie potencjału dochodowego jednostki samorządu terytorialnego. Na dochód składa się (i) dochód faktycznie uzyskany i (ii) dochód, którego jednostka nie uzyskała z powodu własnych działań (skutek finansowy decyzji o rozłożeniu podatku na raty).
Na podstawie wskazanych przepisów ustawy dochód uznany przez ustawodawcę za dochód podatkowy danego roku (dochód uzyskany plus dochód, który jednostka samorządu mogła uzyskać - dochód należny), nie może jednocześnie stanowić takiego dochodu w latach następnych. Jednostka samorządu uzyskuje bowiem jeden dochód zdefiniowany w art. 32 ust. 1 i 3 ustawy. W tym stanie rzeczy przyjęcie zaproponowanej przez Ministra Finansów interpretacji prowadziłaby zdaniem strony niewątpliwie do wniosku o sprzeczności przedmiotowych przepisów ustawy z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.). Różnicowanie wysokości należnych wpłat z tytułu tzw. Janosikowego w zależności od tego czy dana jednostka dokonała rozłożenia podatku na raty czy nie (tj. w sytuacji jednakowego potencjału dochodowego obu jednostek) prowadzi do naruszenia art. 2 w zw. z 165 ust. 1 oraz w zw. z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Spór w sprawie jak słusznie zauważył skarżący sprowadza się do interpretacji przepisów art. 32 ust. 1 i 3 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2015 poz. 513 ze zm.) i ustalenia, czy przy obliczaniu należnej kwoty wpłaty z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej za lata 2013 oraz 2014 strona była zobowiązana do uwzględnienia po raz drugi tego samego dochodu, który został już uprzednio uwzględniony przez nią na potrzeby obliczenia należnej wpłaty w odniesieniu do roku 2012.
Zdaniem strony rozliczenie kwoty udzielonej przez nią w 2010 r. ulgi podatkowej Urzędowi Morskiemu poprzez rozłożenie na 3 lata kwoty podatku od nieruchomości w kwocie 13.415.612,80 powinno nastąpić wyłącznie w roku 2010 r. jako dochód należny. W powyższej sytuacji wykazane przez nią kwoty już uiszczonych przez Urząd Morski rat za rok 2011 i 2012 stanowiących dochód faktycznie uzyskany, stanowiący podstawę do uiszczenia wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin za lata 2013 i 2014 powinien skutkować uznaniem, że dokonała ona zawyżonych wpłat z tego tytułu a więc w konsekwencji stwierdzeniem nadpłaty i jej zwrotem we wskazanej we wniosku kwocie.
Minister Finansów wskazywał z kolei, że strona w sposób prawidłowy w zgodzie z obowiązującymi przepisami dokonała spornych wpłat do budżetu państwa we właściwej wysokości zatem brak jest podstaw do uznania iż doszło do nadpłaty.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu.
Na wstępie należy przytoczyć podstawy prawne mające zastosowanie lub też istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
W myśl art. 3 ust. 1 u.d.j.s.t. dochodami jednostek samorządu terytorialnego są dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Subwencja ogólna dla gmin składa się z części wyrównawczej i równoważącej (art. 7 ust. 1 pkt 1). Część równoważąca subwencji ogólnej powstaje z wpłat gmin - art. 21 ust. 1 ustawy stanowi, że część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin ustala się w wysokości stanowiącej sumę łącznej kwoty wpłat gmin określonych w art. 29 oraz łącznej kwoty uzupełniającej części wyrównawczej subwencji ogólnej, o której mowa w art. 20 ust. 9.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy gminy, w których wskaźnik G jest większy niż 150% wskaźnika Gg, dokonują wpłat do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin. Sposób obliczenia rocznej wpłaty określa ust. 2 ww przepisu.
Wskaźnik Gg określa art. 20 ust. 2 ustawy, w myśl którego - kwotę podstawową otrzymuje gmina, w której wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w gminie, zwany dalej "wskaźnikiem G", jest mniejszy niż 92% wskaźnika dochodów podatkowych dla wszystkich gmin, zwanego dalej "wskaźnikiem Gg". Dochody podatkowe o jakich jest mowa w treści art. 20 ust. 2 określa ust. 3 wspomnianego przepisu i są nimi m.in. dochody z podatku od nieruchomości.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy podstawę do wyliczenia wskaźników G, Gg, P, Pp, W i Ww oraz kwot, o których mowa w art. 21a ust. 1 pkt 3, stanowią dochody wykazane za rok poprzedzający rok bazowy w sprawozdaniach jednostek samorządu terytorialnego, których obowiązek sporządzania wynika z przepisów o finansach publicznych w zakresie sprawozdawczości budżetowej, z uwzględnieniem korekt złożonych do właściwych regionalnych izb obrachunkowych, w terminie do dnia 30 czerwca roku bazowego. Zgodnie z art. 32 ust. 2 w celu ustalenia części wyrównawczej subwencji ogólnej i wpłat oraz kwoty, o której mowa w art. 21a ust. 1 pkt 3, przyjmuje się dochody, które jednostka samorządu terytorialnego może uzyskać z podatku rolnego, stosując do ich obliczenia średnią cenę skupu żyta, a z podatku leśnego - średnią cenę sprzedaży drewna, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a w przypadku innych podatków, stosując do ich obliczenia górne granice stawek podatków obowiązujące w danym roku. Do dochodów, które jednostka samorządu terytorialnego może uzyskać, zalicza się także skutki finansowe wynikające z zastosowania, przewidzianych w przepisach prawa podatkowego, ulg podatkowych i ulg w spłacie zobowiązań podatkowych Jak więc wynika z przytoczonych przepisów, podstawę wyliczenia wskaźników G i Gg stanowią dochody wykazane za rok poprzedzający rok bazowy w sprawozdaniach jednostek samorządu terytorialnego, przy czym rokiem bazowym jest rok poprzedzający rok budżetowy (art. 2 pkt 3 u.d.j.s.t.), co oznacza, że dane do wyliczenia wysokości wpłat są danymi sprzed dwóch lat. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy ma to taki skutek, że dla wyliczenia wpłat należnych od strony pod uwagę musiały być wzięte sprawozdania za lata 2011 i 2012 – odpowiednio dla 2013 r. i 2014 r. Jest oczywiste, że sprawozdania sporządzane są zgodnie z przepisami stosownego rozporządzenia Ministra Finansów wydanego na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, w tym wypadku sporne sprawozdania sporządzone zostały w oparciu o rozporządzenie z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości finansowej ( Dz. U. 2010 poz. 103), które zostało zastąpione przez rozporządzenie Ministra Finansów z 16 stycznia 2014 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. 2013 poz. 885 ze zm.), które weszło w życie 24 stycznia 2014 r. W obydwu rozporządzeniach przewidziano w § 3 pkt 11 sprawozdanie Rb-PDP - roczne sprawozdanie z wykonania dochodów podatkowych gminy/miasta na prawach powiatu, którego wzór stanowi załącznik nr 11 do rozporządzenia. W załączniku nr 11 do rozporządzenia z 3 lutego 2010 r. wskazano m.in. rubryki, w których należało wykazać skutki decyzji wydanych przez organ podatkowy na podstawie ustawy Op za okres sprawozdawczy, w tym rozłożenie na raty. Ponadto rozporządzenie to w załączniku nr 39 zawierającego instrukcję do formularza Rb-PDP przewidywało też konieczność wykazania kwot dochodów wykonanych jak i potencjalnych ( § 7 ust. 2 i ust. 3). Nowe rozporządzenie również przewiduje (instrukcja nr 39 do sprawozdania Rb-PDP) stosowne wykazywanie skutków podejmowania decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty w sprawozdaniu Rb- 27S z wykonania dochodu gminy/miasta na prawach powiatu (§ 8 ust. 3 Instrukcji). Skoro zatem organ podatkowy podejmie decyzję o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, to jej skutki finansowe, zgodnie z decyzją, powinny być wykazywane za okresy sprawozdawcze w roku, w którym wydana została decyzja, niezależnie od tego na ile lat po roku wydania decyzji, rozłożone zostały terminy płatności, natomiast w kolumnie "dochody wykonane" sprawozdania wykazuje się kwoty spłaconych rat w danym okresie sprawozdawczym.
Odnosząc się do kwestii sprawozdań za sporne lata wskazania wymaga, że strona wskazywała na prawidłowość wypełnienia sprawozdań za lata 2011 i 2012, zgodnie z wymogami przepisów obowiązującego rozporządzenia i stosownego załącznika do niego podkreślając jedynie, że w jej ocenie skutki finansowe wydania decyzji o rozłożeniu należności podatkowej powinny być ograniczone do roku, w którym decyzja została wydana a więc w odniesieniu do dochodu należnego (potencjalnego) ale nie wykonanego (uzyskanego).
Biorąc pod uwagę wyrażone stanowisko strony, Sąd wskazuje, że go nie podziela, podzielając jednocześnie stanowisko organu co do tego, że treść art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy, jest jednoznaczna i nie daje organowi możliwości zajęcia odmiennego niż w przedmiotowej sprawie stanowiska w sprawie należnych od gminy wpłat na część równoważącą subwencji ogólnej. Brak jest podstaw prawnych dla pominięcia przez organ wykazanych w sprawozdaniu uiszczonych rat należności uprzednio rozłożonej na raty, zaś ich wykazanie przez Gminę dokonane w zgodzie z obowiązującymi przepisami, nie może zostać uznane za błąd. Należy pamiętać o tym, że wpłaty o jakich mowa, są wpłatami wyrównawczo-korekcyjnymi. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że dla interpretacji treści wskazanego przepisu nie jest konieczne odwoływanie się do wykładni celowościowej. Treść art. 32 ust. 3 ustawy wyraźnie wskazuje na dochody, które gmina może uzyskać.
Z powyższych przepisów wynika, że podstawę do wyliczenia wpłat do budżetu państwa stanowi potencjał dochodowy gmin, na który składają się wykazane przez gminy kwoty wykonanych dochodów podatkowych, skutków uchwał rad gmin o stosowaniu stawek podatkowych niższych od stawek maksymalnych, skutków finansowych wynikających z zastosowania przewidzianych w przepisach prawa podatkowego, ulg podatkowych i ulg w spłacie zobowiązań.
Podkreślić należy, że wysokość wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin, jest uzależniona przede wszystkim od wielkości wskaźnika dochodów podatkowych danej gminy w odniesieniu do analogicznego wskaźnika obliczonego łącznie dla wszystkich gmin w kraju oraz od liczby mieszkańców gminy.
Ponadto jak już wskazywano wyżej wskaźnik G oblicza się dzieląc kwotę dochodów podatkowych gminy, ustalanych z uwzględnieniem art. 32 ust. 1 i ust. 3, za rok poprzedzający rok bazowy przez liczbę mieszkańców gminy. Takie zasady wynikające z przytoczonych przepisów prawa Gmina zastosowała w złożonych w ustawowym terminie i co istotne przyjętych przez Regionalną Izbę Obrachunkową terminie, co jest niesporne. Nadto jak wynika z treści wniosku z 30 lipca 2015 r. kontrola przeprowadzona w 2015 r. przez RIO, w ramach której badano poprawność sprawozdań finansowych w tym m.in. za rok 2012 wskazała na prawidłowość ich sporządzenia w zgodzie z ewidencją księgową i dokumentami źródłowymi.
Przypomnienia wymaga, że tryb i zasady przekazywania wpłat z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla gmin i ich podział (wypłaty) zostały uregulowane w ten sposób, że Minister Finansów informuje właściwe jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 15 października roku bazowego o planowanych wpłatach przyjętych w projekcie ustawy budżetowej, a także o planowanej kwocie dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych. Następnie Minister w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej informuje właściwe jednostki samorządu terytorialnego o rocznych kwotach części subwencji ogólnej, wynikających z ustawy budżetowej oraz o rocznych wpłatach z niej wynikających (art. 33 ust. 1).
W odniesieniu do podziału (wypłaty) dokonanych wpłat, wyliczonych wg art. 32, ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że Minister Finansów przekazuje właściwym gminom część równoważącą subwencji ogólnej, w dwunastu ratach miesięcznych - w terminie do 25 dnia każdego miesiąca (art. 34 ust.1).
W świetle art. 36 u.d.j.s.t. Minister Finansów, w przypadkach tam wskazanych ma uprawnienia do wydawania, w odpowiednio liczonym okresie pięcioletnim, decyzji zwiększających lub zmniejszających o odpowiednie kwoty części subwencji ogólnej, jak również zobowiązujących do zwrotu nienależnej części subwencji ogólnej.
Zatem z opisanych wyżej zasad wynika, że wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin obciążające określone gminy podlegają transferowi z budżetu centralnego do budżetów jednostek samorządu terytorialnego i są w całości dzielone. Wpłaty i wypłaty mają na celu wyrównanie poziome dochodów gmin i nie stanowią dochodów państwa, czyli nie wpływają na budżet państwa.
Ponownie należy podkreślić, że informując jednostkę samorządu terytorialnego o wysokości wpłaty Minister musi opierać się na złożonych przez nią sprawozdaniach zawierających określone przepisami prawa dane, zatem nie istnieje w tej sytuacji możliwość wydania decyzji bez ich uwzględnienia i pominięcia części z nich. Zgodzić się też w tym miejscu należy ze stanowiskiem Ministra wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że decyzja o rozłożeniu na raty, jest decyzją uznaniową organu podatkowego, który mając swobodę w podejmowaniu tego rodzaju decyzji, samodzielnie określa wysokość rat i terminy płatności. W wydanej decyzji organ ten może wyznaczyć terminy płatności zaległego podatku wykraczające poza jeden rok budżetowy a zatem musi liczyć się ze skutkami tak podjętej decyzji. Nadto rację ma organ gdy wskazuje, że w przypadku podjęcia przez organ podatkowy decyzji o zastosowaniu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, uzyskane odsetki od zaległości podatkowej oraz ustalona opłata prolongacyjna, stanowią dochody budżetu gminy, które nie są wliczane do dochodów podatkowych, a więc nie stanowią podstawy do wyliczenia wpłat do budżetu państwa. Należy podkreślić, że w świetle danych wynikających ze spornych sprawozdań dochody strony na 1 mieszkańca gminy wynosiły powyżej 150%, zatem istniała podstawa do określenia należnych od strony wpłat zgodnie z informacjami Ministra. Trafnie zatem organ uznał, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy oraz obowiązujących i mających zastosowanie przepisów prawa, nadpłata nie miała miejsca, zaś przepisy art. 29 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie zostały naruszone. Na koniec Sąd wskazuje, że nie podziela poglądu strony o niekonstytucyjności przedmiotowych przepisów z treścią art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Należy podkreślić w tym miejscu, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r. K14/11 odniósł się do zgodności z Konstytucją (m.in. z art. 2, art. 167 ust 1 i 2) przepisów m.in. art. 29 ust. 1, ust. 2 i art. 32 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i nie stwierdził ich niezgodności z Konstytucją.
Tym samym mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu. Organ ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy, odniósł się do stanowiska i zarzutów strony sformułowanych w toku postępowania, w tym w odwołaniu, wskazał jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sprawie i omówił je przedstawiając swoje stanowisko i wskazując dlaczego nie podziela stanowiska strony.
W tym stanie rzeczy uznając, że organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie miała miejsca nadpłata brak jest podstaw do dalszego rozważania tej kwestii w świetle odesłania zawartego w treści art. 35 ust. 3 ustawy o dochodach, czy też znaczenia treści art. 36 ust. 10 ustawy.
Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło